29-11-11

Neerlands Evangelische Omroep begint vandaag met uitzending van natuurdocumentaires in de serie 'Frozen Planet' van David Attenborough

Nieuwe natuurserie

Op dinsdag 29 november wordt op Nederland 1, door de Evangelische Omroep, tussen 20:30 uur en 21:30 uur, een begin gemaakt met het uitzenden van de BBC-reeks natuurdocumentaires van David Attenborough, onder de titel Frozen Planet. Zeven afleveringen telt de serie met beelden over poolgebieden en landschappen, alsmede over de daarbij behorende dierenwereld. Al die elementen doen je versteld staan. Het uitzonderlijke klimaat aldaar komt eveneens ruim aan bod, in combinatie met de wijze waarop de dieren daarmee omgaan.


Een beeld uit een van de documentaires van de BBC, onder de  titel Frozen Planet, vanaf 29 november op Nederland 1 te zien.


Het zijn soms regelrechte wonderen die we te zien krijgen, welke door David Attenborough in de juiste context worden voorgesteld. De eerste aflevering draagt de titel Het einde der aarde, en alles wat daarin te zien is, begint op de bevroren Noordelijke IJszee, in de directe omgeving van de Noordpool.

Verslag over maken van Frozen Planet
Dezelfde zendgemachtigde presenteert in de middag van dezelfde dinsdag ─ tussen 16:40 uur en 16:55 uur The making of Frozen Planet, een verslag over de enorme uitdagingen waarmee het team van Frozen Planet reeds gedurende het maken van de eerste aflevering van deze reeks werd geconfronteerd.

28-11-11

BOEKEN als cadeau-tips voor de decembermaand (1): een alternatieve atlas van Nederland

Nu het er met het fenomeen boekhandel niet bepaald goed voor staat ─ hetgeen overigens niet alleen voor ons land, België en Duitsland het geval is, maar veeleer wereldwijd ─, is het de hoogste tijd dat wij u, onder meer op deze site, enkele cadeau-tips aan de hand doen voor de decembermaand, als u tot degenen behoort die deze periode van het jaar als een tijd voor geschenken beschouwen, ook al is het eventueel voor uzelf.
Daarbij denken wij, altijd al, in eerste instantie aan boeken. Zeker zolang men nog de keuze heeft uit een ruim aanbod aan nieuw verschenen boeken, is het nu nog mogelijk, aangezien in ijltempo de ene boekhandel na de andere sluit, en dat geldt tevens voor antiquariaten. Uiteindelijk ─ en dat is op relatief korte termijn ─ zullen er slechts enkele grote zaken overblijven, die qua antiquarische en tweedehands boeken een groot aanbod zullen houden, maar qua nieuws zal de keuze zeer beperkt raken.
Twee specifiek Nederlandse kwesties in de vorm van documentaties hebben de laatste weken mijn aandacht getrokken en met die twee boeken wil ik de lezers in deze bijdrage confronteren. Het eerste is alweer een herdruk van een eerder dit jaar uitgekomen boek met impressies van Nederland in een alternatieve 
atlas, het tweede is dezer dagen voor het eerst verschenen. Toevalligerwijs ─ maar men zou dat, afhankelijk van de invalshoek, ook wel opzettelijk kunnen noemen ─ zijn beide documentaties door dezelfde uitgeverij op de markt gebracht: Nieuw Amsterdam. Die alternatieve atlas vindt u hieronder, het boek over ons land en zijn bewoners komt in aflevering 2.

Jan Rothuizen: De zachte atlas van Nederland

Een alternatieve ─ zeg maar gerust: zeer alternatieve ─ atlas van Nederland is van de hand van beeldend kunstenaar Jan Rothuizen (geb. 1968). De inhoud van het boek vormt de getekende neerslag van een uitgebreide wandeling door Nederland, waarbij hij alles, wat hij zag, heeft genoteerd, evenals hetgeen hij heeft ondergaan, en de denkprocessen die daarvan het gevolg waren. Uiteindelijk is daarvan een en ander, ook letterlijk, in kaart gebracht. Dat humor daarbij van grote betekenis is (geweest), blijkt uit het resultaat; een dergelijke visie kan geen kwaad, ook al betreft het een overval op een juwelierszaak of de inzet van een traumahelikopter, waarbij de maker van het latere boek in gesprek was met de piloot.
De diverse beelden, die Jan Rothuizen op zijn netvlies had, heeft hij, per thema, over twee pagina's van zijn boek uitgespreid; inderdaad: op atlas-formaat.
Het gaat bij de inhoud consequent om de uitbeelding van maatschappelijk relevante toestanden en gebeurtenissen; anders gezegd: het zijn plattegronden van een cultuur in een letterlijk en figuurlijk breed spectrum.
Dat wordt onder meer waargemaakt in een bezoek aan een negentigjarige vrouw die nog zelfstandig woont, en in hetgeen de auteur heeft ontdekt tijdens een rondgang door het internationaal vermaarde woonwarenhuis uit Zweden: dat over ongeveer vier decennia meer dan veertig procent van Neerlands bevolking alleenwonend zal zijn. (De vraag is of die cijfers zeer recent zijn of dat deze stammen uit een tijd van voor de financiële crisis van 2008.)
Het boek is overzichtelijk ingedeeld naar thema's. In een register is elke plaats (topografisch en overdrachtelijk) en elk voorwerp terug te vinden.

Laatste tekening, deze keer op één pagina, in de
Zachte atlas van Nederland, door Jan Rothuizen.

De auteur heeft het boek opgedragen aan zijn vader, William Rothuizen, die hem heeft leren kijken. Die vader wist inderdaad waar hij zijn oog op liet vallen, zoals een schitterende Rolls Royce, waarin hij medio jaren zeventig van de vorige eeuw reed.

__________
Jan Rothuizen: De zachte atlas van Nederland. 128 pagina's op het formaat 23 x 32 cm, voorzien van flappen. Ontwerp van Roosje Klap. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, 2011 (zesde druk). ISBN 978 90 468 1114 6. Prijs € 19,95.

Nederland 2-tv en Holland Doc 24 presenteren IKON-Doc-aflevering over hiv-besmetting in Rusland anno nu

In Rusland groeit de laatste tijd de hiv-besmetting het snel van de hele wereld. Op dit moment zijn meer dan een miljoen mensen hiv-positief, de meesten van hen zijn jonger dan vijfendertig jaar. Er zijn bij lange na niet voldoende medicijnen beschikbaar om die ziekte ook maar enigszins adequaat te kunnen indammen. En ─ wie zal het verbazen, in aanmerking nemende de fascistoïde mentaliteit in regeringskringen van Rusland ─ de overheid doet daar helemaal niet aan voorlichting. Veel erger nog: besmette druggebruikers worden gecriminialiseerd

De Russische Sasja, protagoniste in de IKON-Doc-
aflevering van Jan Jaap Kuiper over hiv in Rusland.

Filmer Jan Jaap Kuiper volgt een zwangere vrouw genaamd Sasja, die hiv-positief is, niet alleen tijdens die zwangerschap maar ook nog na de geboorte van haar kind, dat ze moet verzorgen en tegelijkertijd, samen met lotgenoten, wil vechten voor een beter leven.

Deze film wordt op maandag 28 november als IKON-Doku via Nederland 2 uitgezonden, tussen 22:55 uur en 23:55 uur.
Herhalingen zijn nog deze week te zien op het digitale dag-en-nacht tv-kanaal Holland Doc 24: eerst op dinsdag 29 november, tussen 20:08 uur en 21:00 uur, en tevens op donderdag 1 december, tussen 18:16 uur en 19:08 uur.
Voor eventuele extra herhalingen, overdag en in de nachtelijke uren, zij hier verwezen naar de Programmagegevens van de digitale zender in kwestie.


27-11-11

BBC Radio 3-programma 'Words and music' is deze keer gewijd aan de 'Great Exhibition' van 1851 in Londen

William Carlos Williams.
Pasfoto met signatuur (1921).

In 1851 werd in Londen een zeer omvangrijke expositie gehouden ─ een Wereldtentoonstelling ─ over industrie in combinatie met cultuur. Die tentoonstelling is de geschiedenis ingegaan als de Great Exhibition.
'Words and music', dat een vast onderdeel uitmaakt van de programmering van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, biedt in de aflevering van zondag 27 november ─ uit te zenden tussen 19:30 uur en 20:15 uur onze tijd ─ uitingen van poëzie en proza met betrekking tot die Wereldtentoonstelling van 1851, gepresenteerd door middel van voordrachten door acteur Scott Handy (*1968) en actrice Catherine Harvey , aangevuld met teksten van William Carlos Williams (1883-1963).

Het muzikale element in deze aflevering stamt van onder anderen Angela Morley (1924-2009), Aleksandr Mosolov (1900-1973) en Béla Bartók (1881-1945).

25-11-11

Ossip Zadkine, de veelzijdige beeldend kunstenaar overleed op deze dag, 25 november, in 1967

Ossip Zadkine in 1962. Foto genomen in Arnhem.

Op deze dag in 1967 is de wereldwijd vermaarde beeldhouwer Ossip Zadkine, die zich overigens eveneens met andere takken van beeldende kunsten heeft beziggehouden. Hij gold als één der meest invloedrijke beeldhouwers in het midden van de twintigste eeuw. Hij heeft daarnaast ook een respectabel oeuvre aan litho's en gouaches nagelaten


Hij werd op 14 juli 1890 als Josel Aronovitsj Tsadkin in het Wit-Russische Vitebsk geboren. In 1905 stuurde Vader Tsadkin zijn zoon naar een neef in Londen, waar hij enkele jaren later kunsten ging studeren. In 1909 vertrok hij naar Parijs om daar zijn studies voort te zetten. Hij kreeg er kennis aan Ferdinand Léger (1881-1955), Alexander Archipenko (1887-1964) en Marc Chagall (1887-1985); persoonlijk bevriend raakte hij met Amadeo Modigliani (1884-1920).


In Nederland geniet deze beeldhouwer de grootste bekendheid door Verscheurde stad, dat overigens eveneens bekend staat als Verwoeste stad, uit 1953, dat in het centrum van Rotterdam is geplaatst.

24-11-11

Gustav Mahlers Negende Symfonie uit de BBC Proms 2011, vrijdagavond te zien op BBC Four-tv

Op vrijdag 25 november wordt door de Britse televisiezender BBC Four de registratie uitgezonden van de uitvoering van de Negende Symfonie in D grote terts, gecomponeerd in de jaren 1908-1909, van Gustav Mahler (1860-1911), gespeeld door het Radio Sinfonieorchester Stuttgart onder leiding van Roger Norrington, tijdens een van de BBC Proms in de zomer van 2011 in de Albert Hall te Londen. 

Dat concert was het laatste optreden van Roger Norrington met het orkest van Stuttgart. Hij vervolgt zijn carrière, na vijf jaar met dat ensemble, in Zwitserland bij het vermaarde Zürcher Kammerorchester.
Hoewel het ongebruikelijk is om na de laatste noten van Mahlers Negende een toegift te spelen, sprak de dirigent na afloop even tegen het publiek en zei hij, voor deze gelegenheid met die traditie te willen breken, en een elegie te willen laten spelen van een grote Engelse meester, die dat stuk heeft gecomponeerd in hetzelfde jaar als die Negende van Gustav Mahler gereedgekomen is: Elegy van Edward Elgar (1857-1934).
Het Prom-concert via BBC Four zal worden herhaald in de nacht op zaterdag 26 november, vanaf ongeveer 02:00 uur.
Voor nadere info en een toelichting op deze symfonie kan men terecht in een artikel dat is gepubliceerd op 10 januari 2007 op de fin de siècle cultuurwebsite All art is quite useless van Rond1900.nl, onder de titel Vaarwel aan een leven en aan een cultuurtijdperk.

23-11-11

Op zoek naar 'Summertime' in documentaire die door BBC Four wordt uitgezonden

Billie Holiday.

Janis Joplin.

BBC Four-tv presenteert op woensdag 23 november een documentaire over het alom ter wereld bekende nummer Summertime uit de opera Porgy and Bess uit 1935 van de Amerikaanse componist George Gershwin (1898-1937). Onder meer komen daarin aan de orde de twee verschillende versies, zoals die werden voorgesteld door Billie Holiday (1915-1959) en door Janis Joplin (1943-1970). 

Het is wijd en zijd bekend dat dit nummer ─ dat zo gemakkelijk in het gehoor ligt en dat eveneens heel gemakkelijk voor adaptatie in aanmerking komt.

Dat is in de loop der decennia dan ook veelvuldig gebeurd in allerlei stijlen en voor tal van bezettingen, van klassiek, via jazz tot en met pop-versies.
De uitzending zal worden gerealiseerd via bovengenoemde Britse televisiezender, tussen 22:00 uur en 23:00 uur. 
Meestentijds worden dergelijke documentaires binnen niet al te lange tijd door een andere, dan wel dezelfde BBC-televisiezender herhaald.

22-11-11

BBC Four-documentaire over Amerikaanse Nobelprijswinnaar Letteren, John Steinbeck, deze week tweemaal op

John Steinbeck in 1962.

Nobelprijs Literatuur in 1962
Melvyn Bragg (*1939) heeft een documentaire gemaakt over het culturele erfgoed van de Amerikaanse schrijver John Steinbeck (1902-1968), die in 1962 werd onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.
Diverse van zijn boeken zijn verfilmd en hebben daardoor een veel groter publiek bereikt dan het geval zou zijn geweest zonder die omzetting in beelden. Tortilla Flat uit 1935 werd voor het witte doek aangekocht door Victor Fleming (1889-1949), die de rolprent, met Spencer Tracy en Hedy Lamarr, in 1942 heeft uitgebracht. De roman East of Eden uit 1952 werd in 1955 door Elia Kazan (1909-2003) verfilmd met onder anderen James Dean (1931-1955), die daarmee zijn definitieve doorbraak in de wereld van de cinema heeft kunnen waarmaken. 


Films en een opera
Van de korte roman Of mice and men uit 1937 ─ het eerste werk dat de schrijver ruim erkenning heeft opgeleverd ─ werd niet alleen een toneelversie en diverse keren een verfilming gerealiseerd ─ voor het laatst in 1992 met John Malkovich ─, er is ook een opera naar dit verhaal gecomponeerd in 1969 (uitgebracht in 1970) door de Amerikaan Carlisle Floyd (*1926). In 1976 werd dit muziekdrama tijdens het Holland Festival in het Circustheater te Scheveningen in première gegeven.

Een van de aardigste tussen de vele, uiteenlopende, boeken van Steinbeck is Travels with Charley uit 1962, waarin hij een trektocht, begin jaren zestig, van 15.000 kilometer door de VS, samen met zijn hond, de poedel Charley, beschrijft: samen in een camper, die hij de prachtige naam Rosinante ─ naar het paard van Don Quichotte ─ heeft gegeven.


Melvyn Bragg: voordracht in
jaren negentig vorige eeuw.

Documentaire BBC Four

Op dinsdag 22 november, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, presenteert BBC Four de documentaire John Steinbeck: Voice of America, van Melvyn Bragg, die inmiddels een halve eeuw aan de BBC is verbonden, in diverse functies. Een herhaling wordt door hetzelfde instituut voor beeld en geluid uitgezonden op donderdag 24 november, tussen 21:00 uur en 22:00 uur, eveneens onze tijd. 

21-11-11

Andrew Graham-Dixon laat op BBC Four het resultaat zien van zijn zoektocht naar moderne dromen in de VS-cultuur

De Britse kunstcriticus ─ en auteur van diverse boeken over het thema kunsten ─ Andrew Graham-Dixon (geboren in 1960) die tevens diverse kunstprogramma's voor enkele van de BBC-televisiezenders heeft gepresenteerd en over alle thema's die hem beroeren eveneens in diverse Britse kranten heeft gepubliceerd ─ is recentelijk door de Verenigde Staten van Amerika gereisd, op zoek naar de cultuur van dat uitgestrekte land.

De aflevering van zijn programma Art of America, die op maandag 21 november via BBC Four te volgen is tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, draagt de titel Modern dreams.

Deze uitzending betreft de tweede aflevering van drie met hetzelfde thema. Hierin gaat de presentator op zoek naar hetgeen zich in de moderne Amerikaanse metropool op cultureel gebied afspeelt. Hij begint zijn zoektocht aan de voet van het door Frankrijk geschonken Statue of Liberty, dat hij omschrijft als "a pioneering early skyscraper". Hij is thuisgekomen met gegevens over de bedoelingen en ambities van jonge Amerikaanse kunstenaars.

20-11-11

Stephen Johnson vertelt hoe de muziek van Dmitri Sjostakovitsj hem over depressies heen hielp; BBC Radio 3, zondagavond

In het programma Sunday feature van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt, op zondag 20 november, tussen 20:45 uur en 21:30 uur onze tijd, een nieuwe aflevering de ether ingestuurd onder de titel Shostakovich ─ A journey into light.
Daarin komt Stephen Johnson aan bod, die zijn depressies heeft overwonnen met behulp van de muziek van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975). Hoewel er veel duisternis in zowel het symfonische oeuvre alsook in de strijkkwartetten ─ tussen beide disciplines bestaan op tal van fronten veel overeenkomsten ─ te bespeuren valt, kan men eveneens veel overwinning aanwijzen: dat geldt onder meer in de finale van zowel de Vijfde alsmede in die van de Zevende Symfonie.


Het graf van Dmitri Sjostakovitsj op Novodevitsj-begraafplaats
 
bij het gelijknamige klooster in Moskou. Foto uit 2002.

19-11-11

Recordbedrag betaald voor leeuwin van Meißener poselein uit 1733, door Japanse kunstverzamelaar

Kop van de leeuwin uit 1733, van Meißener porselein.

Japanse kunstverzamelaar

Het in Keulen (BRD) gevestigde Veilinghuis Lempertz  heeft laten weten dat een Japanse kunstverzamelaar, op donderdag 17 november tijdens een veiling in Keulen, het gigantische bedrag van 1,1 miljoen euro heeft neergeteld voor een porseleinen leeuwin uit 1733, die toen in opdracht van August der Starke (1670-1733), keurvorst van Saksen, [1] in Meißen is vervaardigd.

Hiermee is een record gevestigd.
De leeuwin in kwestie is in wezen een tijger. De kwalificatie leeuwin is ontstaan als gevolg van een vertaalfout. 

__________

[1] Keurvorst August kreeg de bijnaam der Starke vanwege de gigantische hoeveelheid kinderen die de man bij diverse vrouwen heeft verwekt. De schattingen lopen weliswaar uiteen maar onder mee het getal van driehonderd wordt genoemd.

17-11-11

Neerlands klassieke dichter Joost van den Vondel werd op 17 november 1587 geboren

Het is inmiddels even geleden ─ 't was in het jaar 1587 ─ dat één der grootste Nederlandse dichters, genaamd Joost van den Vondel, in Keulen werd geboren. De man, die eveneens middenstander was, is op 5 februari 1679 overleden. Hij heeft een enorm oeuvre nagelaten, waarvan Gysbrecht van Aemstel ongetwijfeld nog steeds de grootste bekendheid geniet, al zal dat meer en meer slechts qua titel zijn en niet qua inhoud.
In mijn gymnasiumtijd heb ik, voor het vak Nederlands, de Rey van Clarissen ─ "O Kerstnacht schoner dan de dagen...." ─ daaruit voorgedragen, doch ook toen ─ en dat is inmiddels prehistorie want een halve eeuw geleden ─ werd er tegen dergelijke literaire uitingen voornamelijk aangekeken als een middel om schoolkinderen onnodig te belasten met zinloze zaken, zoals bijna allen, die ik me uit die jaren herinner, dat ook vonden van het meesterwerk uit de negentiende eeuwse Nederlandse letteren: Camera obscura uit 1839 van Hildebrand (Nicolaas Beets: 1814-1903).

Toch is er in de tweede helft van de twintigste eeuw nog flink wat over Vondel gepubliceerd, onder meer in reeksen die (mede) ten behoeve van het onderwijs in de Nederlandse letteren werden gepubliceerd, zoals Literaire verkenningen, een serie van uitgever A.W. Sijthoff te Leiden.

In 1970 is in die reeks uitgekomen, geschreven door Cath. Ypes, Met Vondel van de Rode Zee naar de Chinese Muur ─ Reien uit zijn toneelwerk. Een jaar eerder was in dezelfde serie een deel, geschreven door L. Rens, verschenen met de titel O zoete vrijheid! ─ Vondel als strijder voor vrijheid en vrede.

Prof. B.H. Molkenboer zag in Vondel een man met een christelijke boodschap, getuige zijn bijdrage in een reeks getuigen van Christus. Deze geleerde uit de orde der Dominicanen had reeds in 1913 bij Paul Brand een bundel Vondelschetsen in het licht gegeven: uitgekomen in de Witte Bibliotheek.

Vondels Spelen zijn onder meer in de Nederlandsche Bibliotheek van de Maatschappij voor Goede en Goekope Lectuur te Amsterdam uitgegeven, aangevuld met een bundel Kultuurbeschouwende inleiding tot Vondels spelen. De belangrijkste van diens spelen zijn eveneens in een tweedelige Elsevier-reeks uitgekomen, onder meer met een donkerbruine leren rug.
Naar aanleiding van de driehonderste sterdag van Vondel in 1979 hebben de uitgevers Martinus Nijhoff, Tjeenk Willink en Noorduijn een bundel artikelen uitgegeven onder de titel Visies op VONDEL na 300 jaar Twee decennia later kocht ik dat fraai staaltje uitgeefkunst in een de tand des tijds trotserende paperback voor een rijksdaalder bij de bekendste dumpboekwinkel van de Nederlanden.  

Vierde en laatste deel uit de docu-reeks 'Sunny side of sex' is donderdagavond op Nederland 3 te zien

Op donderdag 17 november staat op Nederland 3, tussen 20:55 uur en 21:55 uur ─ het vierde en laatste deel van de door de VPRO voorgestelde documentairereeks Sunny side of sex op het programma.

In alle afleveringen van die serie wordt de Nederlandse actrice Sunny Bergamnn (*1973) gevolgd tijdens haar zoektocht op andere plaatsen in de wereld naar ideeën over seksualiteit, welke wij, nuchtere westerlingen als zeer verrassend ervaren. Datzelfde geldt met betrekking tot opvattingen elders over het wezen vrouw, als ook ten aanzien van het menselijk lichaam.

Seks is ─ immers ─ heel wat veelzijdiger en ook complexer dan wij dag in, dag uit voorgelegd krijgen, in eerste instantie door tal van uitingen in de sfeer der onvermijdelijke reclame.

De meeste van onze westerse kerken hebben, zij het in onderlinge nuances, het fenomeen seks min of meer als zondig gekwalificeerd. De opvattingen van de oude Indiërs staan daar lijnrecht tegenover: zij zien het seksuele genot als een religieuze uiting, en op grond daarvan prediken zij het vrijelijk beleven van seks. Dat zou toch menig westerling eveneens in sterke mate moeten aanspreken.

Op de grens van India met Bangladesh leven de Baul, die seksuele yoga als een heel oud ritueel beheersen en dat dagelijks in praktijk brengen. Zij zien het menselijk lichaam als een altaar en seks beschouwen ze als een gebed.

16-11-11

Lena Loliszwili, met 'genezende krachten' valt niet bij de katholieke kerk als geheel in goede aarde

Arte-tv biedt in de nacht van woensdag 16 op donderdag 17 november, tussen 00:20 uur en 01:15 uur in de nacht op donderdag 17 november, de mogelijkheid om kennis te nemen van een als fenomeen omschreven vrouw, die de naam Lena Loliszwili draagt en die befaamd is geworden door haar als genezende krachten omschreven eigenschappen. In de Sovjetunie zijn geleerden helemaal overtuigd van haar kunnen, in Polen en andere Osotbloklanden wordt ze als het fenomeen Loliszwili omschreven.

Dat in de film tevens aan de orde komt dat de katholieke kerk ─ niet geheel maar doorslaggevende delen ervan ─ daar geheel anders over denkt en haar beschouwt als charlatan, zal niemand verbazen die iets weet van de structuur van dat aloude, op tal van punten allang overleefde instituut.

Deze Poolse documentaire in HD-kwaliteit en op het beeldformaat 16:9, van Vita Zelakeviciute, die in samenwerking met Arte France is gerealiseerd in het jaar 2008, zal deze maand nog tweemaal door Arte worden uitgezonden: eerst op maandag 20 november om 05:00 uur, en dan nog eens op zondag 26 november, in de nacht om 03:35 uur.

15-11-11

Heden, in 1862, werd de Duitse Nobelprijswinnaar 1912 voor Letterkunde, Gerhart Hauptmann, geboren

De Duitse auteur en
winnaar van de Nobelprijs
Letteren (1912). Foto uit
1914 van Nicola Perscheid.

In 1912 werd de Nobelprijs voor de Letteren toegekend aan de Duitse auteur van vooral toneelstukken met een sterk sociaal engagement: Gerhart Hauptmann, die toen vijftig jaar oud was; hij overleed in 1946. Op dat moment zal niemand er aan hebben gedacht dat deze zelfde man zich zou encanailleren met de partij van Adolf Hitler en zich zelfs zo ver zou verlagen dat hij in het openbaar de Hitlergroet bracht.

Filosoof Ludwig Marcuse (1894-1971), een gemoedelijk man en iemand die wist dat in het leven niet alles kon lopen zoals men zich dat had voorgesteld, of had gehoopt, heeft in een van zijn essays laten weten dat hij geen respect meer voor deze grootmeester uit een belangrijke periode der Duitse literatuur van, vooral, de eerste helft van de twintigste eeuw, juist vanwege zijn engagement voor de kongsi van de Grootste Misdadigers uit de Duitse geschiedenis, en dat kan men begrijpen.

14-11-11

Terugblik op standaardwerk 'What is history' uit 1961, van E.H. Carr, vijf avonden in 'The essay' van BBC Radio 3

Edward Hallett Carr.

In 1961 heeft de Britse diplomaat en historicus Edward Hallett Casrr (1892-1982) het boek What is history? gepubliceerd. Dat zou een heel invloedrijk geschrift blijken.
Een halve eeuw na dato presenteert de Britse cultuurzender BBC Radio 3, gedurende vijf avonden, vanaf maandag 14 tot en met vrijdag 18 november ─ tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd ─ in het vaste programmaonderdeel The essay, met als werktitel What is history today? een terugblik, hopelijk met vergezicht, naar aanleiding van dat boek.
Ongewtijfeld wordt het thema geschiedenis thans geheel anders behandeld dan een eeuw geleden en ook nog als een halve eeuw geleden, toen ik de lagere school bezocht. Maar men moet wel bedenken dat zelfs het thema historie een relatief onderwerp is, aangezien de opvattingen erover met de tijd mee evolueren. Over nog een eeuw is het immers allemaal weer heel anders.

13-11-11

Franse documentaire uit 2011 over Alexander de Grote, deze maand tweemaal op Arte-tv

Arte-televisie presenteert op zondag 13 november, tussen 22:05 uur en 22:55 uur, een documentaire over Alexander de Grote, die leefde van 356 tot 323 vóór onze jaartelling. Dat epitheton ornans de Grote werd toegevoegd aan de persoonsnaam Alexander de Derde van Macedonië.

De film schetst een beeld van dit wonderbaarlijke wezen, die door historici en kritische mensen van nu wordt gezien als even een weerzinwekkend, en derhalve even verachtelijk, wezen als Napoleon en Hitler, en dat is, zeker bekeken uit de opvattingen over wereld en mensen van nu, niet zo verwonderlijk. Dat beeld is opgebouwd aan de hand van afbeeldingen en archeologische vondsten.
Deze film uit 2011 van Bernard George, voorgesteld in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, zal worden herhaald op zondag 27 november, als de dag nog duister is: vanaf 06:05 uur.

11-11-11

Documentaire over Daniel Ellsberg en de Pentagon Papers komende dagen driemaal te zien via digitaal NL-kanaal Holland Doc 24

Daniel Ellsberg.

Vietnam-misdaden van de VS-regering

Het digitale televisiekanaal dat vierentwintig uur per etmaal uitzendt, maar ons wil doen geloven dat de inhoud alleen van, voor en over Neerlands randstedelingen is, presenteert, met ingang van zaterdag 12 november, enige keren de documentaire The Most Dangerous Man in America, waarin een portret wordt geschetst van Daniel Ellsberg (*1931), die in de jaren zestig van de vorige eeuw de zogeheten Pentagon Papers naar de pers heeft gelekt, naar de New York Times en andere couranten. De publiciteit daaromtrent heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat de topcrimineel Richard Nixon (1913-1994) die tijdelijk het Witte Huis bezet hield als president en niet alleen daar zijn destructieve invloed heeft doen gelden, maar die tevens bij en in tal van andere instituten in de VS met zijn mafiose kongsi heerste en, als extreem weerzinwekkende oorlogsmisdadiger, oneindig veel leed over niet alleen zijn eigen land en volk, maar over talrijke andere mensen op deze wereld heeft veroorzaakt. Een schandvlek voor de natie, die maar niet kon inzien waar zijn fouten lagen.
De anderhalf uur durende documentaire uit 2009, van Judith Ehrlich en Rick Goldsmith wordt op genoemde digitale zender gepresenteerd op zaterdag 12 november vanaf 23:44 uur tot in de nacht op zondag 13 november om 01:15 uur. Deze docu wordt voorafgegaan door het ─ regelmatig door HD24 uitgezonden ─ programmaatje vooraf: Keuze van de kenner. Deze keer vertelt Daan Vermeulen vooraf waarom hij zijn keuze op deze documentaire heeft laten vallen. Die inleidende minuten gaan van start om 23:38 uur.
Op maandag 14 november wordt een herhaling uitgezonden, tussen 21:58 uur en 23:30 uur, eveneens om 21:52 uur voorafgegaan door de zes minuten van Daan Vermeulen. 
Op donderdag 17 november volgt nog een herhaling: van 234:55 uur tot in de nacht op vrijdag 18 november; ook dan voorafgegaan, om 23:49 uur door de zes minuten van genoemde kenner.

Uitzendingen overdag en in de nachtelijke uren zijn, als ze werden geprogrammeerd te vinden  in het betreffende onderdeel op de website van de zender in kwestie.

10-11-11

Een halve eeuw ZaterdagMatinee in Concertgebouw Amsterdam in documentaire op digitaal kanaal Cultura 24, vrijdag 11 en zaterdag 12 november

Op vrijdag 11 november wordt het laatste uur van de dag van de digitale televisiezender Cultura 24 ─ tussen 23:00 uur en middernacht, voor alle duidelijkheid ─ besteed aan de uitzending van een aflevering van het Programma NTR Podium over een rol als  composer in residence die was weggelegd voor de Nederlander Richard Rijnvos (*1964) [1] bij de ZaterdagMatinee, de internationaal hoog in aanziende concertreeks waarin optredens in de Grote Zaal van het Concertgebouw te Amsterdam worden georganiseerd.


Deze reeks ─ die aanvankelijk Matinee op de vrije Zaterdag heette, toen de meeste mensen op de ochtend van de zaterdag nog moesten werken, respectievelijk naar school gingen [2] ─ heeft zich vanaf het begin onderscheiden door een bijzondere programmering, die terecht als verrassend te boek stond.

Aan belangstelling heeft het deze concerten nimmer ontbroken, de concertant uitgevoerde opera's zijn steevast uitverkocht.

Een herhaling van het programma is eveneens te zien op de zender Cultura 24: op zaterdag 12 november.

Voor eventuele herhalingen overdag en/of in de nachtelijke uren is het aan te bevelen om de Programmagegevens van de website van deze zender te raadplegen.

__________

[1] Over het ─ in dat kader der ZaterdagMatinee ontstane en voorgestelde ─ Vioolconcert van Richard Rijnvos kunt u dezer dagen meer lezen in een artikel op onze zustersite Tempel der Toonkunst.

[2] Mensen die van buiten Amsterdam kwamen, kregen, op vertoon van hun treinkaartje, korting op de toegangsprijs.

09-11-11

Documentaire over geliefde en intens gehate, 40ste president van de VS, Ronald Reagan ─ driemaal op Arte-tv

Twee termijnen

Arte-televisie zendt op woensdag 9 november, tussen 20:15 uur en 21:50 uur, de documentaire van Eugene Jarecki uit 2011, met de titel Ronald Reagan ─ geliebt und gehasst, over de veertigste president van de Verenigde Staten van Amerika (1911-2004), die twee achtereenvolgende termijnen van vier jaar de functie van president van de VS heeft vervuld: van 1981-1989.

Ronald Reagan en zijn tweede
echtgnote Nancy. Foto van de
Ronald Reagan Library.

In deze documentaire wordt onderzocht hoe de ontwikkeling van deze erbarmelijk-miserabele Hollywood acteur is verlopen totdat hij de grootste rol van zijn leven mocht spelen: doen alsof hij de rol van presidentje in een soap opera moest vervullen. In die functie werd hij enerzijds intens geliefd, maar tegelijkertijd, zij het wel door anderen, verafschuwd. De man was een idool en dat heeft, volgens de maker van de documentaire, mythische vormen aangenomen.


Reagan-brief aan Amerikaanse bevolking

In 1994 heeft deze Ronald Reagan in een brief aan het Amerikaanse volk laten weten dat hij aan de ziekte van Alzheimer leed en dat hij zich daarom uit het openbare leven had teruggetrokken. De symptomen van dit syndroom zouden in hevigheid toenemen totdat hij op   in 2004, 93 jaar oud, is overleden.

Arte-tv zal deze documentaire in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, snel nog tweemaal herhalen: op zaterdag 12 november, 's middags om 16:05 uur en op dinsdag 22 november, 's ochtends om 10:00 uur.

07-11-11

Nederland 2-tv zendt nieuwe aflevering van 'Labyrint' uit met daarin onderzoek naar orgasme bij de vrouw door Canadese wetenschapper

Jim Pfaus van de Concordia

University, British Columbia,

Canada, onderzoekt het orgasme

bij de vrouw. Resultaten in NTR/

VPRO's programma Labyrint.

De Canadese neurowetenschapper Jim Pfaus ─ van de Canadese Concordia University) beweert dat de bij een relatie betrokken vrouw ─ evenals haar seksegenoten ─ evenveel zin hebben in geslachtsgemeenschap als mannen. Blijkt dat ze niet wil(len), dan moet de oorzaak daarvoor worden gezocht bij de man. Dat lijkt een tamelijk gemakkelijke conclusie, die dan eerst maar eens nader moet worden onderzocht.

In de programmareeks Labyrint van de NTR/VPRO ─ te zien op tv en te beluisteren via de radio ─ waarvan op maandag 7 november een nieuwe aflevering zal worden uitgezonden via Nederland 2, tussen 20:55 uur en 22:00 uur, wordt ─ onder de titel Masturberen voor de wetenschap ─ nader ingegaan op de door Jim Pfaus aangehaalde thematiek. Als je de titel over zelfbevrediging bij de vrouw leest, denk je toch niet in eerste instantie aan het orgasme bij de vrouw in combinatie met een man.

Het orgasme van de vrouw is een thema dat een eeuw geleden ook al werd bestudeerd door onder anderen de vader van de psychoanalyse, Sigmund Freud (1856-1939), die na intensieve bestudering tot conclusies is gekomen met betrekking tot het vaginaal en clitoraal orgasme van de vrouw, welke al geruime tijd niet meer houdbaar zijn. Maar . . . zou de man langer hebben geleefd, dan zou hij het thema wel aan nadere beschouwing hebben onderworpen. Na zijn eerste Driftleer zijn er immers ook nog twee gekomen met aangepaste inzichten.

Laten we eerst maar eens horen en zien wat die Canadees aan bevrijdende elementen heeft gevonden, welke de moeite waard zijn om met ons, geïnteresseerden in het thema, te delen.

Wellicht dat Jim Pfaus in een vervolgonderzoek eens bekijkt hoe het komt dat mannen, die in principe even vaak gemeenschap wensen als vrouwen ─ en misschien zijdelings meteen even hoe dat zit in man/man en vrouw/Vrouw-relaties ─, in bepaalde constellaties evenmin willen. Dan komt hij, als hij zijn werk goed doet, tot de conclusie dat dat dan eveneens aan de partner, meestentijds van de vrouwelijke kunne, ligt.

 


06-11-11

Duitse versie van Franse opera in Duits radioprogramma van WDR3 op zondag 6 november: Le Domino noir

Daniel-François-Esprit Auber.

Der schwarze Domino luidt de titel van de Duitse versie van het muziekdrama Le Domino noir uit 1837, van de Franse componist Daniel-François-Esprit Auber (1782-1871), die tevens een vooraanstaand muziekpedagoog was. Zijn naam is vooral blijven voortbestaan door twee van zijn relatief talrijke opera's, waarvan er soms meerdere in één en hetzelfde jaar in première zijn gegaan. La Muette de Portici uit 1828 en Fra Diavolo uit 1829-1830 hebben zijn bekendheid binnen het kader van het muziekdrama tot op de huidige dag overeind gehouden.
Le Domino noir is een opera in drie bedrijven, op een libretto van de Franse dramaturg Auguste-Eugène Scribe (1791-1861). De eerste opvoering werd gerealiseerd in de Opéra Comique te Parijs, op 2 december 1837.
La Muette de Portici is in de hoofden van veel liefhebbers van de (Nederlands/Belgische) geschiedenis blijven hangen, aangezien de Belgische onafhankelijkheid eraan is verbonden.
Na een opvoering van dit muziekdrama in het Brusselse Munttheater is het tot ongeregeldheden gekomen die er uiteindelijk toe hebben geleid dat de Belgen zich van de Nederlanden hebben losgeweekt.

Deze opera wordt gespeeld in het programma Bühne: Radio, een vast onderdeel van de uitzendingen van de West-Duitse WDR3.  Het geheel zal worden gerealiseerd door de vocale solisten Shumi Jo, Isabelle Vernet, Bruce Ford, Patrick Power, Martine Olmeda, Jules Bastin, Doris Lamprecht, Jocelyn Taillon en Gilles Cachemaille. Zij worden instrumentaal begeleid door het English Chamber Orchestra onder leiding van Richard Bonynge.

04-11-11

Drie Russische grootmeesters in radio-uitzending van Weinberg Festival Utrecht, op vrijdag 4 november via NL-Radio 4

Prokofjev en Sjostakovitsj begeleiden

Het Avondconcert dat de Tros-radio op vrijdag 4 november via Radio 4 zal uitzenden, wordt gegeven in het kader van het Weinberg Festival in Utrecht, tussen 20:02 uur en 23:00 uur.

Drie composities van Russische meesters zullen worden uitgevoerd, met daarin centraal het Concert voor viool en orkest van Mieczyslav (ook wel: Mojsje) Weinberg (1916-1996), wiens naam op tal van manieren zou kunnen worden geschreven: een Nederlandse transliteratie uit het Russisch zou Vainberg moeten zijn, maar het is direct duidelijk dat de oorsprong van deze familienaam in een andere dan Russische richting wijst.
De man wordt door een uitnemende kenner van de Russische muziek, Boris Schwarz (1906-1984) als een gematigd-conservatieve modernist beschouwd. De invloeden van zijn voorgangers en tijdgenoten in de Russische muziek zijn evident: Sjostakovitsj is in zijn Kamersymfonieën goed te herkennen.
Het concert wordt geopend met de Ouverture op Hebreeuwse thema's, opus 34, uit 1919 [1] van Sergej Prokofjev (1891-1953). Afgesloten wordt het met de Symfonie nr. 10 in e kleine terts uit 1953 van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975).
Het geheel zal worden uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Pablo Heras-Casado, met medewerking van Eugene Ugorsky (Jevgeni Oegorski), viool.

__________

[1] Oorspronkelijk gecomponeerd voor klarinet, strijkkwintet en piano.

02-11-11

Arte-tv biedt op woensdag 2 november een documentaire over het nazi-gifgas Zyklon B en de informatie die de Amerikanen daarover al vroeg hadden

Blik met Zyklon B.

Arte-televisie biedt op woensdag 2 november de mogelijkheid om kennis te nemen van de inhoud van een documentaire over Zyklon B, het gifgas dat in 1941 eerst op krijgsgevangenen werd getest en vervolgens in de gaskamers van Duitse concentratiekampen werd gebruikt om miljoenen mensen die aldaar gevangen werden gehouden ─ vooral Joden ─ van het leven te beroven. Zyklon B is een granulaat waardoor zwaar giftig blauwzuur vrijkomt.
De geheime informatie over de productie ervan in Duitsland was relatief vroeg bekend bij de Amerikanen, die dit feit gewoon bekend hebben gemaakt. In de documentaire Der Spion vom Pariser Platz ─ Wie die Amerikaner von Hitlers Giftgas erfuhren wordt aan die aspecten aandacht besteed. Deze film is te zien tussen 20:15 uur en 21:05 uur.
Deze film uit 2010 die door Egmont R. Koch en Scott Christianson is gerealiseerd voor de regionale Duitse televisiezender WDR, wordt uitgezonden in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9. Twee herhalingen op korte termijn staan gepland: de eerste op zaterdag 5 november, 's middags vanaf 16:00 uur, de tweede op dinsdag 8 november in de ochtend vanaf 10:00 uur.