18-03-11

Madridse opera-gala voor Placido Domingo uit januari hedenavond op BBC Four-tv

Bijna twee maanden geleden, op 21 januari , werd in de geboorteplaats Madrid, van de tenor Placido Domingo, geboren in 1941, een speciaal Gala ter gelegenheid van dens zeventigste verjaardag gegeven. In het Teatro Real aldaar heeft een breed scala aan internationaal hoog geprezen zangers en zangeressen — die men graag als sterren kwalificeert — acte de présence gegeven om op die wijze eer te bewijzen aan deze nestor der operazang. Zo passeren onder anderen Bryn Terfel en Dolora Zajick, naast Rene Pape de revue. Vier bekende hoge heren die muziektheater-componisten zijn — geweest en gebleven — die allen hun onvolprezen meesterwerken aan de wereld hebben geschonken — al vindt niet iedereen dat van alle opera's die de componisten in kwestie hebben gerealiseerd —, zijn daarvoor eveneens van de partij, maar dan in de vorm van partijen, want zelf zijn zij op enig moment gedurende de laatste tweeëntwintig decennia het hoekje omgegaan. Het gaat om Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), Richard Wagner (1813-1882), Giuseppe Verdi (1813-1901) en Giacomo Puccini (1858-1924). De opname van dat gebeuren wordt op vrijdag 18 maart uitgezonden tussen 20:30 uur en 22:00 uur onze tijd, door BBC Four Television.

15-03-11

Jan Kalivoda'sVijfde Symfonie, woensdagavond in 'Musica' van NDR Kultur

Rijk gezegend met talent
Jan Křitel Kalivoda — die verder naar het westen als Johann Baptist Wenzel Kalliwoda door het leven ging — werd op 21 februari 1801 in Praag werd geboren, kan gerust als behept met een uitzonderlijk muzikaal talent worden gekwalificeerd. Als tienjarige mocht hij naar het conservatorium om daar viool en compositie te studeren.Veertien jaar oud was hij toen hij als violist debuteerde. Na afronding van zijn studie ging hij in het Praagse operaorkest spelen. De tekst in zijn diploma was geheel in overeenstemming met wat men verwacht als iemand zo jong al dergelijke functies vervult. Even veel respect verdienen zijn tournees als violist. Nog weer later ging Kalivoda eveneens als dirigent werken.

Geringe bekendheid
Veel komen we de naam van deze Boheemse musicus niet tegen op de hedendaagse concertprogramma's. Toch deed hij op geluidsdragers — lees: langspeelplaten — van een Tsjechisch label in de jaren vijftig ook in ons land de ronde. Op woensdag 16 maart — tussen 19:30 uur en 20:00 uur, in het programma Musica van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur — wordt iedere muziekliefhebber, nieuwsgierig of niet, in de gelegenheid gesteld om kennis te nemen van Kalivoda's Vijfde Symfonie in bes-klein, opus 106, gepubliceerd in 1840.

Christoph Spering, dirigent
van o.a. Das Neue Orchester.

Gezien het nummer van dat opus kunnen we vaststellen dat deze componist, die op 3 december 1866, een jaar na zijn pensionering, is overleden te Karlsruhe, een ruim oeuvre heeft nagelaten. Das Neue Orchester speelt dit werk onder leiding van Christoph Spering.

14-03-11

Over vijf boeken die levens van andere schrijvers hebben veranderd. In 'The essay' van BBC Radio 3

In het programma The essay, dat door BBC Radio 3 elke nacht van dinsdag tot en met zaterdag van 00:00 uur tot oo:15 uur onze tijd wordt uitgezonden — dus van 23:00 uur tot 23:15 uur volgens het tijdschema in het land van uitzending, en dan vanaf maandag tot en met vrijdag —, is het thema deze week internationale literatuur, met de nadruk op het aspect The book that changed my life. Alan Johnston legt in de nacht van maandag op dinsdag uit wat het bijzondere is geweest aan het boek Homage to Catalonia (uit 1938) van George Orwell (1903-1950). Een etmaal daarna komt de Italiaanse auteur Primo Levi (1919-1987) in beeld vanwege zijn boek uit 1978 dat in het Engels de titel draagt The Wrench. Edmund de Waal komt vertellen wat hem aan dat boek zo heeft gefascineerd dat het zijn leven heeft veranderd. In het eerste nachtelijke kwartier van donderdag 17 maart komt Ntozake Shange uitleggen wat de collectie poëzie For colored girls met hem heeft gedaan.

Ingekleurd portret uit 1873
van schrijfster Jane Austen
door een onbekende artiest.

Als vierde in deze reeks kan Colin Blakemore de luisteraars uitleggen wat hem een zodanig inzicht verschafte in het boek van Charles Darwin (1809-1882) met de lange titel The expression of emotions in man and animals uit 1872 dat zijn leven erdoor veranderde. De reeks van vijf wordt afgesloten met Mona Siddiqui, die in de voor ons eerste uitzending door BBC Radio 3 van de komende zaterdag verklaart hoe zeer de enorme verandering die in haar leven teweeg gebracht werd door de Engelse klassieke roman Pride and Prejudice uit 1813 van Jane Austen (1775-1817).

22:16 Gepost door Heinz Wallisch in Letteren: Engels, Letteren: Italiaans, Radio | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

13-03-11

Carlo Levi's verfilmde roman Christus kwam niet verder dan Eboli is in paperback opnieuw uitgekomen

Arts, artiest, auteur
In de laatste jaren van zijn leven was Carlo Levi — geboren op 29 november 1902 te Turijn — veel meer schilder dan schrijver, en dat heeft zelfs geleid tot enkele exposities van zijn werken. Voordien was hij schrijver, maar was hij opgeleid tot arts. Doch direct na het voltooien van zijn studie medicijnen had hij zich eveneens als beeldend kunstenaar geuit. Tussen december 1943 en juli 1944 heeft Carlo Levi zijn eerste roman geschreven, die in 1945 is verschenen. In 1950 is de eerste Nederlandse vertaling uitgekomen onder de titel Christus ging Eboli voorbij, een vertaling van de Italiaanse titel Cristo si è fermato a Eboli. Bij uitgeverij Het Spectrum is in 1990 een nieuwe vertaling gerealiseerd, door Margriet Agricola — Christus kwam niet verder dan Eboli —, welke in 2008 door Nieuw Amsterdam in een fraaie, gebonden editie op de markt is gebracht. Nu is daar een paperbackeditie van, die officieel in april uitkomt, maar reeds nu verkrijgbaar is.

Politiek engagement
Carlo Levi was nadrukkelijk geëangareerd in de vooroorlogse Italiaanse politiek, en in dat kader stichtte hij 'Giustitia e Liberta'. Reeds in 1935 werd hij, als gevolg van zijn antifascistische activiteiten verbannen naar een verafgelegen dorp bij Eboli in Lucanië. Daar, in het Italiaanse Siberië heeft hij zo'vier jaar doorgebracht. Hoewel die verbanning was bedoeld als sanctie, heeft Carlo Levi juist de gelegenheid gekregen inspiratie op te doen door goed te kijken wat erom hem heen zoal gebeurde en hoe de verhoudingen daar lagen. Door die confrontatie met de alledaagse werkelijkheid in het bestaan van de achtergebleven en heidense boerenbevolking — waarover de burgerij van Italië niet werkelijk iets wist, zorgde ervoor dat Carlo Levi in de zomer van 1943 aan zijn roman begon waarin al die aspecten van het leven in die uithoek werden beschreven.

Carlo Levi in 1947.

Dit boek werd door legio critici, in Italië en daarbuiten, als een belangwekkende roman beschouwd, al mogen we niet voorbijgaan aan het feit dat er eveneens recensenten zijn geweest die het boek te retorisch vonden omdat daarin het leven van de primitieve boeren werd voorgesteld uit het blikveld van de intellectueel.
__________
Carlo Levi: Christus kwam niet verder dan Eboli. Roman, 296 pagina's; paperbackeditie van de gebonden editie uit mei 2008. Vertaling uit het Italiaans door Margriet Agricola. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, april 2011. ISBN 978-90-468-0999-0.

08-03-11

Portret van de Vlaamse kunstenaar James Ensor, op Nederland 2 en op Holland Doc 24

James Ensor, buste te Oostende,
door  Edmond de Valériola (1877-1956).

In het drama Minetti (1977) van de in Heerlen geboren Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard (1931-1989), is de hoofdrol weggelegd voor de toen reeds klassieke acteur Bernhard Minetti (1905-1998). In zijn tekst komt de naam James Ensor (1860-1949) enige malen voor, onder meer als de protagonist in een hotel in Oostende zit te wachten op iets dat niet zal komen: een soort Godot, zeg maar. "Minetti, der sich der klassischen Literatur verweigert hat, außer dem Lear, den ich gespielt habe in der Maske von Ensor....." Die Vlaamse kunstenaar is thema van het Avro-programma Close up dat op dinsdag 8 maart, via Nederland 2, tussen 23:00 uur en 23:55 uur, in de aflevering James Ensor: Duivels die mij sarren. Deze kunstenaar heeft het nogal moeilijk gehad met het feit dat hij — al dan niet terecht — door kritiek èn publiek werd afgewezen. Dat heeft ertoe geleid dat hij is gaan schilderen in een stijl welke voor die periode volstrekt ongebruikelijk was. De keuze van zijn thema's verraadt dat hij niet bepaald sympathiek stond tegenover alles wat niet binnen zijn kader hoorde. Hoewel het geen wet van Meden en Perzen is dat zoiets gebeurt, heeft juist dat werk James Ensor roem gebracht. Een herhaling, nog deze week, zal worden vertoond door het digitale televisiekanaal Holland Doc 24, op woensdag 9 maart, tussen 23:04 uur en middernacht.

21:24 Gepost door Heinz Wallisch in Beeldende Kunsten, Televisie | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

07-03-11

Canvas-tv vertoont driedelige documentaire over Amerika's FBI op drie avonden

De tweede, Nederlandstalige, Belgische televisiezender, Canvas, presenteert op drie avonden in de lopende week de driedelige documentairereeks FBI, over de thans honderd jaar oude Amerikaanse politie- en opsporingsdienst Federal Bureau of Investigation. Het beeld dat in de openbaarheid over deze dienst in de loop der jaren is ontstaan, is voor het grootste gedeelte door de instelling zelf gecreëerd.

Gedurende de helft van de periode waarin het instituut bestaat, werd het geleid door een uiterst dubieuze figuur: J. Edgar Hoover (1895-1972), die de indruk maakte van een perverse krankzinnige, die niet terugdeinsde voor talrijke ingrepen. Op maandag 7 maart wordt de eerste aflevering — Copyright FBI — uitgezonden tussen 23:00 uur en 23:50 uur. De tweede aflevering zal te zien zijn op dinsdag 8 maart: An American Nightmare. Daarin worden we geconfronteerd met de vraag of het instituut wel in staat is dat te doen waarvoor het in het leven is geroepen: zorgen voor de binnenlandse veiligheid van de Verenigde Staten van Amerika.

Dubieuze instelling, kwalijke directeur
J. Edgar Hoover in 1961, FBI-
directeur van 1924 tot 1972. 
Er zijn redenen om aan te nemen dat de instelling in kwestie wel eens voor het tegendeel verantwoordelijk zou kunnen zijn: het veroorzaken van binnenlandse VS-problemen in plaats van deze op te lossen. Deze keer tussen 23:00 uur en 23:55 uur.Het laatste van de drie delen wordt niet, zoals menigeen zal verwachten, op woensdag uitgezonden, maar op donderdag 10 maart, tussen 22:55 uur en 23:50 uur. dan worden de kijkers geconfronteerd met een interessant, omvangrijk aspect van het instituut: Attacking the maffia.

BBC Radio 3: 'Composer of the week' is de Duitse maestro Max Bruch

Hoevelen zijn er niet tussen de talrijke muziekliefhebbers — met uitzondering van de professionele — die, desgevraagd, niet verder komen dan twee of drie composities van de Duitse, zelfs in het kader van zijn eigen tijd (aarts)conservatieve muziekmeester Max Christian Friedrich Bruch (1838-1920), die zich afzette tegen 'nieuwslichters' als Wagner en Liszt. Het (eerste) Vioolconcert in g-klein (1865/67) wordt doorgaans snel genoemd en op de tweede plaats komt dan Kol Nidrei, opus 46, uit 1879/80, de emotioneel geladen Variaties op een Joods thema. En als het even meezit, komt men nog op de Schotse fantasie voor viool en orkest in Es-groot, opus 47, geschreven in de jaren 1880/81, net als Kol Nidrei, neigend naar overgevoeligheid. Je hoort dat eerste vioolconcert nog wel op concertprogramma's, maar de beide andere genoemde werken klinken vrijwel alleen nog op de radio.
Er bestaan nog diverse andere werken voor viool en orkest van dezelfde componist; niet alleen zijn ze nimmer zo populair geworden als opus 26, ze hebben ook bij lange na niet die kwaliteit. Het tweede concert voor viool en orkest — in d-klein,opus 44, uit 1877 — heb ik veertig jaar geleden in Groningen horen spelen door Dick Bor met het (toenmalige) Noordelijk Filharmonisch Orkest, ik denk dat de Noorse gastdirigent Per Dreier voor die gelegenheid op de bok stond.
Aangezien deze musicus door talrijke collega's als al te conservatief werd ervaren, werd hij door het gilde van uitvoerende musici gemeden. Toch heeft Bruch voldoende geschreven — vocale stukken, opera, oratoria, en veel kamermuziek — dat nog altijd, ook buiten het kader van alleen zijn schepingsperiode, interessant genoeg is om (eens) kennis van te nemen. 

Daartoe biedt het BBC Radio 3-programma Composer of the week de komende vijf dagen de gelegenheid, steeds een uur in de vroege middag, tussen 13:00 uur en 14:00 uur onze tijd — met een herhaling tussen 23:00 uur en middernacht.

06-03-11

Bart van Oort presenteert maandag in Utrecht zijn box met alle Mozart-klavierwerken

Wolfgang Amadeus Mozart.
Tekening van Jarko Aikens
Groningen 1986. Uit het archief
van Heinz Wallisch, tevens ©.

Nieuwe editie
Aanstaande maandagmiddag, om 14:00 uur, wordt in Utrecht — Nieuwegracht 64 — de nieuwe, en uiterlijk vernieuwde editie van de veertien cd's bevattende doos met de complete klavierwerken van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), gespeeld door Bart van Oort. Elf daarvan neemt hij geheel alleen voor zijn rekening, zij het dan ook samen met een fortepiano [1] van diverse bouwers of een kopie daarvan. [2] Op de cd's 12 tot en met 14 — de werken à quatre mains en die voor twee piano's — speelt Bart van Oort samen met Ursula Dütschler, die we nog kennen van Beethoven-sonates die op het label van haar moeder, Claves, verkrijgbaar zijn. Daarbij gaat het om een heruitgave van een enige jaren geleden reeds uitgegeven serie.

Schat aan solowerken
Tijdens de presentatie zal Bart van Oort staaltjes uit die collectie van bijna vijftien uur muziek uit ruime de koker van een — ondanks diens wijdverbreide populariteit, op sommige punten nog altijd onderschat — muzikaal genie presenteren. Als het, onder toeziend oog van de impresario Mark Doorn (DaPonte), net zo verloopt als verleden week in Groningen [3] zal de gebeurtenis een aangenaam verpozen worden, met niet-alledaagse informatie; aangenaam in de meest activerende zin van het woord. En dat we zulks hier met zoveel aplomb durven beweren, komt alleen maar omdat we Bart van Oort al eens vaker hebben gehoord: direct en via die nieuwerwetse media.  Derhalve adviseren wij een iegelijk die van Mozart houdt, en in de buurt van Utrecht is, of komt, en allen die zich laten leiden door een imperatief: "Komt allen tezamen, jubelend van vreugde." Deze keer overigens in Utrecht.

Bart van Oort met een brede kist
gevuld met
 functionele hamertjes.

__________
MOZART — Complete keyboard works. 14 cd's met tekstboekje. Bart van Oort, fortepiano; m.m.v.Ursula Dütschler. BRILLIANT Classics 94198.
__________
[1] Ons standaard-woordenboek, Van Dale, is in de definitie van fortepiano nogal summier: piano. En hoewel Van Dale 'slechts' een woordenboek is en niet een uitgebreid lexicon, is mij dat ietwat te summier. Bij de bespreking achteraf zullen we dan wel nader ingaan op de overeenkomsten en de verschillen als we ook de instrumenten zelf aan een nader luisteronderzoek zullen hebben onderworpen.
[2] Over die verschillende instrumenten kunt u later in deze rubriek naders lezen. We zullen dat dan hier met een link naar de betreffende bijdrage aangeven.
[3] Toen presenteerde diezelfde Mark Doorn van DaPonte het pianoduo Lestari Scholtes / Gwylim Janssens voor veertig uitermate enthousiaste luisteraars.

05-03-11

Rossini's 'Armida' met Renee Fleming, zaterdagavond op twee radiozenders gelijktijdig

Dirigent Riccardo Frizza
leidt koor en orkest van de
New Yorkse Metropolitan
Opera. Foto: IMG Artists.

Zowel in het muziektheater-programma Opera on 3 van BBC Radio 3, alsook in het programma Opera live van Neerlands Radio 4, wordt op zaterdag 5 maart, vanaf 19:00 uur, een rechtstreekse uitzending gerealiseerd vanuit de Metropolitan Opera in New York, waar dan de opvoering van de opera Armida van Gioacchino Rossini (1792-1868) als matinee aanstaande is. Koor en orkest van dat muziektheaterinstituut staan onder leiding van Riccardo Frizza. De rol van Armida zal daarbij worden gezongen door Renee Fleming, Lawrence Brownie kruipt in de huid van Rinaldo. Verder komen we John Osborne tegen die als Gernando optreedt. Ubaldo wordt vertolkt door Kobie van Rensburg; Barrie Banks is Carlo, en Goffredo krijgt zijn vertolking in de zanger Bruce Ford.

Ludo Geloen maakte Ravel-arragementen voor orgel en speelt deze te Le Touquet-Paris-Plage

Ludo Geloen, veelzijdig
musicus in België, speelt
eigen arrangementen voor 
orgel van Ravel-werken 
te Le Touquet-Paris-Plage.

Composities omgewerkt
Naar aanleiding van onze berichtgeving met betrekking tot het concert dat organist Erwin Wiersinga aanstaande zondag in de middag vanaf 16:00 uur zal geven in De Fontein, een kerk aan de Eikenlaan in Groningen, op een instrument uit de werkplaats van orgelbouwer Mense Ruiter, kregen we een reactie van Ludo Geloen uit België, die onder meer organist, beiaardier en componist is. Hij wil graag weten welk arrangement van welke compositie van Ravel wordt uitgevoerd. Ons is daarvan nu nog geen titel bekend, maar na het concert zondagmiddag zullen we meer weten. Ludo Geloen liet weten zelf ook enige composities van Maurice Ravel in eigen arrangementen op orgel in Le Touquet-Paris-Plage
 te zullen voordragen.
Het ligt voor de hand dat Ludo Geloen nieuwsgierig is naar het arrangement van het Ravel-stuk dat Edwin Wiersinga zal uitvoeren.

__________
Zie ook onze bijdrage op de zustersite Muziek en mensen van donderdag 3 maart.

02-03-11

Aribert Reimann wordt deze week 75 jaar; WDR 3 besteedt aandacht aan hem in 'Neue Musik'

Nog altijd nieuwe muziek 
Toen de internationaal bekende muziekcriticus Hans Heinz Stuckenschmidt (1901-1988) afscheid had genomen van zijn dagelijks beroep en de daaruit voortvloeiende werkzaamheden, had hij een lang gesprek in de ZDF-reeks Zeugen des Jahrhunderts. Daarin werd hem onder meer gevraagd naar een blik vooruit in de directe toekomst van het Duitse muziekleven. Wie zouden daar de toon aangeven? 

Componist Aribert Reimann.
Gefotografeerd in 2010 door
Manu von Theobald voor deErnst von Siemens Stiftung.

Stuckenschmidt zei te verwachten, en zich daarbij zeker te zijn, dat de componisten Aribert Reimann (geb. 4 maart 1936) en Wolfgang Rihm (geb. 1952) degenen zouden zijn die over ruim voldoende kwaliteiten zouden beschikken om die positie van doorslaggevende betekenis in dat muziekleven te bekleden. Die voorspelling zou uitkomen en tot op de huidige dag, in het tweede decennium van de éénentwintigste eeuw, aanhouden. Op vrijdag 4 maart is het drie kwart eeuw geleden dat Aribert Reimann ter wereld is gekomen en dat feit wordt herdacht in het programma Neue Musik van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, en wel in de aflevering van woensdag 2 maart, welke tussen 21:00 uur en 22:00 uur zal worden uitgezonden, met de tamelijk lange titel: Neue Musik im Norden — Ein jung gebliebener Grandseigneur — Aribert Reimann zum 75. Geburtstag.

Muziek-Nobelprijs
Deze componist werd op waarde geschat, letterlijk en figuurlijk, toen hem verleden jaar de Siemens-Prijs werd toegekend, die de bijnaam Muziek-Nobelprijs draagt en waaraan een prijskaartje hangt van tweehonder duizend euro. In mei 2010 werd deze onderscheiding aan de componost uitgereikt. De Ernst von Siemens Musikstiftung heeft deze prijs eerder uitgereikt aan illustere componisten uit binnen- en buitenland.

(wordt vervolgd)

01-03-11

Hitler en zijn ploerten-congsi wilden Manhattans wolkenkrabbers binnenvliegen

Op de eerste dag van de derde maand van het jaar 2011 — dinsdag 1 maart, tussen 21:10 uur en 22:05 uur, om precies te zijn — presenteert Canvas, het tweede Belgische, Nederlandstalige televisienet de documentaire Hitler's war on America
Portret van Adolf Hitler,
van 30 oktober 1923.
Daarin wordt teruggekeken op de begintijd van de Tweede Wereldoorlog toen Adolf Hitler — de totaal-generaal gestoorde leider van het nationaal-socialistische on-wezen dat zware, en lange tijd aanhoudende, schaduwen over geheel Europa heeft geworpen — en diens directe omgeving bezig met strategische plannen voor een aanval op de Verenigde Staten van Amerika. Toen werden aan Mofse zijde plannen geopperd om Duitse piloten in te zetten die hun toestellen dan tegen de wolkenkrabbers van Manhattan te pletter zouden moeten laten vliegen.
Het heeft zes decennia geduurd voordat een dergelijk plan werd verwezenlijkt, en onmiddelijk werd toegeschreven aan moslim-terroristen, maar het is nog steeds niet geheel duidelijk of en hoe de VS-regering daar op duistere wijze zelf bij was betrokken. Er zijn, nog altijd, teveel onduidelijkheden. Het gebeurde wel tijdens het bewind van een massamoordenaar en extremistische terrorist die het Witte Huis bevolkte.