31-12-11

Susan Bullock zingt Wagner in herhaling, op BBC Radio 3, van de Last Night of the Proms 2011; Lang Lang speelt Liszt

Susan Bullock, gefotografeerd door Anne-Marie
Le Blé. Foto: Harrison Parrott, impresariaat.

De Britse cultuurzender BBC Radio 3 presenteert op oudejaarsdag een herhaling van de Last Night of the Proms 2011, met pianist Lang Lang ─ een voordeel van de radio is dat we die exaltatie niet hoeven te zien ─ en sopraan Susan Bullock.


Lang Lang zal werk uitvoeren van Franz Liszt (1811-1886), de zangeres beperkt zich tot operafragmenten van de schoonzoon van Liszt: Richard Wagner (1813-1883). Het ensemble, dat op de laatste avond van de reeks Proms in de Londense Albert Hall altijd weer het BBC Symphony Orchestra is, wordt gedirigeerd door Edward Gardner.


Het concert zal worden uitgezonden tussen 22:10 uur en 01:00 uur in de nacht op 1 januari (onze tijd).

28-12-11

'Hoffmanns Erzählungen' van Jacques Offenbach donderdag 29 december te zien via Arte-televisie

Om 22:05 uur, op de avond van donderdag 29 december 2011, begint op de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv, de uitzending van een uitvoering van de opera Hoffmanns Erzählungen uit 1880 van de uitzonderlijk productieve Franse componist Jacques Offenbach (1819-1880). Door het overlijden van de componist is dit muziekdrama, op tekst van Jules Barbier (1825-1901) onvoltooid gebleven.
Voor meer informatie over componist en dit muziekdrama zij hier verwezen naar een artikel op de Nederlandse fin de siècle-site All art is quite useless, gepubliceerd op  17 november 2007, naar aanleiding van een voortreffelijke voorstelling van De Nationale Reisopera

NDR Kultur presenteert woensdagavond, in 'Neue Musik' een portret van Helmut Lachenmann

Wie oprecht interesse heeft voor eigentijdse muziek, doet er goed aan om regelmatig te luisteren naar het programma Neue Musik van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur.
In de aflevering van woensdag 28 december ─ die te beluisteren valt tussen 21:27 uur en 22:05 uur ─ wordt een portret gepresenteerd van de Duitse componist Helmut Lachenmann (*1935). De titel van de aflevering luidt Neue Töne für Saxophone.
Helmut Friedrich Lachenmann wordt door velen onderbracht in de categorie musique concrète instrumentale. Zelf ziet de componist zich als een Don Quixote, aangezien zijn stijl van componeren ingaat tegen elke mode-uiting binnen de moderne klassieke muziek.

__________

Afbeelding: componist Helmut Lachenmann. Foto van  Breitköpf und Härtel Musikverlag.

27-12-11

In 1822 werd op 27 december de latere bacterioog Louis Pasteur in het Franse Dole geboren

Terugblik
Op 27 december, maar dan honderd negenentachtig jaar geleden werd in de Franse plaats Dole de later internationaal zo beroemde chemicus en bacterioloog Louis Pasteur geboren. Hij heeft spectaculaire ontdekkingen gedaan in zijn strijd tegen besmettingen en infecties. Zo ontwikkelde hij het proces der pasteurisatie. Tevens 
staat hij ervoor bekend dat hij een vaccin tegen hondsdolheid (rabies) heeft ontwikkeld.

Louis Pasteur overleed op 28 september 1895 te Saint-Cloud.

 

__________

Afbeelding: Louis Pasteur; detail van een foto uit 1878, genomen door de fameuze Gaspard-Félix de Tournachon (1820-1910).

25-12-11

Meisje met gitaar, als satirische bijdrage met tekst, aan het satirische tijdschrift Punch, door William Makepeace Thackeray

Aangezien heden de sterfdag wordt gememoreerd van de Britse auteur William Makepeace Thackeray (1811-1868), heb ik uit zijn vele bijdragen aan het Engelse satirische tijdschrift Punch een voorbeeld gekozen waarin hij een ets van een musicerende jongedame in genoemd blad heeft laten opgenomen, met enkele regels ter verklaring.

"Hanglina's pictur was kindly presented to me by Countess B., her mamma, though of coarse I paid for it. It was engraved for the Book of Bewty this year : and there is a proof of the etching :

 

Bijdrage aan het satirische tijdschrift Punch, door

William Makepeace Thackeray (1811-1868).


With such a perfusion of ringlits I should scarcely have known her─but the ands, feat, and i's, is very like. She was painted in a gitar supposed to be singing one of my little melladies ; and her brother Southdown, who is one of the New England poits, wrote the follering stanzys about her :


 LINES UPON MY SISTER'S PORTRAIT

BY THE LORD SOUTHDOWN

. . . . . . . . . ."

24-12-11

Aflevering van de Arte-tv serie Philosophie deze week met het thema God

Raphaël Enthoven.

Aandacht voor God

In de aflevering van het programma Philiosophie, die in de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 december door de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv zal worden uitgezonden tussen 01:30 uur en 02:00 uur, is het thema GodDieu, om precies te zijn, aangezien het om een oorspronkelijk Frans programma gaat dat in de Duitse versie wordt voorzien van een zogenoemde voice over. Dat laatste is weliswaar bepaald niet aangenaam, maar altijd beter dan het weerzinwekkend-monsterlijke nasynchroniseren dat zelfs op zichzelf respecterende cultuurzenders gebeurt.

Het zal geen toeval zijn dat dit thema aan de orde komt in de zogeheten kerstnacht, al weten al degenen, die bereid zijn ware kennis te vergaren, reeds geruime tijd dat Jezus ─ de latere Christus ─ helemaal niet in december werd geboren. Simpelweg omdat twee millennia geleden er in die regio steeds regentijd heerste en er geen herders met hun kuddes bij nachte buiten lagen in het veld om aldaar hun schaapjes te tellen.

Abdenour Pierre Bidar.

Abdenour Pierre Bidar als gast
Zoals dat in elke aflevering op de zondag het geval is, wordt ook voor dit thema een gast uitgenodigd die met de vaste presentator van het programma Philosophie, de lijn van het thema uit het (verre) verleden zal doortrekken naar het heden. Raphaël Enthoven (* 1975) heeft deze keer de in 1971 geboren fiolosoof Abdenour Bidar ─ docent aan Franse elitescholen ─ te gast. 
Hij heeft reeds vier boeken gepubliceerd over de ontwikkeling van de Islam in de eenentwintigste eeuw.

23-12-11

Documentaire over de jeugd van schrijver Simon Vestdijk in Harlingen: Kind tussen vier vrouwen. Te zien op Cultura 24

De veelzijdigste schrijver in de Nederlandse letteren

Plaquette ter herdenking van
Simon Vestdijk aan diens
geboortehuis in Harlingen.

Voordat er sprake was van de Drie Groten der Nederlandse Letteren ─ Hermans, Reve, Mulisch ─, vervulde Simon Vestdijk (1898-1971) vervulde eigenlijk als enige de funtie van veelzijdige literaire reus, als romancier, dichter, essayist en ook als bijzondere muziekkenner. Over het thema muziek heeft Vestdijk niet alleen als recensent voor kranten geschreven, het meeste daarvan is later gebundeld uitgegeven, en in de jaren tachtig van de vorige eeuw is alles nog eens in tien delen bijeengebracht. Drie van die tien boeken hebben één componist als thema: de symfonieën van Anton Bruckner (1824-1896), de symfonieën van Jean Sibelius (1865-1957) en de mens en musicus Gustav Mahler (1860-1911).


Het Nederlandse, digitale televisiekanaal Cultura 24 vertoont op zondag 25 december, 's ochtends tussen 08:10 uur en 09:08 uur, de documentaire Vestdijk en de vier vrouwen, over leven en werk van deze man, die volgens de dichter Roland Holst "sneller schrijft dan God kan lezen". Die film heeft als rode draad de jongste jaren in Harlingen en de vier vrouwen die toen van heel groot belang voor hem waren.


Posthuum, in 1972, is Vestdijks roman Kind tussen vier vrouwen verschenen, welke hij reeds in 1933 had geschreven.

De rest van de week zal deze film in ieder geval niet door de digitale zender Cultura 24 worden herhaald, aangezien alle dagen vanaf zondagmiddag 12:00 uur zijn gevuld met één thema.

21-12-11

Op deze dag in het jaar 1917 werd de Duitse schrijver Herinrich Böll, winnaar Nobelrpijs Letteren, te Keulen geboren

Heinrich Böll tijdens 

een pers-conferentie, 

Bonn, jaren zeventig.

Het is vandaag exact vierennegentig jaar geleden dat de Duitse auteur Heinrich Böll in Keulen werd geboren. Zijn publicaties ─ in het begin vooral korte verhalen, later aangevuld met romans en essays ─ begonnen kort na de Tweede Wereldoorlog te verschijnen, en al snel bleek dat de gekozen thematiek van zijn literatuur en de wijze waarop Heinrich Böll met zijn moedertaal omging, tot de hoofden en harten van vele Duitsers kon doordringen, waarmee hij ─ zonder opzet ─ met zijn puinhopen-literatuur een tijdlang het enige literaire geweten van de natie was. Böll voelde zich moreel verplicht om de toestanden en gebeurtenissen tijdens en direct na de oorlog zo realistisch mogelijk te beschrijven. Al zijn kwaliteiten hebben ertoe geleid dat hij in 1972 werd onderscheiden met de Nobelprijs voor de Letteren.

Heinrich Böll schreef veel en het gebeurde zelden dat zijn boeken niet menigmaal, vooral in goedkopere series met Taschenbücher, werden herdrukt. 

Dat is dezer dagen ook nog weer het geval met de bundel Wanderer, kommst du nach Spa, welke in uitgebreide vorm (ten opzichte van de eerste editie uit 1950) opnieuw is verschenen, in een versie met Grote Letter, maar daarnaast ook verkrijgbaar is gebleven met een normale letter.
Heinrich Böll overleed op 16 juli 1985 te Kreuzau.
__________

Heinrich Böll: Wanderer, kommst du nach Spa . . . ─ Erzählungen. 346 pag., paperback dtv Großdruck. Deutscher taschenbuch Verlag, München 2001. ISBN 978-3-423-25314-7. (dtv 25314; als normale dtv-pocket nr. 437). Prijs in de BRD € 9,95.

12:12 Gepost door Heinz Wallisch in Boeken, Letteren: Duits, Nobelpriijs Letteren | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

20-12-11

Michail Jurowski dirigeerde Rimski-Korsakov in Noord-Nederland, dezer dagen ook in het programma 'Musica' van de Duitse zender NDR Kultur

Tsjajkovski

De van oorsprong Russische dirigent Michail Jurowski heeft, de laatste drie dagen van de week die achter ons ligt, in de drie noordelijke provincies van ons land in twee theaters en één concertzaal een concert gegeven met het Noord Nederlands Orkest, steeds met hetzelfde programma: Drachten, Hoogeveen en Groningen.
Een Suite uit Het Zwanenmeer, opus 20, uit 1877 van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893), gevolgd door de Rococo-variaties voor cello en orkest, opus 33, uit 1876, van dezelfde meester, van wie wordt beweerd dat hij zichzelf als honderd procent Rus heeft gekwalificeerd. De Italiaan Marco Brunello heeft de vertolking voor zijn rekening genomen, met behulp van een zeldzaam warm, kleurrijk, en tot in bijna ongekende diepte klinkend, instrument.


Rimski-Korsakov

En als we het dan toch over kleuren in de muziek hebben, mag de uitvoering van Shéhérazade, opus 35 (uit 1888) van Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1909) niet onvermeld blijven. Zo'n fraai gestileerde, intense voorstelling in tonen van een deel van de Vertellingen uit 1001 Nacht heb ik sedert 1951, tijdens concerten, verspreid over diverse Europese landen alsmede via geluidsdragers niet eerder meegemaakt. Alleen Pierre Monteux kwam op hetzelfde niveau.
Met die uitvoering, waarvan ik de laatste in Groningen heb bijgewoond, heeft Michail Jurowski met dit ensemble voor het derde achtereenvolgende seizoen laten horen dat een dirigent uit de absolute wereldtop in staat is om een regionaal symfonieorkest zodanig uit te tillen boven het gebruikelijkerwijs aan zo'n instituut toegedichte niveau, dat het zich met de grote orkesten in het westen wel degelijk kan meten. Maar daarvoor heeft het ensemble dan wel consequent iemand nodig van dat 'postuur', en dat kan het zich ─ zeker in tijden waar de cultuurbarbaren en dito beulen het in ons land voor het zeggen hebben ─ niet (meer) veroorloven.

 

De relatief ondiepe Oosterpoort-zaal in Groningen had voor de uitvoering van Shéhérazade genoeg aan een middelgroot orkest. Eénenzeventig instrumentalisten had Jurowski ter beschikking: 45 strijkers ─ 13, 12, 8, 7, 5 ─ harp, negen houtblazers, 10 koperblazers, pauken en een batterij slagwerk voor vijf spelers.


Meer Jurowski met Rimski-Korsakov

Wie het concert in een der drie steden heeft bijgewoond en vindt dat het ovationele applaus verdiend was, kan op woensdag 21 december tussen 19:30 uur en 20:00 uur, in het programma Musica van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, nog meer muziek van Rimski-Korsakov beluisteren, gedirigeerd door Michail Jurowski: Suite uit de opera Die Nacht vor dem Christfeste, uit 1894, eveneens gecomponeerd door Nikolaj Rimski-Korsakov. Het Rundfunk Sinfonieorchester Berlin, één van de ensembles met welke Jurowski senior dikwijls optreedt, tekent bij deze gelegenheid voor de uitvoering.
____________

Afbeeldingen

1. Michail Jurowski. Foto overgenomen van diens website.

2. Componist Nikolaj Rimski-Korsakov. Russische karikatuur.

19-12-11

'Peter Schlemils wundersame Geschichte' vijf avonden in 'Am Abend vorgelesen' van NDR Kultur

Adalbert von Chamisso.

Op maandag 19 december begint in het programma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur de presentatie van de vijfdelige reeks voorlezingen uit de novelle Peter Schlemils wundersame Geschichte uit 1814 van de Duitse schrijver Adalbert von Chamisso (1781-1838). De stem die voorleest is van toneelspeler, hoorspelacteur Klaus Nägelen (*1927).
Hoewel ons daarover geen gegevens hebben bereikt, zou u er van mogen uitgaan dat het om de herhaling van eerder ─ soms enige decennia eerder ─ opgenomen voorlezingen gaat.

Uitzending van het geheel wordt gerealiseerd op de avonden van maandag 19 tot en met vrijdag 23 december, steeds tussen 22:05 uur en 22:35 uur.

18-12-11

Avantgarde kunstenaar Paul Klee werd op 18 december 1879 geboren; dat herdenken we vandaag

Overleden in 1940

Heden herdenken we de geboortedag van één der beeldende kunstenaars, die van doorslaggevende betekenis zijn geweest voor de ontwikkeling van de plastische kunsten in de twintigste eeuw. Evenals de eerder herdachte Vasili Kandinski was ook Paul Klee docent aan het Bauhaus.


Diverse richtingen

Paul Klee werd op 18 december 1879 geboren in de plaats Münchenbuchsee bij Bern, en overleed op 29 juni in 1940. Deze Duits-Zwitserse avantgarde kunstenaar was, hoe kan het ook anders, niet onomstreden. Klee vertegenwoordigde niet alleen het expressionisme en het kubisme, maar eveneens het surrealistische.
In één van de biografieën op het internet staat dat hij niet alleen als schilder begaafd was, maar dat tevens in de muziek en de tekenkunst scheen te zijn. Dat schijnen is echter meer vatbaar voor het werkwoord blijken.
Daarnaast schreef Klee gedichten, waarvan Einst dem Grau door de Nederlandse componist Ton de Kruyf op muziek werd gezet voor sopraan en ensemble.

__________

Afbeelding: Paul Klee in 1911, gefotografeerd door Alexander Eliasberg (1878-1924).

16-12-11

Ouverture 'De vogels' uit 1917, van de Nederlandse componist Alphons Diepenbrock, vrijdagavond te beluisteren op Neerlands Radio 4

Bartók en Rachmaninov

Radio 4 zendt op vrijdag 16 december weer een aflevering van het vrijdagse muziekprogramma De vrijdag van Vredenburg. Daarin zal worden geconcerteerd door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Edward Gardner, met medewerking van de violist Nikolaj Znaider, die het Tweede Vioolconcert, gecomponeerd in de jaren 1937-1938, van Béla Bartok (1881-1945). De avond wordt afgesloten met de Symfonische Dansen, opus 45, uit 1940 van Sergej Rachmaninov (1873-1943).


De vogels, naar Aristophanes

Voorafgaand daaraan ─ met andere woorden: ter opening van het geheel ─ zal de Ouverture De vogels uit 1917 van Alphons Diepenbrock (1862-1921) worden gespeeld. Het stuk diende als toneelmuziek voor de gelijknamige komedie ─ voor het eerst opgevoerd in het jaar 414 teruggerekend vanaf onze jaartelling, van de 'antieke' Griekse blijspeldichter Aristophanes (446-386 vóór onze jaartelling).
De avond van Vredenburg is deze keer een uitzending van de Tros, en kan worden gevolgd tussen 20:00 uur en 23:00 uur.
__________

Afbeelding: De Nederlandse componist Alphons Diepenbrock. Tekening van Jarko Aikens, Groningen 1984. Archief Heinz Wallisch (©).

15-12-11

De sterfdag in 1675 van de Nederlandse schilder Johannes Vermeer wordt heden herdacht

Detail uit De schilderkunst van Johannes Vermeer. 
Het bevindt zich in het Kunsthistorisches Museum Wien.
Het stuk uit de periode 1666-1668 draagt tevens de

titels Het Atelier, De schilder en zijn model en
Allegorie op de schilderkunst. 
 

 

 

Hier en daar wordt vermeld dat er ongeveer vijfendertig schilderijen van Johannes Vermeer bekend zijn. Een dag eerder vertelde Joost Zwagerman bij Matthijs van Nieuwkerk in het programma De wereld draait door, waarin hij onder meer doeken van Vermeer liet zien en deze op briljante wijze koppelde aan modernere en eigentijdse stukken, waarbij ook het fotografische element in het werk van Vermeer aan de orde kwam.

Het is dan ook niet voor niets dat meer dan eens is beweerd dat het portretschilderen min of meer overbodig zou zijn geworden door de komst van de professionele portretfotografie. Daar zit een kant aan die je niet naast je neer kunt leggen, maar niet zelden is een geschilderd portret ─ ook van schilders anno nu ─ niet te versmaden.

Johannes Vermeer overleed op deze dag, 15 december, in het jaar 1675 te Delft, de plaats waar hij geboren op 31 oktober 1632 was geboren.

14-12-11

BBC Scottish Symphony Orchestra in 'Afternoon on 3' met onder meer de Tweede Symfonie van Aleksandr Borodin

'tweede symfonie',aleksandr borodin,city hall glasgow,debussy,vaughan williams,martin babbins,lawrence power,colin matthews,bbcradio3,'afternoon on 3'

De Russische componist Aleksandr 
Borodin. Tekening van Elzo Smid,
Groningen 1987. 
Collectie Heinz Wallisch.

Te weinig gespeeld
In het programma Afternoon on 3 van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 kunnen we op donderdag 15 december, tussen 15:00 uur en 17:30 uur, luisteren naar onder meer één van de meest grandioze werken uit het symfonische repertoire binnen de muziekgeschiedenis: de Symfonie nr. 2 in b bleine terts, gecomponeerd in de periode 1869-1876 [1], van de Russische meester Aleksandr Borodin (1833-1887).


City Hall Glasgow
Uitvoerenden zijn de leden van het BBC Scotttish Symphony Orchestra, onder leiding van Martin Brabbins. De opname van het concert vond plaats in de City Hall van Glasgow.


Debussy en Vaughan Williams

Voordat de Borodin-symfonie te horen zal zijn, wordt werk van twee andere componisten gespeeld: Drie stukken van Claude Debussy (1862-1918) ─ Ce qu'a vu le Vent d'Ouest; La fille aux cheveux de lin; Les sons et les parfums ─ in een orkestratie van de Engelse componist Colin Matthews (geboren 1946), gevolgd door de Suite voor altviool en orkest uit 1934 van Ralph Vaughan Williams (1872-1958). Solist is de altist Lawrence Power.

__________

[1] Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) en Aleksandr Glazoenov (1865-1936) hebben deze symfonie later bewerkt.


'Amusia' aan de ene kant en muziek als instrument bij hersenonderzoek aan de andere kant

Volgens Charles Darwin (1809-1882) ─ dezer dagen vrijgesproken van plagiaat ten detrimente van Alfred Russel Wallace (1823-1913) ─ was muziek een van de grootste raadselen van de mens. Daaraan is sedertdien nauwelijks iets veranderd.
In de Labyrinth-aflevering van NTR/VPRO, die op woensdag 14 december, tussen 20:50 uur en 21:25 uur zal worden uitgezonden onder de titel De man zonder ritme [1], is: "Heeft muziek een evolutionair nut of is het een toevallig bijproduct van andere bijproducten?"
Isabelle Peretz ─ van beroep psycholoog ─ heeft een wereldwijde reputatie verworven als gevolg van het onderzoek dat ze heeft gedaan naar amusia: het ontbreken van gevoel voor muziek. Zij is er zeker van dat muziek helemaal niet één of ander bijproduct is.
We komen, door te kijken en vooral te luisteren naar de inhoud van het programma, meer aan de weet over amusia enerzijds en over muziek als instrument van betekenis bij onderzoek, aan de andere kant.

__________

[1] Aan de Duitse dirigent Hans von Bülow (1830-1894) wordt de uitspraak toegewezen: "Am Anfang war der Rhytmus."

__________

Afbeelding: Charles Darwin als jongeman. Portret uit de late jaren dertig van de negentiende eeuw, gerealiseerd door George Richmond (1809-1896).

13-12-11

Prachtig boek en driedelige docu-serie op BBC Four, van Simon Sebag Montefiore, op BBC Four tv

Drie donderdagavonden
Op donderdag 8 december, om 22:00 uur onze tijd, begint op de Britse televisiezender BBC Four het eerste deel van een serie van drie documentaires, die tezamen bijna drie uur in beslag nemen over de geschiedenis van de stad Jeruzalem, die historicus Simon Sebag Montefiore heeft gerealiseerd onder de titel Jerusalem: The making of a holy city. De eerste aflevering duurt tot 23:00 uur en is getiteld Wellspring of holiness. Een herhaling kunnen we tegemoet zien op dinsdag 13 december, via dezelfde zender, 's avonds vanaf 23:55 uur.
Op donderdag 15 december volgt deel 2; op donderdag 22 december wordt het derde en laatste deel uitgezonden. Het ligt voor de hand dat die beide delen eveneens op de dinsdag na de eerste uitzending zullen worden herhaald.

Het boek Jeruzalem
Diezelfde Simon Sebag Montefiore heeft zich reeds onderscheiden als historicus van formaat met twee boeken over het leven de krankzinnige sadist Stalin. [1]
Eerder dit jaar is zijn omvangrijke geschiedenis in boekvorm uitgekomen over de wereldwijd befaamde historische stad Jeruzalem in Israël, een plek die van oudsher van niet alleen door joden en christenen, maar tevens door moslims als hun stad wordt beschouwd, en, mede daardoor, niet zelden wordt gezien als hoofdstad van de wereld, al is dat laatste ─ zeker in de huidige tijd, en met name buiten de direct betrokken bewoners van de gebieden rondom die stad en staat ─ overdreven.
Niet alleen de oorspronkelijke, Engelse, editie zag dit jaar het licht, ook de Nederlandse vertaling is onlangs van de persen gerold. Evenals de beide boeken van dezelfde schrijver over Stalin, is ook Jeruzalem op de markt gebracht door Nieuw Amsterdam Uitgevers.

Veroveringsdrang
Vele groeperingen, en soms hele volken, hebben in de loop der tijden getracht Jeruzalem te veroveren, waarbij allerlei drijfveren en emoties, ingegeven door bij voorbeeld godsdienst ─ men denke daarbij onder meer aan de Kruistochten ─ dan wel hebzucht, afgunst en allerlei andere lagere hartstochten een rol van grote betekenis gespeeld.
Dat was niet alleen in het verleden evident, maar al die genoemde elementen spelen bij diverse lieden ─ die macht hebben of deze hebben gegrepen ─ ook vandaag de dag een rol van doorslaggevende betekenis. Het uiterlijk vertoon is weliswaar gewijzigd en men zal waarschijnlijk niet zo gauw meer hele legers zien oprukken, maar de dreiging die uitgaat van staten ─ of zelfs van één staat ─ die atoomwapens ontwikkelt en niet zal schromen deze te gebruiken, maakt dat de dreiging jegens Jeruzalem en de wijde omgeving even actueel is als een millennium geleden.

Het fascinerende, briljant-spannend geschreven boek kan het gemakkelijk tegen elke thriller over moordenaars, dieven en andere criminelen opnemen. Al zal men ook die lieden in de historie van genoemde stad niet bepaald sporadisch tegenkomen.

Simon Sebag Montefiore.

Dank zij drie vertalers is het boek zo snel na de Engelse versie in ons taalgebied uitgekomen.
__________

[1] a: Het hof van de rode tsaar.

b: Stalins jeugdjaren ─ Van rebel tot rode tsaar. Een bijdrage daarover is te vinden op de site Tempel der Historie, gepubliceerd op zondag 20 januari 2008.

__________
Simon Sebag Montefiore: 
Jeruzalem ─ De biografie

Vertaald door Henk Moerdijk, Georg Pape en Mieke Hulsbosch.

732 pag. + 4 x 8 pagina's op kunstdruk met illustraties in kleuren en z/w; gebonden met stofomslag. 

Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam 2011.
ISBN 978 90 468 0780 4.

BBC One-tv, in 'Imagine': Is het product Boek een uitstervend fenomeen, voorzover dat de uitgave van nieuwe boeken betreft?

BBC-presentator Alan Yentob met een open, klassiek-papieren, boek.

"Van veel boeken te maken is geen einde," kunnen we lezen in het Bijbel-boek Prediker[1]

Of we dat heden ten dage nog zo letterlijk kunnen nemen ─ maar dat geldt voor uitzinnig veel wat er in die anthologie staat ─, als dat nog enige decennia geleden het geval was, wordt met de dag twijfelachtiger. Het begint er, meer en meer, op te lijken dat het klassieke boek uiteindelijk toch zal worden verdrongen door het digitale boek dat inmiddels zo'n hoge vlucht heeft genomen.


BBC-presentator Alan Yentob gaat daarover in gesprek met diverse schrijvers: Alan Bennett, Ewan Morrison, Gary Shteijngart en Douglas Coupland,  met uitgever Gail Rebuck, en ook nog met bibliothecaris Rachel Morrison en impresario Ed Victor.

Het programma waarin deze gesprekken voorkomen, is een aflevering van het programma Imagine . . . , deze keer met als titel Books ─ The last chapter?  Uitzending is op dinsdag 13 december, vanaf 23:35 uur tot in de nacht op woensdag 14 december 00:40 uur.
__________

[1] Prediker: Hoofdstuk 12, vers 11.

12-12-11

De stem van Hugo R. Bartels laat u deelnemen in het verhaal 'Bergkristall' van Adalbert Stifter in 'Am Abend vorgelesen'

Adalbert Stifter (1805-1868) is de ooit veel gelezen Oostenrijkse auteur, wiens verhaal Bergkristall uit de verzameling in twee delen, getiteld Bunte Steine (1853), verspreid over drie avonden zal worden gepresenteerd door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur.
Maandag 12, dinsdag 13 en woensdag 14 december wordt het verhaal voorgelezen in het programma Am Abend vorgelesen, die drie avonden tussen 22:05 uur en 22:35 uur.
Acteur Hugo R. Bartels zal er met de werking van zijn stem hoogstpersoonlijk voor zorgen dat de tekst in kwestie goed verstaanbaar bij u binnen zal komen.
__________

Afbeeldingen
1. Adalbert Stifter, naar een schilderij van Bartolomäus Székely (1835-1910).
2. Titelpagina van de bundel Bunte Steine.

11-12-11

Recycling-orkest van Charles Hazlewood ─ met instrumenten uit afval ─ in documentaire van BBC Four

Afvalorkest

Het is voor iemand, die zich meer dan zes decennia op diverse manieren intens met muziek bezighoudt, moeilijk om bij het begrip afvalorkest ─ het komt in woordenboeken (nog) niet voor ─ niet te denken aan een podium met een orkest dat de Abschiedssinfonie van Joseph Haydn (1732-1809) [1] speelt, waarin meer en meer musici het podium verlaten tot het stuk uit is.

 

Scrapheap Orchestra met voor in het midden Charles Hazlewood. 
Foto: BBC Four.

 

In het geval van de documentaire die BBC Four op zondag 11 december vertoont, is er weliswaar zeker sprake van een afvalorkest, maar die benaming is aan het ensemble gegeven omdat de musici uitsluitend spelen op instrumenten die zijn vervaardigd uit afval. Een recyclingorkest zou je het derhalve ook kunnen noemen. 

BBC Four-documentaire

Dirigent Charles Hazlewood leidt musici uit 'zijn' BBC Concert Orchestra. Deze uiterst veelzijdige musicus, die dan ook in tal van BBC-programma's over (klassieke) muziek figureert, is te vinden voor alles wat zich afspeelt buiten de dagelijkse gang van zaken van de muziekindustrie en de als serieuze zaken gekwalificeerde toestanden en gebeurtenissen, maar dat wel degelijk nieuwe inzichten biedt en alleen al daarom een enorme verrijking van het culturele leven is.

Dat ensemble en de daarbij behorende parafernalia zijn te volgen in de documentaire Scrapheap Orchestra, uit te zenden door BBC Four-tv op zondag 11 december tussen 22:30 uur en middernacht, onze tijd. Een herhaling is te zien op dezelfde zender, in de nacht op maandag 12 december, vanaf 01:30 uur onze tijd.

__________

[1] De symfonie nr. 45 in fis kleine terts, getiteld Abschied, van Joseph Haydn, is in 1772 voor het eerst uitgevoerd.

10-12-11

Diverse radiozenders presenteren zaterdagavond gelijktijdig het muziekdrama 'Faust' van Charles Gounod

 

Librettist Jules Barbier. Foto uit 1894 van
Gaspard-Félix Tournachon (1820-1910).

Live uit de Metropolitan Opera

Yannick Nézet-Seguin staat op zaterdag 10 december tijdens de Matinee in de orkestruimte van de Metropolitan Opera in New York City, en van daaruit leidt hij een uitvoering van het muziekdrama Faust van Charles Gounod (1818-1893).

Het libretto stamt van Jules Barbier (1822-1901) en Michel Carré (1819-1872); als basis daarvoor diende het drama Faust, het meest befaamde opus van Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832).

De oorspronkelijke versie werd op 19 maart 1859 in het Théâtre Lyrique te Parijs gerealiseerd onder de titel Faust et Marguérite; een jaar daarna te Straatsburg, maar daar met toevoeging van recitatieven die in de plaats kwamen van de gesproken teksten.

In 1861 is in Darmstadt een Duitse versie in première gegaan, en nog in hetzelfde jaar in Dresden, maar dan onder de titel Margaritha. In Duitse opvoeringen is die titel tot op de huidige dag gehandhaafd, ter onderscheiding van de tragedie van Goethe. Daarna zijn nog diverse Duitse vertalingen op de planken gebracht, verspreid over het daarbij behorende taalgebied. In 1869 heeft Gounod dit muziekdrama omgewerkt tot een Grand Opéra, met toevoeging van recitatieven. Voorts heeft de componist het beroemde Soldatenkoor ingelast.


Te volgen op tal van radiozenders

Als het Matinee-tijd is in New York City, dan is het in onze contreien reeds avond, en dat blijkt direct uit het tijdstip waarop deze opera in Europa wordt uitgezonden via meerdere radiozenders tegelijkertijd. Omstreeks 19:00 uur onze tijd kan men deze Faust meebeleven via de Nederlandse zender Radio 4, in het NTR-programma Opera live; alsmede via de Duitse radiozender NDR Kultur Live aus der Metropolitan Opera New York; en in Opera on 3 ─ Live from the Met van de Britse zender BBC Radio 3.

09-12-11

Het werk van de Engelse auteur Charles Dickens staat centraal in het literatuurprogramma 'The verb' van BBC Radio 3, deze vrijdagavond

De jonge Charles Dickens; portret
door Daniel Maclise (1806-1870).

Altijd weer nieuw

Charles Dickens (1812-1870) is enerzijds nog steeds geliefd, al lijkt het enthousiasme bij de jongste generatie die leest ─ voorzover dat nog gebeurt ─ en bij de filmmakers enigszins weggeëbd. De omzetting in beelden, van zijn romans, schijnt iets minder populair te zijn geworden, doch zoiets kan steeds opnieuw een piek beleven. Aan de andere kant is hij niet uit het openbare leven verdwenen, aangezien er nog steeds nieuwe biografieën en artikelen over hem worden geschreven en gepubliceerd.

In het literatuurprogramma The verb, een vast onderdeel van het uitzendschema van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, is ─ op vrijdag 9 december, tussen 23:00 uur en 23:45 uur onze tijd ─ het werk van Charles Dickens het onderwerp.

Grote verwachtingen

't Is net of er lieden zijn die hebben aangevoeld dat ze mijn opmerking moesten logenstraffen: in de nacht van vrijdag 9 op zaterdag 10 december zag ik op dat de BBC een nieuw kostuumdrama gaat uitzenden naar de roman Great Expectations uit de jaren 1860-1862. Het verhaal werd in afleveringen gepubliceerd in het tijdschrift All the year round, en aansluitend in boekvorm.
We mogen er ook van uitgaan dat in de maand december tal van televisiezenders, verspreid over de globe, hun opwachting zullen maken met A Christmas Carol in Prose in enigerlei vorm.

07-12-11

Ellende en luim met betrekking tot de in 2008 begonnen financiële crisis; in twee verschillden tv-documentaire

 

De ernst

In de avonduren van woensdag 7 december kunt u via uw huisbioscoop kijken naar twee programma's ─ direct achtereen ─ over de financiële crisis, die tot in ons dagelijks leven blijft voortwoeden.

 

Dat begint om 22:00 uur onze tijd op de televisiezender BBC Two met de documentaire Inside Job, in Storyville, de programmareeks van Charles Ferguson, over de financiële crisis die in 2008 schijnbaar plotsklaps is begonnen. Als gevolg daarvan hebben over de hele wereld miljoenen mensen hun baan verloren en zijn ze,  in de context daarvan, ook nog eens hun huis kwijtgeraakt. Twenty trillion US-Dollars heeft die crisis tot nu toe gekost.

 

Ferguson heeft tientallen protagonisten 'in het centrum van de crisis' geïnterviewd: van politici tot en met top-economen. Hij wil met de inhoud van die gesprekken in het geheel niet het gevolg was van een toevallige samenloop van omstandigheden, maar dat fraude, verkeerd management en tal van dubieuze producten welke door banken, verzekeraars, en de zogeheten rating-bureaus in de markt werden gezet'' en die heel veel, en steeds meer, risico's in zich bergen, de hoofdoorzaak zijn van hetgeen er op dit gebied is gebeurd.
De documentaire duurt tot 23:40 uur onze tijd.

 

Filmmaker Jamie Kastner, van de docu Sla munt uit de crisis.

De luim

Vijf minuten nadat de Storyville-docu van BBC Two uit is, begint op Nederland 2-tv de film Sla munt ui de crisis, een aflevering in de serie VPRO-Import.
Filmmaker Jamie Kastner is van mening dat we ons helemaal niets hoeven aan te trekken van de heersende crisis, en hij toont aan dat we er munt uit kunnen slaan door ons het eindproduct voor te zetten van zijn speurtocht met de camera: de grappigste documentaire over de huidige crisis.

Deze film ─ met de oorspronkelijke titel Recessionize! For fun and profit! 15 Simple Steps ─ zal worden herhaald op het digitale vierentwintig uurs kanaal Holland Doc 24; eerst op zaterdag 10 december, tusse 20:04 uur en 21:00 uur, en dan nog eens op woensdag 24 december, tussen 18:01 uur en 18:58 uur.
Eventuele extra herhalingen, overdag en in de nachtelijke uren, kunt u vinden in de afdeling Programmagegevens op de website van de digitale zender in kwestie. 

 

06-12-11

Albert Speer, de architect van het Derde Rijk, is protagonist in de laatste aflevering van ZDF's reeks 'Geheimnisse des Dritten Reiches'

In de laatste aflevering van de zesdelige serie Geheimnisse des Dritten Reiches, van het tweede Duitse publieke televisienet ZDF ─ met als titel Speers Täuschung ─, uit te zenden op dinsdag 6 december, tussen 20:15 uur en 21:00 uur, is de aandacht gericht op de architect van het Derde Rijk, Albert Speer (1905-1981), die op een geheel eigen wijze verliefd was op Adolf Hitler, en mede daardoor ─ in het kader van een klassiek verdringingsproces ─ zijn ogen zodanig heeft gesloten voor de werkelijkheid en alle gruwelen waarvoor in eerste instantie zijn Heer en Meester de verantwoordelijkheid droeg, en die hem ─ in tegenstelling tot wat hij tot zijn levenseinde is blijven volhouden ─ wel degelijk bekend waren.


Albert Speer met zijn Heer en Meester,
samen gebogen over een architectonisch plan.


Met die pretenties heeft hij, ook na zijn gevangenschap ─ als gevolg van de veroordeling door het Tribunaal van Neurenberg ─ in de door de Geallieerden beheerde gevangenis te Spandau, veel geld verdiend met vooral twee boeken: het eerste met zijn memoires, onder de titel Erinnerungen (1969) en daarna de Spandauer Tagebücher (1975). Daarna zijn er nog enkele boeken van hem verschenen, die minder aandacht hebben gegenereerd en hem eveneens minder hebben opgeleverd.
In een interview dat Jaap van Meekren van Avro's Televizier met de man in Londen heeft gehad, kwamen ook de miljoenen ter sprake die deze boeken de auteur hebben opgeleverd. Speer had beweerd dat de revenuen ten goede kwamen aan een Joods fonds, maar Van Meekren had uitgezocht dat het slechts om een gedeelte van die gelden ging.

05-12-11

Documentaire van Adil Ray over misbruik van Britse meisjes door Pakistaanse mannen

Presentator Adil Ray doet onderzoek in de Pakistaanse 
gemeenschap in Groot-Brittannië. (Foto: BBC Three)

De Britse tv-zender BBC Three vertoont op maandag 5 december een documentaire over een zeer actueel en tegelijkertijd controversieel onderwerp met betrekking tot de Britse maatschappij van vandaag de dag: het misbruik van jonge Britse meisjes door Pakistaanse mannen. Dat misbruik geschiedt nadat deze heren der schepping die meisjes eerst hebben ingepalmd.


Presentator Adil Ray ─ die zelf van Pakistaanse afkomst is ─ heeft veel mensen geïnterviewd die op enigerlei wijze bij het probleem betrokken zijn: leden van de Pakistaanse gemeenschap, evenals politiemensen, en eveneens slachtoffers.


De documentaire, getiteld Exposed: groomed for sex, wordt uitgezonden tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd.

04-12-11

Twee programma's over operadiva's: zondagavond in 'Orfeo' van WDR3, maandagavond laat in NTR Podium op Nederland 2-tv

Sopraan Christine Schäfer.
Foto van haar website.

WDR3 ─ Orfeo

In de aflevering van het programma Orfeo ─ Das WDR Opernstudio, uit te zenden op zondag 4 december tussen 22:00 uur en 23:00 uur ─ kunnen alle geïnteresseerden, die nog op enigerlei wijze beschikken over een radiotoestel, luisteren naar een interview met de sopraan Christine Schäfer.

NTR Podium: Diva's
Op Nederland 2 wordt op maandag 5 december opnieuw een aflevering van het NTR-programma Podium de ether ingestuurd: deze keer over Diva's.
Het gaat daarbij om een film van Jaap van Eyck, waarin hij aantoont dat het een enorme, hobbelige weg is, die ambitieuze zangeressen moeten afleggen om uiteindelijk op het muziektheaterpodium terecht te komen. Een weg vol valkuilen en andere, al dan niet verwachte, moeilijkheden.

De film begint om 23:55 op maandagavond en duurt tot 00:50 uur in de nacht op dinsdag 6 december.

Verfilming van toneelstuk 'Easy Virtue' van Noel Coward door Stephan Elliott, hedenavond op BBC Two

De speelfilm Easy Virtue, een romantische speelfilm van de Australische regisseur Stephan Elliott (*1964), een Brits-Canadese coproductie uit 2008, is te zien op de Britse tv-zender BBC Two, op deze zondag 4 december, tussen 18:30 uur en 20:00 uur onze tijd. Hiervoor heeft hij het gelijknamige toneelstuk uit 1925 van de Britse, veelzijdig werkende en zeer vruchtbare Noel Coward (1899-1973) als uitgangspunt genomen.

Een jonge Brit, John Whittaker, raakt verliefd op een rijke Amerikaanse vrouw, genaamd Larita, en hij is vastbesloten met haar in het huwelijk te treden. Hij neemt haar daarom mee naar zijn ouderlijk huis, maar de bejegening door zijn vader en moeder zijn allesbehalve aangenaam.

Op ons toestel thuis dat zorgt voor oogcontact in bewegende beelden met de personages in het verhaal ontmoeten we onder anderen Jessica Briel, Ben Barnes, Kristin Scott Thomas en Colin Firth.

02-12-11

Gisteren overleed te Berlijn, 82 jaar oud, de literair zeer productieve Duitse schrijfster Christa Wolf

Christa Wolf, 2007.

Lezen en schrijven
Christa Wolf overleed op donderdag 1 december in Berlijn. Ze was op 18 maart 1929 geboren te Landsberg an der Warthe.

De titel van één van haar vele essays en opstellen luidt Lesen und Schreiben, het laatste is ─ als alles in het werkende deel van het leven van een auteur volgens de regelen der litteraire kunst verloopt ─ het best denkbare resultaat van het eerste, al zijn er nog steeds mensen die (veel) publiceren, maar heel weinig lezen, en anderen, die wel teksten bekijken, en soms zelfs proberen, de inhoud daarvan te begrijpen, maar die de kunst van het aren lezen achter de maaiers toch niet onder de knie krijgen, en het Prediker-Woord, dat veel leezenvermoeijing des vleesches is.
Christa Wolf was in dat opzicht geheel anders; ze las zoveel ze maar kon. Evenals haar echtgenoot Gerhard ─ niet allen schrijver, maar eveneens uitgever ─ was ze een vooraanstaande, literaire protagonist in de voormalige DDR, waar ze in 1964 uit handen van Staatsratsvorsitzender Walter Ulbricht (1893-1973) de Nationalpreis in ontvangst mocht nemen.
Als intellectueel van formaat ─ wier boeken ook in het Westen, en vooral in de Bondsrepubliek, werden gepubliceerd ─ was ze uiteraard verdacht; derhalve werd ze geschaduwd door mensen van de Staatssicherheitsdienst, een soort communistische Gestapo.
Na de ineenstorting van de DDR schreef ze daarover het document Was bleibt. Dat blijft ook nu ze is overleden. 
Toch werd ze zelf, niet al te lang daarna, beschuldigd van het informatie verstrekken aan diezelfde monsterlijke instantie, die het leven in de, zich als democratische republiek presenterende, staat intens heeft gedomineerd, met verstrekkende gevolgen, die nog wel twee generaties hun schaduw zal blijven werpen.
Christa Wolf kon en kan bogen op een omvangrijk oeuvre: romans en verhalen, en heel veel beschouwend en essayistisch proza. 

Haar Essays und Aufsätze, Reden und Gespräche 1959-1985 ─ waarin we ook een ontmoeting met de Nederlandse schrijfster Aafke Steenhuis tegenkomen ─ zijn in twee delen bij Luchterhand (later in twee dtv-uitgaven) uitgekomen en bieden op zich reeds een staalkaart van haar kunnen.

Der geteilte Himmel [1] is één van de meest besproken en gekochte romans; waarvan we hopen dat er eveneens sprake is van een veel gelezen boek van deze auteur. De eerste titel, die we dikwijls tegenkomen, is Moskauer Novelle, welke een halve eeuw geleden is uitgekomen. Het betekent, summa summarum, dat Christa Wolf een halve eeuw als schrijfster actief is geweest. Ze is met talrijke literaire prijzen onderscheiden. Enkele van haar boeken met verhalend proza zijn verfilmd, dan wel voor televisie bewerkt.

__________

[1] Der geteilte Himmel is vanaf medio december weer als dtv-uitgave verkrijgbaar. 

01-12-11

Filmportret uit 2011 van Italiaanse zanger Paolo Conte, komende dagen driemaal op Arte-tv

Paolo Conte tijdens een optreden in
de Berliner Philharmonie in 2005.

De Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv presenteert donderdag 1 december een portret van de als introvert gekwalificeerde, Italiaanse zanger en beeldend kunstenaar Paolo Conte, die in januari 1937 in de Italiaanse plaats Asti werd geboren. Hij studeerde rechten en heeft als advocaat gewerkt, maar in de muziek heeft hij meer bevrediging gevonden. Hij is thans zanger en componist, die zelf de teksten schrijft. Aanvankelijk deed hij dat alleen voor anderen.
Zijn stem, die onder meer als korrelig en hol wordt omschreven, zou ik eerder de kwalificatie doorrookt meegeven. Dat verleent een speciaal cachet aan de zangnummers, die meestal vol van nostalgie en verlangen zijn: een soort Herenleed, zeg maar.

Het filmportret uit 2011 van deze Italiaanse zanger afkomstig is van de regionale Duitse zender NDR, wordt uitgezonden op het beeldformaar 16:9 is te zien tussen 21:25 uur en 22:10 uur.
Op vrijdag 2 december volgt een herhaling vanaf 11:25 uur; de tweede herhaling staat geprogrammeerd voor woensdag 7 december, 's middags om 16:00 uur.