20-01-12

Opera 'Live from the Met', op zowel WDR3, alsook via BBC Radio 3 met 'The Enchanted Island'

De Fransman Jean-Marie Leclair.
Ets van F. Luigi uit 1741.

Op zaterdag 21 januari wordt een voorstelling van de Metropolitan Opera in New York op Europese radiozenders voorgesteld. Daarbij gaat het om The Enchanted Island, zowel te beluisteren op de Duitse regionale radiozender WDR3 ─ in het onderdeel 'Bühne: Radio live'─ alsmede, tegelijkertijd in het programma 'Opera on 3' van de Britse cultuurzender BBC Radio 3.

Beide uitzendingen beginnen om 19:00 uur en duren tot 22:30 uur. Dat zou het bestaande vermoeden, dat het om een rechtstreekse overdracht vanuit de Met gaat, waar het dan zoveel uren vroeger is dat er sprake is van een Matinee. Bovendien meldt de Britse radiozender "Live from the Met."


Het operaprogramma dat we, als we ernaar luisteren, krijgen voorgeschoteld, heet The Enchanted Island, waarbij barokmuziek wordt gespeeld van Georg Friedrich Händel (1865-1759), Jean-Philippe Rameau (1683-1764), Antonio Vivaldi (1678-1741) en de Fransman Jean-Marie Leclair (1697-1764).

Barokspecialist William Christie (geb. 1944) leidt het koor en het orkest van de New Yorkse Met. Medewerking wordt verleend door de vocale solisten Joyce di Donato, David Daniels, Placido Domingo, Lisette Oropesa, Anthony Roth Costanza, Layla Claire en Elizabeth DeShong. 

12-02-11

Muziekdrama 'Nixon in China' van John Adams, zaterdagavond gelijktijdig op twee radiozenders

Zeer ruim aanbod
Op de avond van zaterdag 12 februari valt op diverse van de talrijke West-Europese radio- en televisiezenders een opera te beluisteren. Als we ons hier — zoals meestal — beperken tot Nederland en en enkele van de ons direct omringende staten — Duitsland, België en Groot-Brittannië — voor zover dat radiozenders betreft; de Franstalige muziekzender Mezzo-tv sluit daarbij de rij.

Tweemaal Nixon in China van John Adams
De afgelopen week en de komende dagen staan Amerikaanse ex-presidenten in de belangstelling: Reagan in een op diverse zenders gepresenteerde documentaire, die ooknog enige malen wordt herhaald. Zijn voor-voorganger Richard Milhouse Nixon (1913-1994) was de president die in 1973 uit zijn ambt werd gezet, een functie die hij nimmer had mogen bekleden, maar we willen nog wel eens vergeten dat toen diens maffia dat stuk van het werelddeel Amerika beheerste en
 verantwoordelijk was voor massamoorden in Indochina— de Verenigde Staten — dat wij gemakshalve doorgaans met die naam aanduiden. John Adams (1736-1826) was de naam van de tweede Amerikaanse president (1797-1801), maar de John Adams voor wie uw aandacht op deze plek willen genereren is de in 1947 geboren Amerikaanse componist. In 1987 verscheen zijn opera Nixon in China, over de historische ontmoeting tussen twee van de meest weerzinwekkende topcriminelen — beiden direct verantwoordelijk voor massaslachtingen — uit de geschiedenis van de aardkloot ten tijde van de aanwezigheid van het uiterst dubieuze verschijnsel mens.

Twee uitzendingen gelijktijdig
Nixon in China is de eerste van de vier opera's die tijdens de avonduren van genoemde zaterdag te beluisteren zal zijn: gelijktijdig, want in beide gevallen via een directe verbinding met de New Yorkse Metropolitan Opera, waar genoemd muziekdrama op dat moment als matinee wordt gegeven. De componist zelf dirigeert koor en orkest van genoemde muziektheater-instelling. De Amerikaanse bariton James Maddalena (geboren in 1954) zingt de rol van de voormalige VS-president.

Het wereldwijd bekende BBC Radio 3-programma Opera on 3, met het onderdeel Live from the Met, presenteert vanaf 19:00 uur het muziekdrama in kwestie. Tegelijkertijd is deze opera te beluisteren op de regionale Duitse radiozender WDR 3 in de aldaar veelvuldig geprogrammeerde uitzending Bühne: Radio live. Het wordt eventueel een kwestie van kiezen op basis van de uitzendkwaliteit waarover we u hier geen aanbevelingen kunnen doen.
____________
Afbeeldingen
1. De Amerikaanse componist John Adams.
2. De Amerikaanse bariton James Maddalena. Foto: © Ken Howard, Metroplitan Opera.

25-12-10

Twee klassiekers van de operabühne tegelijkertijd in de ether

 

Beethoven: Fidelio

De enige opera die Ludwig van Beethoven heeft gecomponeerd, Fidelio, wordt op zaterdag 25 december uitgezonden in het NTR-programma Opera live via radio 4, vanaf 19:02 uur. Deze uitvoering is een versie van De Nederlandse Opera. Het Nederlands Kamerorkest en het koor van De Nederlandse Opera worden geleid door Marc Albrecht.

De rol van Leonore wordt ingevuld door Nadja Michael; als Florestan hoort u Christopher Ventris. Bernarda Bobo is in de huid gekropen van Marzellina, en Ain Anger speelt en zingt de rol van Rocco.
Nadere informatie over achtergronden en inhoud van deze opera is te vinden op onze zusersite 
Tempel van het Muziektheater in een artikel van 25 maart 2009.

 

Scène uit Wagners Tannhäuser in de versie van The Royal Opera. Op 25 december te beluisteren via BBC Radio 3 in Opera on 3. Foto © The Royal Opera/ Clive Barda 2010.

 


Wagner: 
Tannhäuser

Twee minuten voordat op Neerlands Radio 4 het programma met de uitzending van Fidelio start, begint op de Britse zender BBC Radio 3 een versie van het omvangrijke muziekdrama Tannhäuser und der Sängerkrieg auf der Wartburg van Richard Wagner (1813-1883) honderd vijf en vijftig jaar geleden voor het eerst uitgevoerd, en in 1891 in diens eigen Festspielhaus auf dem grünen Hügel in Bayreuth.
Bi deze gelegenheid gaat het om een splinternieuwe versie van The Royal Opera onder muzikale leiding van Semyon Bychkov, die de scepter zwaait over koor en orkest van genoemd instituut. Eva-Maria Westbroek zingt de rol van Elisabeth; voor de namen van alle overige vocale solisten — en tevens toelichtende Engelse teksten — kunt u het bewuste programmaonderdeel van BBC Radio 3 raadplegen door hier te klikken.

 

30-10-10

BBC Radio 3 presenteert zaterdagavond vanuit 'Covent Garden' Bizets 'Les pêcheurs de perles'

 

Op twee radiozenders
In het programma Opera on 3 — dat bijna het gehele jaar door op zaterdagavond via BBC Radio 3 wordt uitgezonden — wordt zaterdagavond een uitvoering gerealiseerd van het muziekdrama Les pêcheurs de perles van Georges Bizet (1838-1875). De uitzending, die vanuit het Royal Opera House Covent Garden zal zijn, begint om 19:00 uur.
U hoort koor en orkest van genoemd opera-instituut onder leiding van Antnio Pappano. Drie van de meest vooraanstaande solisten zijn Nicole Cabell, Gerald Finley en John Osborne.

Een uur later begint op de Duitse regionale radiozender NDR Kultur dezelfde versie van het muziekdrama van deze Franse componist.

Achtergronden
Les pêcheurs de perles is een opera in drie bedrijven op een lbretto van Eugène Cormon (1810-1903), Pierre-Étienne Piestre (1811-1903) en Michel Carré (1821-1872). De première werd gegeven op 30 september 1863 te parijs in het Théâtre Lyrique. Bijna een kwart eeuw later, in 1886, werd de eerste Duitse uitvoering gegeven in Coburg. Er zouden nog meer Duitse edities verschijnen.


De handeling

Op Ceylon zijn twee oudere parelvissers — Zurga (bariton) en Nadir (tenor), die ver van hun land van oorsprong ooit op dezelfde vrouw verliefd werden. Nu leggen ze een nieuwe basis voor hun vriendschap. Als de Bajadere Leila (sopraan) in haar functie wordt ingewijd, hoort Nadir onmiddellijk aan haar stem dat zij de vrouw is op wie hij en zijn vriend indertijd verliefd zijn geworden.
Leila en Nadir bekennen elkaar hun verboden liefde, maar ze worden betrapt door de hogepriester Nourabad (bas), en vervolgens aan het volk uitgeleverd. Zurga overwint zijn jaloezie zodrahij beseft dat Leila hem als kind het leven heeft gered, en hij stelt de beide geliefden in de gelegenheid te ontvluchten. Zelf komt hij om het leven.

 

16-10-10

'Salome' van Richard Strauss uit 'Covent Garden' hedenavond via BBC Radio 3

 

Andrew McGregor vervult de functie van dirigent van het koor en het orkest van the Royal Opera House Covent Garden in de uitvoering van het muziekdrama Salome van Richard Strauss 1864-1949), zoals dat door BBC Radio 3 vanaf 19:00 uur onze tijd zal worden uitgezonden door BBC Radio 3 in het muziekprogramma Opera on 3.
Een uitgebreider artikel over deze opera, in eerdere instantie, maar eveneens door 'Covent Garden', is te vinden op de aan deze site gerelateerde
Tempel van het Muziektheater, op donderdag 8 mei 2008; daarvoor hoeft u alleen maar hier te klikken.

21-08-10

Richard Wagners ouverture Tannhäuser zaterdagavond tijdens BBC Proms


Wagner en anderen
Als het programma op de regionale Duitse radiozenders met de Götterdämmerung-uitvoering vanuit Bayreuth zo'n half uur op gang is, begint om 20:30 uur het BBC Proms-concert op BBC Radio 3 met eveneens een werk van Richard Wagner (1813-1883), zij het slechts de ouverture van een opera: die van Tannhäuser uit 1845. Gasten op het podium van de Royal Albert Hall zijn de leden van het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van hun vaste dirigent Yannick Nezet-Seguin.



De rest van het concert dat door dit ensemble in Londen word gegeven en door miljoenen toehoorders via de radio te beluisteren valt, en op een later tijdstip wellicht nog op BBC Two-tv of BBC Four-tv, bestaat uit twee vaste stukken uit het grote repertoire: allereerst de Rückert-Lieder van Gustav Mahler, en vervolgens de Derde Symfonie in Es uit 1804 (Eroica) uit 18 van Ludwig van Beethoven (1770-1827).
_________
Afbeelding: Meisje aan de piano speelt de ouverture uit Tannhäuser van Richard Wagner. Het is een schilderij — olie op canvas, uit de jaren 1869-70 — van Paul Cézanne (1839-1906). Het doek bevindt zich in de Hermitage te Sint Petersburg.


 

08-07-10

De Zuid-Afrikaanse jeugd wordt niet alleen met volks vermaak geconfronteerd, maar ook, heel bewust, met het fenomeen muziektheater


Niet alleen plebejisch vermaak

Hoewel Zuid-Afrika momenteel wereldwijd in het centrum van de belangstelling staat vanwege vulgair vermaak dat met cultuur niet het geringste, maar met Cultus alles, te maken heeft, mogen we niet vergeten dat er in dat laagst gelegen gedeelte van het werelddeel Afrika ook nog andere dingen plaatshebben. Daarover kunt u zich — en als u van klassieke muziek houdt, wilt u dat wellicht ook maar al te graag — laten informeren door op donderdag 8 juli te kijken naar het programma Terzake dat 's avonds tussen 20:00 uur en 20:40 uur zal worden uitgezonden door het tweede, Nederlandstalige Belgische televisienet Canvas


In die aflevering van het actualiteitenprogramma kunt u kennismaken met de meest veelbelovende operastemmen van de nieuwste lichtingen in Kaapstad. Deze worden gevolgd tijdens een reis door het land met de bedoeling zoveel mogelijk jongeren te laten kennismaken met het fenomeen klassiek muziektheater. Dat wordt gedaan door middel van voorstellingen en workshops. Het liefst zien de initiatoren dat ze degenen die ze ermee confronteren, meer dan alleen passieve interesse voor het muzikaal-dramatische gebeuren binnen dat fenomeen bijbrengen. 
Wil zeggen hen zodanig te prikkelen dat ze na die kennismaking ook voorstellingen zullen blijven bezoeken en niet hun belangstelling zullen beperken tot 'thuisconsumptie' via radio, televisie en/of de verschillende vormen van beeld- en geluidsdragers.
Terzake wordt gewoonlijk in de nachtelijke uren nog enkele keren herhaald.

__________

Afbeelding: Blik op Kaapstad, vanaf de Tafelberg.

29-06-10

Wagners Tristan und Isolde uit 2007 te Glyndebourne binnen twee weken drie keer via Mezzo-tv


Op dinsdag 29 juni wordt door Mezzo-televisie een uitzending gerealiseerd van de Wagner-opera Tristan und Isolde, zoals deze op het Festival van Glyndebourne in 2007 werd gerealiseerd door solisten, Glyndebourne Chorus koor en het London Philharmonic Orchestra onder leiding van Jiri Behlolávek. Bijzonderheden daarover zijn op deze site te vinden in een artikel dat we op zondag 22 juni 2008 hebben opgenomen.

In de rol van Tristan komen we Robert Gambill tegen; de partij van Isolde wordt vertolkt door Nina Stemme; koning Marke wordt uitgebeeld door René Pape; de rol van Kurwenal werd toevertrouwd aan Bo Skovhus; Katherina Karneus treedt op als Brangäne; en als Melot zien en horen de kijkers Stephen Gadd. 

Het muziekdrama via de beeldbuis begint om 20:30 uur en eindigt omstreeks 00:15 uur in de nacht op woensdag 30 juni. Herhalingen staan gepland voor woensdag 7 juli, 's middags vanaf 16:30 uur en op maandag 12 juli, dan in de ochtenduren vanaf 10:00 uur.

__________

Afbeelding: Nina Stemme als Isolde, in de uitvoering van Wagners Tristan und Isolde tijdens het Glyndebourne Festival van 2007.

25-06-10

Giuseppe Verdi's muziekdrama Aida binnen een halve dag eenmaal via Mezzo-tv en eenmaal alleen te beluisteren via BBC Radio 3


Op zaterdag 26 juni kan men binnen een halve dag tweemaal een ether-versie consumeren van de opera Aida van Giuseppe Verdi. In de ochtend om 10:00 uur wordt een uitvoering gestart door solisten, koor en orkest van het Teatro alla Scala Milano onder leiding van Riccardo Chailly. Die presentatie — op Mezzo-televisie — duurt tot 12:35 uur.

Aida was een opdrachtcompositie  ter gelegenheid van de opening van het Italiaanse Theater in Caïro, waar de première ook werkelijk heeft plaatsgehad: op 24 december 1871, onder leiding van de Italiaanse componist en contrabas-virtuoos Giovanni Bottesini (1821-1889), die zelf tevens een gedenkwaardig concert voor zijn instrument heeft gerealiseerd. Een jaar later was La Scala in Milaan aan de beurt, waar de componist zelf op de bok stond. Voordat andere Europese operahuizen een uitvoering konden realiseren, werd Aida in The Academy of Music te New York gespeeld.
Nog dezelfde zaterdag wordt — tussen 19:00 uur en 22:00 uur hetzelfde muziekdrama nogmaals de ether ingestuurd, doch nu zonder beelden, want door BBC Radio 3, in het vaste zaterdagavond-programmaonderdeel van die zender: 
Opera on 3. Naast de sopraan Micaela Carosi treden, vanzelfsprekend, tal van andere solisten op, ondersteund door koor en orkest van het Royal Opera House Covent Garden.
__________

Afbeelding: De Italiaanse componist en contrabas-virtuoos Giovanni Bottesini.

22-06-10

Drie muziekdrama's van het genie Leoš Janáček de komende weken enkele malen te zien via Mezzo-tv

 

Jenufa

De geniale Tsjechische muziekmeester Leoš Janáček (1854-1928) heeft zich op tal van compositorische fronten geprofileerd, onder meer op het gebied van het muziektheater. Enige tijd geleden werd diens Jenufa uit 1904 door Mezzo-televisie uitgezonden.  Deze opera wordt op zondag, vanaf 17:00 uur in de namiddag, herhaald door Mezzo-televisie.
In de loop van de komende dagen van deze week zullen nog twee muziekdrama's van diezelfde componist door die zender aan de kijkersschare worden voorgesteld.

Katia Kabanova
Op dinsdag 22 juni is de beurt aan Katia Kabanova uit 1921, te zien vanaf 20:30 uur. Daarbij gaat het om de versie uit 1988 van regisseur Derek Bailey tijdens het Glyndebourne Festival van dat jaar. Andrew Davis heeft de muzikale leiding, het instrumentaal ensemble is het London Philharmonic Orchestra. Meer over deze versie, alsmede over achtergronden en iets over de componist is te vinden in een artikel dat ik in april 2009 heb opgenomen op de Nederlandse website All art is quite useless van Rond1900.nl over de cultuur van het fin de siècle.

Mezzo-televisie herhaalt deze opera de komende vier weken nog twee keer: eerst op woensdag 30 juni, vanaf 17:00 uur en dan nog op vrijdag 16 juli, vanaf 10:00 uur in de ochtend.


Het sluwe vosje
Op vrijdag 25 juni kunt u, tussen 17:00 uur en 18:35 uur, eveneens op Mezzo-tv, kijken naar Het sluwe vosje uit 1924, van dezelfde componist. Het betreft een uitvoering door het Koor en het Atelier lyrique van de Opéra national de Paris uit 2008. Dirigent is Dennis Russel Davies, de enscenering is van Don Kent. De opera wordt gezongen in het Tsjechisch.

Er volgt binnen twee weken nog een herhaling via dezelfde zender, op vrijdag 9 juli, vanaf 10:00 uur in de ochtend. 

___________

Afbeeldingen

1. De componist Leoš Janáček.

2. Scène uit het sluwe vosje in de versie van 2008 door de Opéra national de Paris, zoals die de komende weken nog driemaal te zien valt via Mezzo-tv.

 

27-05-10

Rossini's opera Zelmira — in twee gedeelten —donderdag en vrijdag in 'Afternoon on 3' van BBCRadio 3


Achtergronden

Op donderdag 27 en vrijdag 28 mei zal in het muziekprogramma Afternoon on 3 op de Britse zender BBC Radio 3 de opera Zelmira van Giacchino Rossini (1792-1868) worden uitgezonden, op elk van die beide dagen, 's middags vanaf 15:00 uur (onze tijd) de helft.
Het libretto voor dit muziekdrama stamt van Andrea Leone Tottola 
[1], naar de tragedie met dezelde titel uit 1762 van Dormont de Belloy. [2] De première werd gegeven op 16 februari 1822 in het Teatro San Carlo te Napels. Nog in hetzelfde jaar werd Wenen verblijd met een opvoering, twee jaar daarna was Berlijn aan de beurt.


De handeling

Zelmira — een rol voor sopraan — is de dochter van Polidoro — die door een bas dient te worden uitgebeeld —, de koning van Lesbos. Tijdens de afwezigheid van haar echtgenoot Ilo — een tenorpartij —, die koning van Troje is, dwingt ene Antenore (nomen est omen, dus: tenor) Zelmira's vader op de knieën en doodt hij een andere veroveraar genaamd Azor.
Zelmira houdt haar vader verorgen en wordt daardoor beschuldigd van moord.
Ilo, die zich in beginsel door Leucippo — partij voor bariton — had laten leiden doorziet plotseling de ware samenhang en slaagt erin de man die onrechtmatig over Lesbos heerst te overmeesteren, en geeft vervolgens Polidoro zijn troon terug.

_________

[1] Andrea Leone Tottola is op 15 september 1831 in Napels overleden. De geleerden zijn het niet eens — respectievelijk in het ongewisse — over zijn geboortejaar. De een rept van "het eind van de achttiende eeuw" als diens geboortetijd, anderen nemen de periode ietwat tot veel ruimer en spreken van de tweede helft van die eeuw.
Tottola was als huislibrettist verbonden aan het Koninklijke Theater van Napels en op grond daarvan onderhield hij contact met onder meer Rossini. Diverse van diens Italiaanse collega-componisten — al dan niet van het eerste plan — hebben muziekdrama's gerealiseerd op de libretti van de door hen zeer gewaardeerde Tottola. Tussen 1818 en 1822 schreef hij vier libretti voor Rossini-opera's, waarvan 
Zelmira de laatste was.

[2] Dormont de Belloy is een pseudoniem van Pierre-Laurent Buirette de Belloy (1727-1775), een Frans dramaschrijver.

__________

Afbeelding: Pierre-Laurent Buirette de Belloy.


 

 

 

22-05-10

Neerlands Opera Zuid doet veertien steden aan met Mozarts Le nozze di Figaro


Naar Frans toneelstuk

Tussen 22 mei en 6 juli zal het thans jubilerende (20 jaar) Nederlandse muziekthatergezelschap Opera Zuid veertien voorstellingen geven van de opera Le nozze di Figaro uit 1786, geschreven door Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). Voor dit muziekdrama in vier bedrijven heeft librettist Lorenzo da Ponte (1749-1838) de tekst gerealiseerd op basis van het toneelstuk La folle journée ou Le mariage de Figaro van Pierre-Augustin-Caron de Beaumarchais (1732-1799). Op 1 mei 1786 werd in Wenen de eerste uitvoering gegeven. Een jaar later was Praag aan de beurt met een Duitse versie. Opvallend is dat er binnen zeer korte tijd drie andere Duitse versies werden gerealiseerd: in 1788 te Frankfurt am Main, in het jaar daarop te Hannover en in 1792 te Wenen. Van 1900 tot en met 1941 werden er nogmaals vier nieuwe Duitse edities op de planken gebracht.
Tot in de twintigste eeuw werden uitvoeringen gegeven waarin de recitatieven werden vervangen door gedeelten met alleen gesproken tekst.

De handeling

Het verhaal speelt zich af in de Spaanse stad Sevilla in het midden van de achttiende eeuw. Op de dag die de toeschouwers van het drama voorgezet krijgen — aan het hof van graaf en gravin Almaviva — zal het huwelijk worden voltrokken van Figaro — een rol voor bariton — en Susanna — een partij voor sopraan —, beiden in dienst van het grafelijke echtpaar. De partij van de graaf moet worden ingevuld door een bariton, die van de gravin door een sopraan. De graaf wenst gebruik te maken van het aloude recht van de eerste nacht: het ius primae noctis, waarbij de broodheer de huwelijksdaad bij de bruid mag voltrekken, en daardoor eveneens in staat is zo'n voorgenomen huwelijk uit te stellen. Het feit dat de kamenier van de gravin, Marcellina, nog een oude rekening met Figaro te vereffenen heeft, komt de graaf daarbi zeer goed van pas. Marcellina heeft ooit aan Figaro geld geleend onder de voorwaarde dat hij met haar zou trouwen als mocht blijken dat hij het geld niet zou kunnen terugbetalen. Samen met de gravin broeden Susanna en Figaro een plan uit om de toestemming van de graaf alsnog te verkrijgen. 


Jaloezie

De graaf raakt helemaal overmand door steeds groter wordende jaloezie zodra hem het vermoeden bekruipt dat zijn vroegere page Cerubino — die hij voorheen de deur heeft gewezen — zich in het boudoir van de gravin ophoudt.
Tijdens het proces van Marcellina ontdekken Figaro enerzijds en zijn tegenstander Doctor Bartolo en Marcellina anderzijds dat zij zoon en ouderpaar zijn.
De onwillige houding van graaf Almaviva wordt gerelativeerd als Susanna hem een brief brengt waarin een heimelijk rendez-vous wordt voorgesteld. In de nachtelijke uren hebben de gravin en Susanna van kleding gewisseld waarna de graaf zijn wettige echtgenote het hof maakt, in de veronderstelling dat hij de kamenier voor zich heeft. Uiteindelijk schenkt de gravin haar echtgenoot vergiffenis.


Enscenering

Als we het brede scala aan ensceneringen uit de tweede helft van de twintigste eeuw bezien, dan valt het op hoeveel verscheidenheid valt te creëren op basis van het boven omschreven gegeven. Die versies liepen uiteen van een platvloerse uitvoering, zo'n drie decennia geleden, in het noorden en oosten van het land tot en met de presentatie van een interessant mysteriespel via de muziekzender Mezzo-televisie. Dan waren er nog voornaam-elegante presentaties tegenover sociaal-kritische of een voorstelling die van elke illusie gespeend bleek. Begin jaren tachtig voegde Peter Zadek daar nog een groteske uitbeelding aan toe.
Uit deze beschrijving zal iedereen begrijpen dat we zeer nieuwsgierig zijn naar de versie die het regie-team voor de huidige voorstelling van Opera Zuid voor ogen staat. Dat team is samengesteld uit vier mensen, waarvan er drie voor het eerst iets voor dit gezelschap mogen realiseren.


Veertien steden

Op zaterdag 22 mei wordt de thans gereedgekomen — en daarmee nieuwste — versie van Le Nozze di Figaro in première voorgesteld in het Parktheater van Eindhoven. Daarna volgen tot en met 6 juli nog dertien uitvoeringen in evenzovele Nederlandse steden, waarbij de laatste voorstelling in het Concertgebouw semi-scènisch zal zijn.
Voor de juiste gegevens met betrekking tot de theaters, de aanvangstijden, aanrijdroutes etc., zij hier verwezen naar het betreffende gedeelte op de website van 
Opera Zuid. Daarvoor hoeft u slechts hier te klikken. Even eenvoudig is het te lezen welke mensen u op en voor respectievelijk half onder het podium, in de orkestruimte, en achter de coulisse kunt aantreffen. Dat kan met deze link.

 

17-05-10

Ruggero Leoncavallo's muziekdrama I Pagliacci uit Zürich, maandagavond via Arte-televisievia


Registratie uit 2009
In juni 2009 is in het 
Opernhaus Zürich een nieuwe versie gepresenteerd van de opera Paljas van Ruggero Leoncavallo (1857-1919). Uitvoerenden waren koor en orkest van de Opera van Zürich onder leiding van Stefano Ranzini. Grischa Asagaroff tekende voor de enscènering, de titelrol — waarmee de beroemdste tenor uit de geschiedenis van het muziektheater, Enrico Caruso (1873-1921), in onder meer de New Yorkse Metropolitan Opera, nu ongeveer een eeuw geleden, furore heeft gemaakt — werd daarin vertolkt door de Italiaanse tenor José Cura.
Van deze uitvoering is een registratie gerealiseerd die op maandag 17 mei door de Duits-Franse cultuurzender Arte-televisie zal worden gepresenteerd tussen 22:10 uur en 23:25 uur.

I Pagliacci
Zowel de Duitse alsook de Nederlandse versie van I Pagliacci hebben de titel in het enkelvoud — Der Bajazzo, respectievelijk Paljas — geeft de oorspronkelijke titel een meervoudsvorm aan. I Pagliacci is een muziekdrama in twee bedrijven met een proloog. De tekst werd geschreven door de componis, naar een ware gebeurtenis. De eerste uitvoering werd op 21 mei 1892 gegeven in het Teatro dal Verne te Milaan, onder leiding van Arturo Tscanini (1867-1957), die daarvoor zangsolisten van de hoogst denkbare klasse van die dagen ter beschikking had: Addelina Stehle (1861-1945) in de rol van Nedda, Fiorello Giraud (1870-1928) als Canio, Victor Maurel (1848-1923) [1] als Tonio en Mario Ancona (1860-1931) als Silvio.
Nog in het jaar van de première werd er aan de Berlijnse Hof-Oper een Duitse versie gerealiseerd. In latere tijden zouden er nog enkele andere Duitstalige versies worden voorgesteld. In het jaar na de Scala-uitvoering werd 
I Pagliacci in Londen en New York voorgesteld. 


Het verhaal

De handeling speelt zich af in het jaar 1865 in het Italiaanse Calabria. In de Proloog bereidt komediant Tonio — rol voor een bariton — het publiek erop voor dat men een ware geschiedenis zal meebeleven. Canio — rol voor een tenor — is de oudere leider ban de rondreizende theatertroep. Mede door het grote leeftijdsverschil tussen hem en Nedda is hij zeer jaloers en waakt hij nauwgezet over haar.
Op een dorpsplein bereiden de komedianten de opvoering van de avond voor. Nedda — die in het geheim verliefd is op de jonge boer Silvio — die door een bariton moet worden voorgesteld — en met hem bespreekt ze de plannen voor de vlucht die ze de daarop volgende nacht met
hem wil ondernemen. Tonio, die zich in een eerder stadium aan Nedda heeft opgedrongen, luistert dat gesprek af en vertelt de inhoud ervan aan Canio. Deze slaagt er echter niet meer in de minnaar van zijn vrouw tegen te houden, en Nedda weigert resoluut diens naam te noemen.
Als de komedie op het dorpsplein is begonnen, raken spel en werkelijkheid verweven. Gedurende de afwezigheid van paljas (Canio) ontvangt Colombina (Nedda) de harlekijn (Beppo — een tenorpartij). Na zijn terugkeer raakt Paljas steeds opgewondener door meer en meer oplaaiende jaloezie. Weer eist hij van zijn vrouw dat ze hem de naam noemt van haar minnaar, maar dan steekt hij Nedda neer voor de ogen van de toeschouwers. De ijlings toegesnelde Silvio wordt eveneens door Canio neergestoken.
__________

[1] Door tussenkomst van deze tenor kwam Leoncavallo in contact met muziekuitgever Ricordi die weliswaar interesse had in datgene wat de componist had gemaakt, doch uitsluitend voor zover dat de tekst betrof. Teleurgesteld daarover wendde de componist zich tot een concurrerende uitgever, Sonzogno, en bood deze firma zijn Paljas aan.

____________

Afbeeldingen

1. De operacomponist Ruggero Leoncavallo (ansichtkaart uit 1910).

 

 

 

 

 

01-05-10

Rossini's muziekdramaArminda naar Torquato Tasso in New Yorkse versie, zaterdagavond op BBC Radio 3


Torquato Tasso
De figuur 
Armida uit Gerusalemme liberata (1581) van Torquato Tasso (1544-1595) is voor diverse kunstenaars een inspirerend wezen gebleken. Zij is een verleidster die door haar toverkunsten erin slaagt Rinaldo — een soort Tannhäuser — op haar eiland (vast) te houden.

Ze is de centrale figuur geworden in tal van muziekdrama's tussen 1639 — Benedetto Ferrari (ca. 1603-1681) — en 1904 Antonín Dvořák (1841-1904). Tussen die twee uitersten waarbinnen zich bijna drie eeuwen muziekgeschiedenis hebben afgespeeld, bestaan er in ieder geval nog tien opera's met de persoonsnaam als titel van het drama of as belangrijkste onderdeel van de titel. Naast (zeer) beroemde namen — zoals Jean-Baptiste Lully (1632-1687), Christoph Willibald von Gluck (1714-1787), Niccolò Jomell (1714-1774), TomassoTraetta (1727-1779), Antonio Gasparo Maria Sacchini (1730-1786), Joseph Haydn (1732-1801), Johann Mysliveček (1737-1781), Johann Gottlieb Naumann (1741-1801),  Antonio Salieri (1750-1825) en Giacchino Rossini (1792-1868).

Uit het bovengenoemde boek van Torquato Tasso zijn nog meer opera's gedestilleerd, en andere teksten die de man heeft geschreven, zoals madrigalen, werden onder meer van muziek voorzien door onder anderen Claudio Monteverdi (1567-1643), die — voorafgaande aan tal van latere collega's — eveneens van Gerusalemme liberata een opera heeft gerealiseerd.


Rossini's Armida

De eerste uitvoering van Rossini's Armida werd op 11 november 1817 te Napels gegeven, in het Teatro San Carlo. Vier jaar later volgde in Wenen een Duitse versie. In 1952 werd Armida in Flrence opnieuw in het repertoire opgenomen met Maria Callas (1923-1977). Venetië volgde in 1985; twee jaar daarna was — de toen nog Bonds-Duitse hoofdstad — Bonn aan de beurt.

Op zaterdag 1 mei kunt u, in het programma Opera on 3, luisteren naar Armida in een versie door het Metropolitan Opera House New York. Koor en orkest van dat instituut worden geleid door door Riccardo Frizza. De belangrijkste vocale solisten zijn de sopraan Rene Fleming en de tenor Lawrence Brownlee.

__________

Afbeeldingen

1. De Italiaanse dichter Torquato Tasso.

2. De tenor Lawrence Brownlee (Foto © Marty Umans).

 

30-04-10

De opera Ariane et Barbe-Bleu van Paul Dukas, twee keer op NL-Radio 4


Maurice Maeterlinck

De in 1862 te Gent geboren schrijver Maurice Maeterlinck — in 1911 gelauwerd met de Nobelprijs voor Literatuur — heeft in zijn literaire carrière heel wat drama's gecreëerd, waarvan enkele door componisten zijn gebruikt als stof voor verschillende opera's. Het bekendste muziekdrama dat op een stuk van Maeterlinick tot dramatisch zangspel is omgewerkt, stamt van Claude Debussy (1862-1918), werd in 1901 gerealiseerd en draagt dezelfde titel als het toneelwerk van de Franstalige Belg: Pelléas et Mélisande uit 1894.
In het jaar dat Debussy zijn geniale opera gereed had, presenteerde Maeterlinck zijn drama 
Ariane et Barbe-Bleu, dat door de Franse componist Paul Dukas (1865-1935) werd gebruikt voor eveneens een opera, die in 1902 gereedgekomen is. Die draagt weliswaar dezelfde titel als het drama, maar werd toch voorzien van kleine aanpassingen. De eerste uitvoering ervan werd gegeven in de Parijse Opéra Comique op 10 mei 1907. In 1986 stond dit muziekdrama op het speelplan in de Duitse stad Krefeld.


Paul Dukas

De in 1865 geboren Franse componist Paul Dukas (1865-1935) heeft — zoals dat tevens met veel van zijn collega's het geval is — bij een groot publiek naam gehouden door het orkestwerk met de verklanking van het Goethe-sprookje over een tovenaarsleerling: L'apprenti sorcier uit 1897. Op het concertpodium klinkt verder nog wel het poème dansé La Péri uit 1911, in het jaar daarop aangevuld met de Fanfare pour précéder La Péri. Dat laatste onderdeel is enige tijd tamelijk veel gebruikt als openingsmuziek voor bijzondere concerten en festivals. Dukas heeft slechts één opera geschreven: Ariane et Babe-Bleu.

Blauwbaard — een partij die moet worden ingevuld door een bas — heeft in dit muziekdrama zijn voormalige echtgenotes niet gedood maar opgesloten. Zijn nieuwe echtgenote Ariane (mezzosopraan) slaagt erin die vrouwen te bevrijden. In plaats van hun kwelgeest te bestraffen, kiezen zij ervoor bij hem te blijven, terwijl Ariane zich uit de voeten maakt.

Zaterdagmatinee live

Op zaterdag 1 mei wordt in het Concertgebouw te Amsterdam, vanaf 13:00 uur, een concertante uitvoering van Ariane et Barbe-Bleu gegeven door het Radio Filharmonisch Orkest met het Groot Omroepkoor onder leiding van de Duitse dirigent Lothar Zagrosek. Solistische medewerking wordt verleend door de sopranen Pauline Courtin, Hélène Guilmette en Estefania Perdomo. Voorts treden op Katarina Karnéus en Diana Axentil, beiden mezzosopraan, en anderen.

Het is een concert in de NPS-programmareeks Zaterdagmatinee live, rechtstreeks te volgen via Radio 4. Een herhaling is te beluisteren op dinsdag 4 mei, 's avonds vanaf 20:02 uur, eveneens op Radio 4, in het programma Zaterdag jongstleden.
____________

Afbeeldingen

1. De Franstalige Belgische schrijver en Nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck, geheel rechts luisterend naar De lezing door Emile Verhaeren. Zo luidt de titel van het schilderij uit 1901 van Théo van Rysselberghe (1862-1926).

2. De Franse componist Paul Dukas.

 

27-03-10

Wagners Lohengrin uit Lyon 2006, nog weer enkele keren op Mezzo-televisie


Op zaterdag 27 maart zendt de klassieke muziekzender Mezzo-televisie vanaf 20:30 uur opnieuw een herhaling uit van het muziekdrama Lohengrin, in de versie zoals de Opera van de Franse stad Lyon in samenwerking met het Deutsche Symphonieorchester Berlin, zoals deze in 2006 voor het voetlicht werd gebracht. Die versie is gefilmd door Thomas Grimm. Mezzo-tv heeft deze  opname reeds eerder vertoond. Details kunt u dan ook vinden in een artikel dat we op 1 juli 2008 op deze site hebben opgenomen.
Herhalingen zullen door Mezzo-tv worden uitgezonden op zondag 4 april aanstaande, in de namiddag vanaf 16:15 uur en op zaterdag 17 april, in de ochtend vanaf 10:00 uur.
__________

Afbeelding: Scène uit de derde akte van Lohengrin (Opera Lyon 2006).

 

Mozarts opera Idomeneo live uit de Brusselse Muntschouwburg, zaterdagavond op Klara Radio


Nieuw regie-concept
In het opera-programma 
Scala van de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara wordt op zaterdag 27 maart een nieuwe productie van het lyrische muziekdrama Idomeneo, Re di Creta van Wolfgang Amadeus Mozart gepresenteerd, live uit de Muntschouwburg te Brussel.  Het regie-concept van Ivo van Hove voor deze uitvoering wordt in een persmededeling van Klara als verrassend omschreven, en de vocale prestaties worden eveneens geroemd. De verantwoordelijken voor dat laatste zijn Gregory Kunde, Malena Emman, Sophie Karthäuser, Alexandrina Pendatschanska. Zoals te verwachten zijn daarnaast het Koor en orkest van het Munttheater te horen, in dit geval onder leiding van Jérémie Rohrer.

Over de inhoud van de opera kunt u terecht in onze bijdrage 

welke we 

op de site Tempel van het Muziektheater, hebben opgenomen op 10 juli 2009.

__________ 

Afbeelding: Ivo van Hove. (Foto van TheaterVrienden.)

 

19-03-10

Puccini's laatste opera Turandot gefilmd in de Verboden Stad (1998) nog twee keer via Mezzo-televisie


Puccini: wel of niet?

In het recentelijk verschenen boek Nach dem Schlussakkord  [1] van en over de pianist Alfred Brendel (geb. 1931) is onder meer de Proust-Enquête van Le Monde de la Musique 2008 afgedrukt, waarin onder meer de vraag voorkomt naar "Ihr größtes Unglück". Het voor een relatief kleine groep muziekkenners begrijpelijke — maar voor een vele malen groter aantal verbijsterende — antwoord van de tot de top der internationale pianisten behorende kunstenaar luidt: "Puccini oder Lehár hören zu müssen."

Met die reactie kan ik het in principe volstrekt en van harte eens zijn: in principe, omdat ik daarbij toch enig voorbehoud wil maken. Vrijwel al het instrumentale dat Puccini in zijn muziekdrama's heeft gestopt, kan ook mij gestolen worden, maar als (een) eerste klas vocalist(e/n) zich over de aria's, duetten etc. ontfermt (ontfermen), wordt één en ander voor mij toch nog draaglijk.


Turandot op zaterdagavond

Mezzo-televisie presenteert op zaterdag 20 maart, tussen 20:00 uur en 22:40 uur een uitvoering van het muziekdrama Turandot van Giacomo Puccini (1858-1924), dat pas in april 1926 in de Milanese Scala in première is gegaan. De uitvoering die we op Mezzo te zien krijgen, is opgenomen in de Verboden Stad van Beijing. In aansluiting daarop volgt een documentaire over de totstandkoming van deze speciale uitvoering; deze is te zien tussen 22:40 uur en 23:10 uur.

De versie in kwestie stamt uit 1998 en werd verfilmd door Hugo Käch. U ziet en hoort koor en orkest Maggio Musicale Fiorentino onder leiding van Zubin Mehta. Vocale solisten zijn Giovanna Cabolla als Turandot, en verder Serge Lara, Barbara Frittolin en Carlo Colombara.

De decors zijn van Gao Guangilan, de kostuums zijn van Zengi. Voor de choreografie tekent Chen Weiya. 

Een herhaling zal door Mezzo-tv worden uitgezonden op zondag 28 maart vanaf 17:00 uur; de documenaire volgt ook dan, direct in aansluiting, om 19:10 uur.

__________

[1] Alfred Brendel : Nach dem Schlussakkord — Fragen und Antworten. Mit einem Nachwort von Peter Hamm. 112 pag., gebonden met stofomslag. Carl Hanser Verlag, München, 2010.
ISBN 978-3-446-23482-6; Prijs € 12,90 ( in de BRD en in Nederland bij Boekhandel Die Weisse Rose te Amsterdam). 

__________

Afbeelding: Scène uit de versie van Turandot die in 1998 in de Verboden Stad van Beijing werd opgenomen.

 

11-03-10

Magnifieke Hänsel und Gretel van Engelbert Humperdinck als jubileumvoorstelling van Opera Zuid


Twintigjarig bestaan

Het zal duidelijk zijn dat elk nieuw gezelschap in de kunsten zich eerst moet bewijzen voordat het een algemeen geaccepteerd instituut wordt. Het muziektheaterensemble Opera Zuid is gevestigd in de zuidelijkste hoofdstad van ons land, en heeft van daaruit in de twintig jaar van zijn bestaan ruimschoots bewezen tot de gezelschappen te behoren die, niet alleen in het zuidelijke deel van het Koninkrijk der Nederlanden, meetellen, maar tevens buiten onze landsgrenzen: in het zuiden en in het oosten. Dat geldt voor alle aspecten waarmee zo'n instituut zich presenteert.

Dat Opera Zuid in Maastricht meer trouwe aanhangers heeft dan in de andere grotere steden van ons land waar het gezelschap optredens realiseert, zal duidelijk zijn. Daar worden van een nieuwe productie dan ook dikwijls twee voorstellingen gegeven. Dat is eveneens het geval met het muziekdrama dat als jubileumvoorstelling is gekozen: Hänsel und Gretel uit 1893, het meesterwerk bij uitstek van de Duitse componist Engelbert Humperdinck, die — zoals zovele andere collega's in het Duitsland après Wagner — grote moeite had zich te bevrijden uit de schaduw van de Grote Dwerg van Bayreuth, die in 1883 was overleden. Hij en anderen die zich in zo'n atmosfeer bevonden, lieten al te weinig van zich horen.


Uitvoering en aankleding op hoog niveau 

Humperdincks zuster Adelheid Wette kwam met het verzoek bij broer Engelbert om een opera te componeren op een libretto dat zij op het bekende sprookje van Hans en Grietje had geschreven, en die ze graag in een kleine entourage opgevoerd wilde zien. Het was de gedachte aan een beperkte kring van toehoorders die Humperdinck deed instemmen. Het resultaat mocht er zijn en mag dat nog steeds. De verhoudingen binnen het orkest dat de handeling begeleidt, zijn duidelijk op een goudschaaltje afgewogen: dirigent StefanVeselka en de musici van het Limburgs Symfonie Orkest hebben de componist hun trouw bewezen. Dat geldt eveneens voor de vocale prestaties.


Gefluister

In de foyer van de Stadsschouwburg in Groningen waar Opera Zuid, direct na de beide Maastrichtse voorstellingen, acte de présence gaf, hoorde ik iemand tijdens de pauze in de foyer met veel aplomb vertellen dat men nu voor een opera had gekozen die niet al te veel rollen van gewicht vereist, omdat de eerste voorstelling na het zomerreces Der Rosenkavalier van Richard Strauss wordt en men nu financieel een stapje terug moest doen.

Het zou tevens de reden zijn dat artistiek leider van het gezelschap, Miranda van Kralingen, zelf de dubbele rol van moeder en Knusperhexe op zich heeft genomen. Welke ook de reden voor de bezetting van die rol moge zijn geweest, een betere invulling had men niet kunnen realiseren.

De veertien engelen, die in echte scènes op de planken optreden, maar op momenten waar enige afstand is vereist, buiten het toneel en krijgen zo mogelijk in de zaal een plek toebedeeld. In Groningen was dat in de vroegere directie-loge terzijde van het toneel, die niet meer voor bezoekers wordt gebruikt, zoals dat in tal van theaters tegenwoordig het geval is. De als waarachtige engelen uitgedoste jongelui zijn leden van het Kinder- und Jugendchor Theater Aachen en staan onder leiding van Frank Flade.


Ideale presentatie

Het interieur van het woonhuis heeft een modern tintje gekregen: stapelbed voor de kinderen en ander bouwpakket-meubilair, convector-radiator — die in 'de andere wereld in uitvergrote vorm de tralies zijn van het hok waarin Hans ter vetmesting is opgesloten — en een SchwarzwälderKukucksuhr. Vanaf het 'plafond' hangt een kleine heks op een bezemsteel: de dreiging van de andere dimensie die de kinderen boven het hoofd hangt, is daarmee in het dagelijks bestaan geïntegreerd. Of is de rol van de moeder in het ware leven ook dubbel bezet en vormen de gesignaleerde parafernalia de representatie van de oerangsten die kinderen onbewust hebben.

De kostumering is in overeenstemming daarmee: moeder in het zwart met een relatief luxe leren handtas, vader daarentegen als handelsreiziger met een totaal versleten koffer, die het ook niet meer schijnt te kunnen behappen, en zonder meer kan worden overgeheveld naar Arthur MillersDeath of a salesman. De kinderen krijgen elk een gekleurde pruik, die van het klassieke patroon — jongetje blauw, meisje rood — afwijkt. Te eten is er nauwelijks.


Sprookjessfeer uitstekend getroffen

Als beide ouders huns weegs gegaan zijn, komen de kinderen in een droomwereld terecht, en dan wisselt het decor niet via de klassieke changementen, maar door middel van een centraal draaiplateau dat aan de achterzijde een schitterend, zilverkleurig vormgegeven bos, en later het koek-en-lekkernijen-huis van de heks, biedt. Daaromheen nog weer een draaicirkel met grote bomen.




Kortom, al degenen die gewoonlijk in de diverse steden van ons land mede zorgen voor een redelijke tot goed bezette theaterzaal, maar die nu verstek hebben laten gaan, zijn daardoor verstoken gebleven van een in alle opzichten en tot in de details prachtige voorstelling.


Niet-vocale medewerkenden

Het Limburgs Symfonieorkest heeft al vaker laten horen dat he de begeleidingstaak voortreffelijk kan waarmaken, zonder zich te reduceren tot een ondergeschikte functie. Dirigent Stefan Veselka — die reeds twee keer eerder voor producties van Opera Zuid werd ingezet, is er opnieuw in geslaagd de juiste toon te treffen.

De Duitse regisseur Bruno Berger-Gorski — onder meer gastdocent aan de Univerität für Musik und Darstellende Kunst te Wenen, en ervaren in zowel het klassieke repertoire alsmede in het onalledaags-moderne — heeft zijn overtuigende invloed geldend weten te maken op niet alleen de spelers/zangers, maar tevens in zijn samenwerking met de Duitse schilder Dirk Hofacker, in wiens concept zeker heel direct de overwegingen van de weldoordachte decors en kostuums een rol heeft gespeeld, aangezien hij ook die heeft ontworpen en dat alles tot een Gesamtkunstwerkheeft gesmeed.

Onze landgenoot Arjen Bijtelaar heeft het concept voor de belichting zodanig uitgewerkt dat het tot een uiterst functionele, de vele aspecten van de sprookjessfeer verhogende, bijdraagt.

Nog zes voorstellingen in maart

Het gezelschap heeft inmiddels de helft van de optredens alweer achter de rug, maar van donderdag 11 maart tot en met zaterdag 27 maart zullen er nog zes voorstellingen worden gerealiseerd, alleen nog in steden beneden de grote rivieren van ons land.

Donderdag 11: Den Bosch; zaterdag 13: Venlo; dinsdag 16: Rotterdam; donderdag 18: Den Haag; dinsdag 23: Tilburg; zaterdag 27: Heerlen.


Afbeeldingen

1. Logo van het muziektheatergezelschap Opera Zuid.
2. Librettoschrijfster Adelheid Wette, geb. Humperdinck.

3. Dirigent Stefan Veselka met Opera Zuid-kapelmeester Tjalling Wijnstra.

4. De Duitse regisseur en lichtontwerper Bruno-Berger-Gorski.

5. De Duitse schilder Dirk Hofacker, die niet alleen de decors en de kostuums voor Hänsel und Gretel ontwierp, maar tevens aandeel had in het lichtontwerp.

6. Arjen Bijtelaar, die de lichtontwerpen naar de praktijk heeft vertaald.

__________

NB: Meer afbeeldingen, vooral scènefoto's, in verband met deze voorstelling, zijn te vinden in ons artikel vooraf dat op deze site is verschenen op 28 februari jongstleden.

Andere foto's dan in deze terugblik kunt u vinden in de bijdrage die heden (onder meer) is verschenen op de Homepage van de website Muziek en Mensen.

 

06-03-10

Operaprogramma Scala van radiozender Klara zaterdagavond met Wagners Tristan und Isolde

Simon Rattle's visie met de Wiener Staatsoper 

Zaterdag 6 maart zal de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara, in het operaprogramma Scala — dat gewoonlijk 's zaterdags in de avonduren vanaf 20:00 uur de ether in wordt gestuurd — een uitvoering laten horen van het muziekdrama Tristan und Isolde van Richard Wagner (1813-1883). Koor en orkest van de Wiener Staatsoper worden geleid door Simon Rattle. De instrumentalisten en koorzangers worden bijgestaan door een keur van internationaal befaamde solostemmen. De rol van Tristan wordt ingevuld door de tenor Robert Dean Smith; de sopraan Violetta Urmana is zijn Isolde. Haar vertrouwelinge Brangäne is toevertrouwd aan mezzosopraan Yvonne Naëf; bariton Bo Skovhus wordt geacht Kurwenal het juiste vocale aanzien te geven, en van Franz Josef Selig wordt een hoogstaande König Marke verwacht.

Parafernalia en meer zulks over dit muziekdrama is te vinden in ons artikel van zondag 22 juni 2008 op de Nederlandse site Tempel van het Muziektheater.

04-03-10

Verhalen van E.Th.A. Hoffmann op donderdag: 's middags in een opera en vanaf donderdagavondvoorgelezen


Offenbachs muziekdrama

De klassieke muziekzender Mezzo-televisie presenteert op donderdag 4 maart vanaf 17:00 uur in de namiddag de opera Les contes d'Hoffmann van Jacques Offenbach (1819-1880). Meer over dit muziekdrama is te vinden in een artikel op onze zustersite Tempel van het Muziektheater. Daarin wordt u echter nog weer verwezen naar een langere bijdrage op een andere cultuursite, omdat daarin nog meer te details zijn opgenomen.

Am Abend vorgelesen

Die verhalen van Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (1776-1825) blijken nog altijd meer dan oppervlakkig populair te zijn, anders moeten geïnteresseerden zodanig aan de weg timmeren dat zij het voor elkaar krijgen dat deze via het medium radio opnieuw onder de aandacht van die luisteraars berengen welke eventueel belangstelling voor de schrijver en zijn werk zouden kunnen hebben.

Al eerder hebben we op deze cultuursite gewezen op een verhaal van deze Duitse auteur, dat zou worden voorgelezen in het literaire radioprogramma Am Abend vorgelesen op de regionale Duitse zender NDR Kultur. Daarna zijn er nog diverse avonden gewijd aan het werk van Hoffmann: eerst nog een verhaal en daarna nog acht afleveringen van hetzelfde programma aan de roman Das Majorat, die voor het eerst werd gepubliceerd in 1817.

Der Sandmann
Op 4 maart zal het verhaal Der Sandmann aan de orde komen in de eerste van vier afleveringen. De Duitse theater- en filmacteur Gerd Wameling zal het voorlezen. De tweede wordt uitgezonden op vrijdag 5 maart, op dezelfde zender en op hetzelfde tijdstip: tussen 22:00 uur en 22:35 uur. De derde en vierde aflevering zullen volgen op maandag 8 en dinsdag 9 maart.

Afbeeldingen

1. E.Th.A. Hoffmann. (Karikatuur door de auteur zelf.)

2. De acteur Gerd Wameling. (Foto: © Lukas Einsele, overgenomen van de website van Gerd Wamelings impresariaat: Agentur Sibylle Flöter.)

28-02-10

Jubileumvoorstellingen van Neerlands Opera Zuid met Engelbert Humperdincks Hänsel und Gretel


Twintig jaar Opera Zuid

Nu Opera Zuid twintig jaar bestaat viert men dat heugelijke feit met een uitvoering van de opera Hänsel und Gretel van Engelbert Humperdinck (1854-1921). Dit muziekdrama wordt in elf steden met in total twaalf voorstellingen op de planken gebracht tussen vrijdag 26 februari — première te Maatricht; herhaling als matinee op zondag 28 maart — en zaterdag 27 maart in de schouwburg van Heerlen. De andere negen steden, te beginnen met Groningen op dinsdag 2 maart, kunt u vinden in de Speellijst op de website van Opera Zuid, waar directeur Miranda van Kralingen ook een opgetogen inleiding houdt op zowel het jubileum alsook op deze opera. Het Limburg Symfonie Orkest staat onder leiding van Stefan Veselka. Daar vindt u onder cast ook de namen van alle medewerkenden.


Achtergronden

Op 23 december 1893 is het muziekdrama Hänsel und Gretel van Engelbert Humperdinck (1854-1921) voor het eerst uitgevoerd te Weimar. Richard Strauss had de muzikale leiding. De opera is ontstaan op een libretto van Adelheid Wette (1858-1916), dat het gelijknamige sprookje als basis heeft genomen.

In 1894 waren Wenen en Londen aan de beurt, een jaar daarna kon het operapubliek van New York kennismaken met het werk dat later de meest succesvolle opera van Humperdinck zou blijken: een muziekdrama dat — vooral in de Duitstalige theaters repertoire heeft weten te houden. Al moet daaraan direct worden toegevoegd dat Hänsel und Gretel vooral in de periode rond kerstmis wordt opgevoerd.

Dit sprookje wordt, ten dele, muzikaal uitgebeeld met behulp van een omvangrijk Wagner-ensemble; bij voorbeeld in de Hexenritt, die reminiscenties oproept aan de Walkürenritt in Wagners Götterdämmerung. In de vocale gedeelten heeft Humperdinck enige traditionele volksliederen opgenomen, waarvan het bekendste Ein Männlein steht im Walde is.


Het verhaal

Hans en Grietje hebben de opdracht gekregen enig huishoudelijk werk te verrichten, maar in plaats van te gehoorzamen, dansen ze om de tafel. Daarbij worden Hans — mezzosopraan — en Gretel — sopraan — betrapt door de moeder des huizes. Als die dan ook nog eens per abuis de melkkan kapot slaat, stuurt ze de kinderen het bos in om bessen te zoeken.

Eenmaal in het bos, vergissen de kinderen zich in hun route, en gaan daarom eerst maar eens slapen. Een zandmannetje — sopraan — en enkele engelen brengen hen in slaap. De volgende dag worden de beide kinderen door de bosheks gevangen genomen.
Hoewel er tot op dat moment alleen vrouwenstemmen te horen zijn — de partij van Hans is in Hunperdincks beleving een zogenoemde 
Hosenrolle —, laat de componist in het geval van de heks de mogelijkheid open voor een mannenstem: naast de voor de hand liggende alt, mag deze partij ook door een tenor worden gezongen, waarmee de omgekeerde wereld der geslachten binnen deze opera voor enige blijdschap in de vrouwenbeweging zou kunnen hebben gezorgd: de gruwelteef op de bezemsteel ingevuld door een man.
Die heks sluit Hänsel op met de bedoeling hem vet te mesten. Gretel slaagt erin haar broertje te bevrijden. Daarna werpen ze samen de heks in de kachel en bevrijden ze de in dat huis-van-snoepgoed aanwezige andere kinderen, die eveneens waren opgesloten.


Aanpassingen van het verhaal voor de bühne

Dat het libretto van Adelheid Wette afwijkt van het oosrponkelijke sprookje, wordt al direct in de eerste alinea's van het oorspronkelijke verhaal duidelijk, dat overigens — in tegenstelling met de veelal geuite veronderstelling — niet alleen bij de gebroeders Jacob (1785-1863) en Wilhelm (1786-1859) Grimm in hun omvangrijke verzameling sprookjes voorkomt, doch tevens in het eerste  onderdeel Deutsches Märchenbuch (1857) van de bundel Sämtliche Märchen van Ludwig Bechstein (1801-1860). De versie van Grimm begint als volgt:

Vor einem großen Walde wohnte ein armer Holzhacker mit seiner Frau und seinen zwei Kindern; das Bübchen hieß Hänsel und das Mädchen Gretel. Er hatte wenig zu beißen und zu brechen, und einmal, als große Teuerung ins Land kam, konnte er auch das tägliche Brot nicht mehr schaffen. Wie er sich nun Abends im Bette Gedanken machte und sich vor Sorgen herumwälzte, seufzte er und sprach zu seiner Frau:

"Was soll aus uns werden? Wie können wir unsere armen Kinder ernähren, da wir für uns selbst nichts mehr haben?"— "Weißt du was, Mann?"antwortete die Frau, "wir wollen morgen in alle Frühe die Kinder hinaus in denWald führen, wo er am dicksten ist da machen wir ihnen ein Feuer an und geben jedem noch ein Stückchen Brot, dann gehen wir an unsere Arbeit und lassen sie allei. Sie finden den Weg nicht wieder nach Haus, und wir sind sie los."

De versie van het verhaal, zoals die te vinden is in de verzameling van Ludwig Bechstein, kunt u lezen in het artikel over de film Hänsel und Gretel, die zaterdagmiddag op Nederland 3 werd uitgezonden.

____________

Afbeeldingen

1. Poster van Opera Zuid voor Hänsel und Gretel.

2. Opera-Zuid directrice Miranda van Kralingen als moeder en als Knusperhexe in de jubileumvoorstellingen van Hänsel und Gretel.

3. Scène uit het muziekdrama Hänsel und Gretel door Opera Zuid.

4. Karin Strobos en Kim Savelsbergh als Hänsel und Gretel.

5. Dezelfde spelers in dezelfde rollen.

6. De veertien engeltjes.

7. Sprookjesverzamelaar Ludwig Bechstein.

Scènefoto's (2 t/m 6): Morten de Boer, Den Haag.

 

19-02-10

Ariadne auf Naxos van Richard Strauss (1916) op twee radiozenders tegelijkertijf

COMPONISTEN — Strauss, R. (JA 78)

Opera en commedia gelijktijdig 

Op zaterdag 20 februari zal, vanaf ongeveer 19:00 uur in de vroege avond op Neerlands klassieke muziekzender Radio 4 en de Britse zender BBC Radio 3, de opera Ariadne auf Naxos, van Richard Strauss (1864-1949) worden uitgezonden. In beide gevallen gaat het om de versie zoals die wordt gepresenteerd door de Metropolitan Opera House New York. Koor en orkest van dat instituut zullen worden gedirigeerd door Kirill Petrenko. In de belangrijkste rollen zullen de sopraan Nina Stemme en Kathleen Kim — eveneens sopraan — en de tenor Lance Ryan te horen zijn.


Twee verschillende premières

Ariadne auf Naxos is een muziekdrama in één bedrijf met een voorspel, op tekst van Hugo von Hofmannsthal (1874-1929). De première daarvan werd in de Wiener Oper gegeven op 4 oktober 1916. [1] De toen befaamde dirigent Franz Schalk (1863-1931), met in de hoofdrol Maria Jeritza (1887-1982) — die bij de burgerlijke stand als Mimi Jedlitzka stond geregistreerd,
In 1924 werd deze opera in Londen opgevoerd, tien jaar later in de New Yorkse Juilliard School.


Het verhaal

In het huis van een zeer rijke man in Wenen zal de zeer ernstige Ariadne-handeling — als spel binnen een spel — door een klein operagezelschap worden opgevoerd. Op het laatste moment echter komt de hofmeier des huizes met de mededeling dat die voorstelling tegelijkertijd meet de opvoering van een ander stuk, door een eveneens geëngageerde commedia dell'arte-troep met plaatshebben. De componist van de opera — gezongen door een mezzosopraan — is verliefd geworden op Zerbinetta — de leidster van de komedianten — een rol voor sopraan — en daarom geeft hij zijn verzet tegen dat samen optreden van de zo verschillende troepen op.Dan mengen de vier harlekijnen en Zerbineta zich in de handeling van de opera, die draait om de figuren Ariadne (sopraan) en Bacchus (tenor).


[1] Van Ariadne auf Naxos bestond reeds een versie die in 1912 te Stuttgart in premi~ere is gegaan met de componist als dirigent en Max Reinhardt als regisseur. Daarin speelde Maria Jeritza reeds de hoofdrol.
Deze versie, maar dan zonder voorspel, was oorspronkelijk bedoeld als naspel bij 
Der Burger als Edelmann, eveneens van Richard Strauss. Die versie is later echter uit de roulatie verdwenen.

____________

Afbeeldingen

1. Richard Strauss als dirigent. Tekening van Jarko Aikens, Groningen 1978. Archief Heinz Wallisch, tevens ©.

2. De sopraan Maria Jeritza, die in de periode in kwestie een veelgevraagde zangeres was, in Europa en daarbuiten.

 

 

 

 

 

25-01-10

Arte-tv presenteert Jules Massenets muziekdrama Werther naar Johann Wolfgang von Goethe's succesroman uit 1774

 

Op dinsdag 26 januari presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een registratie van de opera Werther van Jules Massenet, gereedgekomen in 1892. Verantwoordelijk voor dat muziekdrama is de Franse componist Jules Massenet (1842-1912).
Het betreft een uitvoering die is gegeven de Opéra National de Paris in de enscenering van Benoît Jacquot. Koor, orkest en solisten van dat wereldvermaarde muziekinstituut staan onder leiding van Michel Plasson (*1933).

Een uitgebreid artikel over Werther is te vinden in een artikel dat ik op 27 maart 2009 op de site All art is quite useless van Rond1900.nl, handelend over de cultuur van het fin de siècle, heb opgenomen.
__________

Afbeelding: Dirigent Michel Plasson. (Foto: EMI.)

16-01-10

Prokofjev-opera Liefde voor die sinaasappelen en documentaire daarover op Mezzo-televisie


Om 20:30 uur komt de klassieke muziekzender met niet alleen geluiden, doch tevens met bijbehorende beelden, met de opera Liefde voor drie sinaasappelen uit 1919 van Sergej Prokofjev (1891-1953). Dat is, binnen vrij korte tijd, de derde opera van deze componist die door Mezzo-tv wordt uitgezonden. Na Oorlog en vrede — naar Tolstoj — en De speler naar Dostojevski, volgt nu Liefde voor drie sinaasappelen uit 1919, naar een tekst van Carlo Gozzi (1720-1806), in het Russisch vertaald door Vsevolod Meierchold (1874-ca. 1940), Leonid Solovjov (1906-1962) en Konstantin Vogak. De eerste uitvoering werd gegeven op 30 december 1921 in een theaterauditorium te Chicago.
Direct na de opera wordt — tussen 22:30 uur en 23:00 uur — ook via Mezzo-tv, documentaire over dit muziekdrama uitgezonden, waarin hopelijk alle noodzakelijke gegevens met betrekking tot het opus op een rijtje worden gezet.

____________

Afbeelding: De Russische theatermaker Vsevolod Meierchold, in 1917 geschilderd door Alexander Golovin (1863-1930).


15:40 Gepost door Heinz Wallisch in Klassieke Muziek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: muziekdrama, prokofjev, carlo gozzi |  Facebook |

09-01-10

Sergej Prokofjevs opera 'De speler' — naar Dostojevski — op Mezzo-televisie

COMPONISTEN — Prokofjev, Sergej  (Jarko)

Hedenavond, vanaf 20:30 uur, kunt u opde klassieke muziekzender Mezzo-televisie kijken naar een uitvoering van het muziekdrama Le Joueur (Russisch: Igrok) van Sergej Prokofjev (1891-1953). Deze opera is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1868 van Fjodor Dostojevski. 
Een uitgebreid artikel hierover kunt u lezen op mijn website Tempel van het Muziektheater, waar ik dat op 9 april 2008 heb opgenomen naar aanleiding van een voorstelling in de Metropolitan Opera van New York.
De versie die u op Mezzo-tv kunt zien, betreft een opname uit 2008, gerealiseerd door de Oper Unter den Linden in Berlijn, begeleid door de Staatskapelle Berlin, gedirigeerd door Daniel Barenboim. Voor de namen van alle solisten verwijzen we u naar de programmagegevens op Mezzo-televisie.
Deze opera zal door dezelfde zendgemachtigde nogmaals worden gepresenteerd op zondag 17 januari 2010, vanaf 17:00 uur in de namiddag.
__________
Afbeelding: De componist Sergej Prokofjev. Oostindische inkt. Jarko Aikens, Groningen 1985. Collectie Heinz Wallisch, tevens ©.

14:30 Gepost door Heinz Wallisch in Klassieke Muziek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: muziekdrama, prokofjev, dostojevski, barenboim, mezzo-tv |  Facebook |