14-01-11

Franse schrijver Pascal Bruckner wil het woord 'islamofobie' laten verbieden

Ontluisterende eis
Het Duitse verzamelmedium op internet, Sign and sight, dat eens per week aan onder meer vertegenwoordigers van de pers wordt gestuurdmeldt ons dat de Franse schrijver Pasal Bruckner het woord islamofobie wil verbieden; anders gezegd dat het uit onze woordenschat dient te worden verwijderd. Wat daaraan nog veel verontrustender is dan het verbieden, mijden, of negeren van een bestaand woord, is hetgeen daar onvermijdelijk achteraan zal komen. Immers, puriteinen en huichelaars willen maar al te graag uit de woordenboeken en uit het leven van alledag — waarvan woordenboeken en andersoortige naslagwerken nu eenmaal deel uitmaken — alle woorden die geslachtsdelen van het menselijk lichaam weergven en woorden die de paringsdaad uitbeelden en zo meer, verwijderen en/of volkomen verbieden. Fervente, extreem rechtse politici, en die kennen we in Nederland immers ook wel, gaan er dan heil in zien om alles wat met gematigde of echt linkse politiek te maken heeft, uit het dagelijks verschijnende woorden-beeld te laten verwijderen. De aanhangers van de ene godsdienst — welke meent zich boven een andere te kunnen stellen — willen alles van de andere met het grof vuil mee sturen, en zo voorts.
 
Vernietiging als filosofie
De Franse schrijver Pascal Bruckner
is de weg 
kennelijk helemaal kwijt.
Foto uit 2009.
Op die manier — het zal zo echter niet gebeuren — worden de woordenboeken zo dun dat de inhoud ervan zelfs te behappen zal zijn voor minderbegaafden en voor ondertitelaars van films op de Nederlandse en Belgische televisie, en voor nogal veel NOS Journaal-medewerkers. Zij immers geven steeds weer aan, van taalregels helemaal niets te hebben begrepen. Wan zij die het verschil niet kennen tussen werkloos en werkeloos, tussen materiaal en materieel, tussen Holland en Nederland, tussen schijnbaar en blijkbaar, respectievelijk niet kunnen hanteren, hebben in de sprekende en schrijvende journalistiek niets te zoeken, behalve wellicht die in de loop van het eigen bestaan verloren (gegane) taalvoorschriften. In plaats van een eis te stellen tot het verbieden van een woord, zou Pascal Bruckner er beter aan doen, zijn invloed geldend te maken om ertoe te geraken dat meer mensen — onder anderen die genoemde NOS-medewerkers — de eigen taal nu eens beter gaan beheersen, en er in de communicatie met anderen beter mee leren omgaan. Als schrijver zou hij daar zijn talent beter kunnen inzetten dan te volgen in de voetstappen op de inmiddels al te platgetreden paden van destructie, want dat is wat hij met zijn actie uiteindelijk zal bereiken, vooropgesteld dat daaraan zou worden toegegeven.. Want, waar eerst het begrip tot een taboe wordt verklaard, worden vervolgens de mensen verboden die het door dat woord beschreven fenomeen belijden, daarna degenen die de islam zonder fobie tegemoet treden en vervolgens alle anderen die het wagen te refereren aan dit begrip of aan het verwijderen ervan, alsmede aan alle vervolgoperaties. Op de vernietiging van het woord volgt altijd een uitvergroting met betrekking tot de mensen die ook maar op de geringst denkbare wijze met zo'n woord in verband gebracht kunnen worden.
 
De weg naar de hel
Pascal Bruckner wil kennelijk niet weten dat er mensen bestaan die echt bang zijn voor de islam en dat er anderen bestaan, die deze angst instrumentaliseren, zoals de Nederlander Geert Wilders doet, die een religie demoniseert. Hitler demoniseerde het jodendom en weer anderen willen niet dat het christendom bestaat. Nu zou het inderdaad beter zijn als de mensheid alleen maar zou bestaan uit zelfstandig denkende mensen en niet uit lieden die een vermeende godheid nalopen, welke eerst door medemensen is gecreëerd. 
Zodra we een woord gaan verbieden of anderszins verwijderen, dat echter een bestaand fenomeen, binnen welke maatschappelijke context dan ook, aangeeft, duurt het niet lang meer of de mensen die tot zo'n stroming behoren, zullen eveneens worden verwijderd.
Waar dat toe heeft geleid, hebben vooral Europa en Rusland in de loop van de twintigste eeuw meegemaakt. Het is dan ook een uiting van krankzinnigheid, dan wel extreme boosaardigheid, of het willen doen richten van de aandacht op zijn persoon, waarmee die Pascal Bruckner zich manifesteert. Dat laatste zou weliswaar nogal kwalijk zijn, maar nog het minst slechte op de ruime schaal van verbijsterende mogelijkheden.

14-12-10

NDR Kultur met driedelig hoorspel naar Marcel Prousts hoofdwerk

 

Marcel Proust (1871-1922)

In het programma Hörspiel van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt op woensdag 15 december — tussen 20:00 uur en 21:25 uur — de eerste aflevering van een driedelig hoorspel uitgezonden. Daarbij gaat het om ErinnerungsWelten, gebaseerd op de lijvige roman À la recherche du temps perdu, geschreven in de jaren 1909-1922 door Marcel Proust (1871-1922). De twee volgende afleveringen worden op woensdag 22 december en woensdag 29 december om dezelfde tijd uitgezonden.

 

 

13-12-10

Jean Genet werd honderd jaar geleden geboren. Arte-tv herdenkt dat met een documentaire

 

Documentaire

De Franse schrijver Jean Genet,
hier 73 jaar oud (in 1983).

Op maandag 13 december, 's avonds laat, om 23:45 uur, start Arte-televisie een documentaire over de tamelijk omstreden Franse auteur Jean Genet (1910-1976), die internationale faam heeft verworven — in zowel opbouwende, alsmede in afbrekende zin — door de wijze waarop hij in zijn boeken de aandacht wist te vestigen op diverse randfiguren van de maatschappij, zoals allerlei misdadigers, waarmee hij diverse aspecten van het dagelijks leven in een kritisch licht wilde stellen. Dat hij daardoor werd ervaren als iemand die de vermeende rust verstoorde, had tot gevolg dat hij vooral werd beschouwd als een lastig element in de wereld der kunsten van het Land van Marianne. Anderzijds waren er ook wel enkele non-conformisten in dat land te vinden, zoals Jean Cocteau (1889-1963). Jean-Paul Sartre (1905-1980), die zelfs de gedachte ter overweging stelde of Genet niet een heilige was, ondanks het feit dat de man een langdurige gevangenisstraf had uitgezeten wegens diverse delicten. [1]

Die J-P Sartre zelf was bij tijd en wijle eveneens een blok aan het been van zo menig Frans hoogwaardigheidsbekleder, en dat heeft er zelfs ooit toe geleid dat mevrouw Charles de Gaulle wilde dat Sartre in hechtenis zou worden genomen, hetgeen ertoe heeft geleid dat de ex-generaal en Franse president de historische woorden moet hebben uitgesproken: "Voltaire on n'arrête pas." Deze latere Nobelprijswinnaar Literatuur kende derhalve het belang van voorspraak.


Ter herdenking
De dit jaar gereedgekomen documentaire die tot 00:45 uur duurt, is van Gilles Blanchard.

Op maandag 19 december wordt de film, eveneens door Arte-tv, opnieuw uitgezonden, dan vanaf 05:00 uur in de ochtend. Op die dag zal het exact honderd jaar geleden zijn dat Jean Genet werd geboren. In de gegevens meldt Arte dat de aandacht aan deze schrijver wordt besteed in verband met zijn honderdste sterfdag, doch Genet overleed op 15 aptil 1986.

Naast de toneelstukken en het vele proza in tal van literaire vormen, heeft Genet ook een poging gedaan een boek over Rembrandt te schrijven. Zijn korte terugblik daarop [2] is in 1990 in een Nederlandse vertaling van Matthijs Bakker uitgekomen. 

__________

[1] Jean-Paul Sartre: Saint Genet, comédien et martyr (1952), in Nederlandse vertaling verschenen bij de Erven Bijleveld te Utrecht.

[2] Jean Genet: Rembrandt — wat overbleef van een in kleine, heel regelmatige vierantjes gescheurde en in deplee gemikte Rembrandt. Oorspronkelijk verschenen in 1968, NL-vertaling in 1990.

 

04-10-10

Jean-Pierre Melville's 'L'armée des ombres' uit 1969 te zien via TV 5 Monde

 

De Franse auteur Joseph Kessel (1898-1979) schreef in 1943 zijn essay van romanlengte, met de titel L'armée des ombres; filmregsseur Jean-Pierre Melville (1917-1973) voegde er zijn eigen oorlogsherinneringen aan toe en maakte van het geheel een bijna tweeëneenhalf uur durende rolprent van, die in 1969 voor het eerst het bioscooppublik heeft bereikt. Een jaar later leverde Melville Le samourai af, met Alain Delon, en die film is — gemeten naar de belangstelling en de vele herhalingen, mede via televisiezenders — een grotere favoriet geworden dan L' armée des ombres. Melville is, juist door zijn misdaadfilms, niet zelden betiteld als de beeldendichter van de onderwereld

Een, op  zich reeds ijzersterk, verslag van gebeurtenissen tijdens de door de nazi-Duitsers bezette Frankrijk, is aangevuld met persoonlijke oorlogsherinneringen van de regisseur, en dat heeft ervoor gezorgd dat de kwaliteit alleen maar is toegenomen. Voeg daarbij het feit dat de afdeling casting van Melville een bijzondere invulling van de personages heeft gezorgd, en men begrijpt dat er een zo geloofwaardig mogelijke rolprent is ontstaan. U ziet Lino Ventura (1919-1987), Simone Signoret (1921-1985), Paul Meurisse (1912-1979) en Jan-Pierre Cassel (1932-1975).

Het verhaal speelt zich halverwege de Tweede Wereldoorlog af in Frankrijk. Een aanal veertigers vormt een verzetsgroep, waarvanzo weinig mogelijk leden elkaar kennen, vanzelfsprekend spelen veiligheidsoverwegingen hier de voornaamste rol. Hoewel er sprake is van een uiterst gemotiveerde groep dappere, positief ingestelde mensen, kunnen die er bij tijd en wijle niet omheen liquidaties uit te voeren, en dat is — hoe noodzakelijk dat ook kan zijn — nooit een pretje.
Sensationele spanning op topniveau, over een tijd waarin de spanningen uitsluitend zenuwslopend waren.

__________

Afbeeldingen:
1. Joseph Kessel, auteur van het oorspronkelijke essay L'armée des ombres (1943).

2. Acteur Jean-Pierre Cassel (1932-2007).

 

12-08-10

'Moche' en 'Bel ami' van Guy de Maupassant op twee verschillende radiozenders deze en komnde week

BBC Radio 3
In het programma Twenty minutes van BBC Radio 3, dat tussen 21:30 uur en 21:50, in de pauze van het BBC Proms-concert van donderdag 12 augustus zal worden uitgezonden is het thema van de aflevering Moche, dat is tevens de titel van een kort verhaal van de Franse top-auteur uit de tweede helft van de negentiende eeuw: Guy de Maupassant (1850-1893), dat handelt van liefde en vriendschap gedurende een zomer. Het verhaal is voor het eerst verschenen in 1890, opgenomen in de bundel L'inutile beauté, gepubliceerd door de Parijse uitgeverij Victor-Havard.

ARD Radiofestival
In de week van maandag 16 tot en met vrijdag 20 augustus kunt u opnieuw via een luistermedium — in dit geval via (enkele) regionale radiozenders
(zoals NDR Kultur en WDR 3) van ARD/Das Erste — kennisnemen van het verhaal Bel ami uit 1885 van bovengenoemde auteur. In het programma Die Lesung dat in deze periode een vast onderdeel vormt van de genoemde zenders wordt het verhaal Bel ami voorgelezen door de toneel-, televisie- en filmacteur Christoph Bantzer (geb. 1936).
Al die vijf avonden wordt de uitzending gerealiseerd via de radiostations in kwestie, tussen 22:30 uur en 23:00 uur.
Een uitgebreid artikel verschijnt dezer dagen op de aan deze site gelieerde Tempel van het fin de siècle. Daarvoor hoeft u alleen maar hier te klikken.
____________
Afbeeldingen
1. Signatuur van de Franse schrijver Guy de Maupassant.
2. De Duitse acteur Christoph Bantzer.
(Foto © Jan Kopp 2001; overgenomen van de website van Christoph Bantzers impresario Agentur Alexander.)

 

19:11 Gepost door Heinz Wallisch in Letteren: Frans, Radio | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

09-08-10

Tweemaal drie grote namen op BBC Proms-concert van maandag 9 augustus


Tsjajkovski en Shakespeare
Het concert in de reeks BBC Proms 2010 dat op maandag 9 augustus — vanaf 20:00 uur onze tijd — wordt gegeven, bestaat uit drie onderdelen in twee etappes. Voor de pauze klinken twee werken van componisten met internationaal bijzonder grote namen. De twee composities zijn geïnspireerd op mijlpalen uit de literatuurgeschiedenis. Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) componeerde in 1869 de ouverture-fantasie Romeo en Julia, waarmee de muziekavond in de Royal Albert Hall wordt geopend. Twee keer heeft de componist dit 'weinig ouverture, totaal geen fantasie'-stuk aangepast: in 1870 en tien jaar daarna nog eens. Gezien de titel mag men ervan uitgaan dat het opus is geïnspireerd door het gelijknamige toneelstuk van William Shakespeare (1564-1616). De VPRO-Gids, die in de sector informatiepagina's steeds onbetrouwbaarder wordt — hetgeen we in deze en aanverwante kolommen veelvuldig hebben aangekaart —, meldt dat het om een fragment uit die compositie zou gaan [1]. Hoogst onwaarschijnlijk dat tijdens een BBC Prom een deel van die, niet eens zo lange, 'ouverture' zal klinken.


Janáček en Gogolj
Na Tsjajkovski's bijdrage volgt Taras Boelba uit 1915, geschreven door de Tsjech Leoš Janáček (1854-1928). Deze rapsodie voor orkest is gebaseerd op de roman — sommige vakmensen spreken van een novelle — met dezelfde titel van Nikolaj Gogolj (1809-1852), gepubliceerd in 1835 in de bundel Mirgorod.
Dit laatste werk klonk enige jaren geleden nog in dezelfde zaal, tijdens een concert van het British Youth Orchestra onder leiding van Colin Davis. De orgelpartij in deze compositie kreeg tijdens dat concert een extra dimensie via het grote instrument op het podium van de Albert Hall, waarvan kort tevoren de restauratie was voltooid.
Ook deze keer is het ensemble van jongeren dat het gehele concert zal verzorgen: The European Union Youth Orchestra. Dirigent is Matthias Bamert.

In de pauze: Childe Harold
In de Albert Hall en derhalve op BBC Radio 3 is het Proms-pauze tussen 20:50 uur en 21:10 uur. Twee kenners van de materie — de historicus Tom Holland en de romanschrijver Ben Markovits — bespreken het gedicht Childe Harold's Pilgrimage uit 1812 van George Noel Gordon, lord Byron (1788-1824) [1].
De Byronic hero, een fenomeen dat voor het eerst in dit gedicht opdook, vormde voor Hector Berlioz aanleiding voor de compositie die na de pauze in het kader van dit Proms-concert zal worden uitgevoerd.

Berlioz en Byron
Vanaf 21:10 uur is de focus weer gericht op de gebeurtenissen op de musiciop het podium van de Albert Hall. De uitvoerenden voor de pauze worden dan nog aangevuld met altviolist Maxim Rysanov voor de uitvoering van de symfonie Harold en Italie opus 16 van Hector Berlioz (1803-1869). Een uitgebreide toelichting op dat werk uit 1834 is te vinden op de site Tempel der Toonkunst, gepubliceerd op 6 januari 2009.
__________
[1] Hoe diep de kwaliteit van de informatie in de VPRO-Gids is gezonken, blijkt weer eens met betrekking tot de gegevens die over dit concert worden verstrekt: Maxim Rysanov wordt als violist gekwalificeerd, en dat komt waarschijnlijk doordat de gegevens uit een Engelse tekst zijn overgenomen en daarin staat dan terecht violist, hetgeen viola-bespeler (altist) betekent.
Erger is het dat Byrons gedicht Childe Harold's Pilgrimage wordt aangekondigd als "het gedicht Pilgrimage van Childe Harold", waarmee de protagonist posthuum tot poëet wordt verheven.
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent Matthias Bamert.
2. Altviolist Maxim Rysanov. (Foto uit 2009.)

03-06-10

Twee gedichten van Jean Lorrain

 

 

LES CYGNES

 

A UNE MORTE

Il est dans Tennyson un chant plein d'amertume
Où parmi les récifs au pieds d'un vieux manoir,

Un vieux roi presqu'aveugle à la barbe d'écume,
Seul en face des flots, vient au couchant, s'asseoir

Et là, les yeux fixés dans l'horizon qui fume,
Son regard attrsité suit, pris d'un vague espoir,

Un grand vol éclatant de cygnes dans la brume,
Fugitive blancheur apparue au ciel noir.

Le sillon lumineux des cygnes sur la grève,
C'est ton image encor vivante dans mon rêve,

Souriante au milieu des bonheus entrevus.

Tu renais et voilà que leprésent s'efface
Et dans les cieux plus clairs le divin essaim passe,
L'essaim des hures d'or et des soges perdus.


Uit: Le Sang des Dieux, 1882


*     *     *     *     *


CHANSON

L'Amour? Un oiseau bleu. La Vie? Un oiseau triste. . .

Avoir été la fleur qu'un passant égoïste
Arrache, et parcaprice effeuille entre ses doigts. . .

Avoir été l'oeillet qui flambe sur sa tige,
Le papillon ailé qui palpite et voltige,
Le ramier roucouleur qui pleure au fond des bois,

Et puis, la volupté du baiser assouvie,
Se réveiller brisée . . .  Amour, est-cela Vie?
Et ne vaut-il pas mieux, à l'heure où les hautbois

Et les flûtes d'ébène enchantent la silence,
S'accouder incrédule etbelle díndolence
Avec des yeux savants, qui raillent Autrefois!


Uit: Les Griseries, 1887.


Jean Lorrain is een pseudoniem van de in 1855 geboren Paul Alexandre Martin Duval, die ook nog publiceerde onder de schuilnaam Raitif de la Bretonne, maar dan in diverse kranten. Naast meerdere dichtbundels publiceerde hij tal van novellen en verhalen, enkele romans en veel voor het theater, in verschillende disciplines. Eén lyrische tragedie heeft hij in 1900 de wereld geschonken, in samenwerking met André-Ferdinand Hérold (1865-1940): Prométhée, waarover de componist Gabriel Fauré (1845-1924) zich heeft ontfermd en in hetzelfde jaar een opera heeft voltooid.
Meer over die auteur kunt u lezen op het fin de siècle weblog All art is quite useless van Rond1900.nl. U hoeft alleen de naam Jean Lorrain in het sjabloon ZOEK in te tikken, dan krijgt u de diverse stukken van Sander Bink opgesomd.
__________

Afbeelding: karikatuur van Jean Lorrain door SEM, d.i. Georges Goursat (1864-1934), als kunstenaar, zowel beeldend alsook op het gebied van het schrijven, was SEM een laatbloeier.


 

25-04-10

Een gedicht van Anatole France (1844-1924): Ames obscures


AMES OBSCURES

Tout dans l'immuable Nature
Est miracle aux petits enfants;
Ils naissent et leur âme obscure
Eclôt dans des enchantements.

Le reflet de cette magie
Donne à leur regard un rayon.
Déjà la belle illusion
Excite leur frêle energie.

L'inconnu, l'inconnu divin,
Les baigne comme une eau profonde:
On les presse, on leur parle en vain;
Ils habitent un autre monde.

Leur yeux purs, leurs yeuxngrands ouverts
S'emplissent de rêves étranges.
Oh! qu'ils sont beaux, ces petits anges
Perdus dans l'antique univers!

Leur tête légère et ravie
Songe tandis que nous pensons;
Ils font de frissons en frissons
La découverte de la vie.


Uit: Poèmes dorés (1873)


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Afbeelding: De Franse schrijver Anatole France (1844-1924) in 1921; in dat jaar werd hij onderscheiden met de Nobelprijs voor literatuur.

16-03-10

Anna de Noailles Les regrets uit L'Ombre des Jours (1902)


LES REGRETS

Allez, je veux rester seule avec les tombeaux:
— Les morts sont sous la terre et le matin est beau,
L'air a l'odeur de l'eau, de l'herbe, du feuillage,
Les morts sont dans la mort pour le reste de l'age. . .
Un jour, mon corps dansant sera semblable à eux,
J'aurai l'air de leur front, le vide de leurs yeux,
J'accomplirai cet acte unique et solitaire,
Moi, qui n'ai pas joué seule, aux jours de la terre.
— Tout ce qui doit mourir, tout ce qui doit cesser,
La bouche, le regard, le désir, le baiser,
Entre la chose d'ombre et l'être de silence
Tandis que le printemps vert et vermeil s'élance
Et monte trempé d'or, de sève et de moiteur.
Avoir eu comme moi le cœur si doux, le cœur
Plein de plaisir, d'espoir, de rêve et de mollesse
Et ne plus s'attendrit de ce que l'aube naisse:
Etre au fond du repos l'éternité du temps.
— D'autres seront alors vivants,joyeux, contents,
Des hommes marcheront auprès des jeunes filles,
Ils verront des labours, des moissons, des faucilles,
La couleur délicate et changeante des mois.
Moi, je ne verrai plus, je serai morte, moi,
Je ne saurai plus rien de la douceur de vivre. . .
Mais ceux-là qui liront les pages de mon livre,
Sachant ce que mon âme et mes yeux ont été,
Vers mon ombre riante et plaine de clarté
Viendront, le cœur blessé de langueur et d'envie,
Car ma cendra sera plus chaude que leur vie. . .

Uit L'Ombre des Jours (1902).
Anna de Noailles (1876-1933), geboren te 
Parijs als prinses Anna-Elisabeth Brancovan.

__________

Afbeelding: Foto (Amphon 1899), waarop de schrijfster te zien is, geheel rechts in de achterste rij. Middenin die rij staat Marcel Proust.

AUTEURS — Frans — Noailles, Anna de (Amphion 1899)



Nog een gedicht van Anna de Noailles kunt u vinden op de website over de cultuur van het fin de siècle: All art is quite useless van Rond1900.nl, door hier te klikken, een tweede gedicht, uit diezelfde eerste bundel, is opgenomen op de letteren-site Tempel der Dichtkunst
Op de (senioren)site 
Cultuurspectrum van het Belgische seniorennet is een ander gedicht uit de bundel van 1902 opgenomen, kunt u voor ogen toveren met een klik op dit woord.  

 

 

10:51 Gepost door Heinz Wallisch in Letteren: Frans | Permalink | Commentaren (0) | Tags: fin de siecle, anna de noailles, poezie |  Facebook |