02-12-11

Gisteren overleed te Berlijn, 82 jaar oud, de literair zeer productieve Duitse schrijfster Christa Wolf

Christa Wolf, 2007.

Lezen en schrijven
Christa Wolf overleed op donderdag 1 december in Berlijn. Ze was op 18 maart 1929 geboren te Landsberg an der Warthe.

De titel van één van haar vele essays en opstellen luidt Lesen und Schreiben, het laatste is ─ als alles in het werkende deel van het leven van een auteur volgens de regelen der litteraire kunst verloopt ─ het best denkbare resultaat van het eerste, al zijn er nog steeds mensen die (veel) publiceren, maar heel weinig lezen, en anderen, die wel teksten bekijken, en soms zelfs proberen, de inhoud daarvan te begrijpen, maar die de kunst van het aren lezen achter de maaiers toch niet onder de knie krijgen, en het Prediker-Woord, dat veel leezenvermoeijing des vleesches is.
Christa Wolf was in dat opzicht geheel anders; ze las zoveel ze maar kon. Evenals haar echtgenoot Gerhard ─ niet allen schrijver, maar eveneens uitgever ─ was ze een vooraanstaande, literaire protagonist in de voormalige DDR, waar ze in 1964 uit handen van Staatsratsvorsitzender Walter Ulbricht (1893-1973) de Nationalpreis in ontvangst mocht nemen.
Als intellectueel van formaat ─ wier boeken ook in het Westen, en vooral in de Bondsrepubliek, werden gepubliceerd ─ was ze uiteraard verdacht; derhalve werd ze geschaduwd door mensen van de Staatssicherheitsdienst, een soort communistische Gestapo.
Na de ineenstorting van de DDR schreef ze daarover het document Was bleibt. Dat blijft ook nu ze is overleden. 
Toch werd ze zelf, niet al te lang daarna, beschuldigd van het informatie verstrekken aan diezelfde monsterlijke instantie, die het leven in de, zich als democratische republiek presenterende, staat intens heeft gedomineerd, met verstrekkende gevolgen, die nog wel twee generaties hun schaduw zal blijven werpen.
Christa Wolf kon en kan bogen op een omvangrijk oeuvre: romans en verhalen, en heel veel beschouwend en essayistisch proza. 

Haar Essays und Aufsätze, Reden und Gespräche 1959-1985 ─ waarin we ook een ontmoeting met de Nederlandse schrijfster Aafke Steenhuis tegenkomen ─ zijn in twee delen bij Luchterhand (later in twee dtv-uitgaven) uitgekomen en bieden op zich reeds een staalkaart van haar kunnen.

Der geteilte Himmel [1] is één van de meest besproken en gekochte romans; waarvan we hopen dat er eveneens sprake is van een veel gelezen boek van deze auteur. De eerste titel, die we dikwijls tegenkomen, is Moskauer Novelle, welke een halve eeuw geleden is uitgekomen. Het betekent, summa summarum, dat Christa Wolf een halve eeuw als schrijfster actief is geweest. Ze is met talrijke literaire prijzen onderscheiden. Enkele van haar boeken met verhalend proza zijn verfilmd, dan wel voor televisie bewerkt.

__________

[1] Der geteilte Himmel is vanaf medio december weer als dtv-uitgave verkrijgbaar. 

29-09-10

'Andere tijden' op Nederland 2 met Nederlandse veteranen uit de Koude Oorlog

 

Weggevallen grens met oostblok

Sedert 3 oktober 1990 is er geen grens meer tussen het oosten van Duitsand en het oostblok. Daarmee lijkt de langs als dreiging ervaren Grote Beer — lees: De Rus, ook al heet de huidig president van Rusland in onze taal Van Beren (Medvedjev) — relatief tam te zijn geworden en zou men in het Westen niet langer angst hoeven te koesteren voor een invasie, zoals die in de Koude Oorlogs-retoriek werd gepropageerd. Onder anderen de toenmalige VVD-senator Harm van Riel (1907-1980) was er zeer van overtuigd: "Wij weet'n dat de Russ'n koom'n." Gevraagd naar zijn informatiebronnen dienaangaande, zei hij dit te kunnen opmaken uit wat hij las in de internationale kranten die hij dagelijks raadpleegde: De Frankfurter Allgemeine Zeitung,  Le Monde en The Times.

Wijd verbreide angst
Overigens waren het niet alleen politici en aanverwante hoogwaardigheidsbekleders die zich in die dagen door dergelijke irrationele gevoelens lieten leiden. Een twee decennia oudere dame die tegelijk met mij in het begin van de jaren zeventig Russisch studeerde, was er eveneens "heilig van overtuigd", en studeerde onder meer daarom die taal, opdat ze later allemaal zelf kon verstaan wat er allemaal gezegd zou worden.
Te menen dat er heden ten dage geen gevaren uitgaan van Rusland, is, met een ex-KGBér als Vladimir Poetin — door een enkele compleet zweverige figuur beschouwd als en volbloed democraat —  die de touwtjes aldaar in handen heeft, niet denkbeeldig aangezien hij behoort tot de categorie van de meest abject denkbare leiders (van een staat), maar een invasie van het Westen zal hij vast niet wagen.


Nederlandse veteranen
Over die periode van de Koude Oorlog en de verdediging van de oostgrens van het voormalige West-Duitsland gaat het in de aflevering van het geschiedenismagazine Andere tijden, uit te zenden via Nederland 2,op donderdag 30 december, tussen 21:30 uur een 22:00 uur.
Zoals gebruikelijk leidt Hans Goedkoop ook ditmaal de beelden in deze aflevering in en zal hij tussendoor nadere informatie verschaffen over de Nederlandse veteranen die tijdens de Koude Oorlog jarenlang aan de grens met de DDR hebben geoefend om een eventuele aanval van Sovjetzijde te kunnen afslaan.