23-01-12

NDR Kultur: Twee symfonieën van Franz Schubert onder leiding van Günter Wand

Twee markante meesterwerken

In het muziekprogramma met de titel NDR Sinfonieorchester dat door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt gepresenteerd, wordt de aflevering van maandag 23 januari ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ opnieuw in zijn geheel besteed aan de in 2002, op negentigjarige leeftijd overleden Duitse dirigent Günter Wand.


Deze avond worden er door bovengenoemd ensemble twee symfonieën gespeeld van Franz Schubert (1797-1828): eerst de symfonie nr. 5 in Bes groot, D 485 (1816), gevolgd door de Negende in C groot, D 944 (1825-1826), die daardoor de bijnaam De Grote heeft gekregen.

Met andere orkesten heeft Günter Wand eveneens deze symfonieën opgenomen, zoals met het Kölner Rundfunk-Sinfonie-Orchester, uitgebracht op het label RCA Victor ─ Gold Seal.

__________

Afbeelding: Schubert-portret uit 1875, door Wilhelm August Rieder (1796-1880).
__________
Zie tevens onze bijdrage van donderdag 5 januari op onze zustersite Tempel der Toonkunst.

20-01-12

Opera 'Live from the Met', op zowel WDR3, alsook via BBC Radio 3 met 'The Enchanted Island'

De Fransman Jean-Marie Leclair.
Ets van F. Luigi uit 1741.

Op zaterdag 21 januari wordt een voorstelling van de Metropolitan Opera in New York op Europese radiozenders voorgesteld. Daarbij gaat het om The Enchanted Island, zowel te beluisteren op de Duitse regionale radiozender WDR3 ─ in het onderdeel 'Bühne: Radio live'─ alsmede, tegelijkertijd in het programma 'Opera on 3' van de Britse cultuurzender BBC Radio 3.

Beide uitzendingen beginnen om 19:00 uur en duren tot 22:30 uur. Dat zou het bestaande vermoeden, dat het om een rechtstreekse overdracht vanuit de Met gaat, waar het dan zoveel uren vroeger is dat er sprake is van een Matinee. Bovendien meldt de Britse radiozender "Live from the Met."


Het operaprogramma dat we, als we ernaar luisteren, krijgen voorgeschoteld, heet The Enchanted Island, waarbij barokmuziek wordt gespeeld van Georg Friedrich Händel (1865-1759), Jean-Philippe Rameau (1683-1764), Antonio Vivaldi (1678-1741) en de Fransman Jean-Marie Leclair (1697-1764).

Barokspecialist William Christie (geb. 1944) leidt het koor en het orkest van de New Yorkse Met. Medewerking wordt verleend door de vocale solisten Joyce di Donato, David Daniels, Placido Domingo, Lisette Oropesa, Anthony Roth Costanza, Layla Claire en Elizabeth DeShong. 

28-12-11

NDR Kultur presenteert woensdagavond, in 'Neue Musik' een portret van Helmut Lachenmann

Wie oprecht interesse heeft voor eigentijdse muziek, doet er goed aan om regelmatig te luisteren naar het programma Neue Musik van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur.
In de aflevering van woensdag 28 december ─ die te beluisteren valt tussen 21:27 uur en 22:05 uur ─ wordt een portret gepresenteerd van de Duitse componist Helmut Lachenmann (*1935). De titel van de aflevering luidt Neue Töne für Saxophone.
Helmut Friedrich Lachenmann wordt door velen onderbracht in de categorie musique concrète instrumentale. Zelf ziet de componist zich als een Don Quixote, aangezien zijn stijl van componeren ingaat tegen elke mode-uiting binnen de moderne klassieke muziek.

__________

Afbeelding: componist Helmut Lachenmann. Foto van  Breitköpf und Härtel Musikverlag.

19-12-11

'Peter Schlemils wundersame Geschichte' vijf avonden in 'Am Abend vorgelesen' van NDR Kultur

Adalbert von Chamisso.

Op maandag 19 december begint in het programma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur de presentatie van de vijfdelige reeks voorlezingen uit de novelle Peter Schlemils wundersame Geschichte uit 1814 van de Duitse schrijver Adalbert von Chamisso (1781-1838). De stem die voorleest is van toneelspeler, hoorspelacteur Klaus Nägelen (*1927).
Hoewel ons daarover geen gegevens hebben bereikt, zou u er van mogen uitgaan dat het om de herhaling van eerder ─ soms enige decennia eerder ─ opgenomen voorlezingen gaat.

Uitzending van het geheel wordt gerealiseerd op de avonden van maandag 19 tot en met vrijdag 23 december, steeds tussen 22:05 uur en 22:35 uur.

12-12-11

De stem van Hugo R. Bartels laat u deelnemen in het verhaal 'Bergkristall' van Adalbert Stifter in 'Am Abend vorgelesen'

Adalbert Stifter (1805-1868) is de ooit veel gelezen Oostenrijkse auteur, wiens verhaal Bergkristall uit de verzameling in twee delen, getiteld Bunte Steine (1853), verspreid over drie avonden zal worden gepresenteerd door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur.
Maandag 12, dinsdag 13 en woensdag 14 december wordt het verhaal voorgelezen in het programma Am Abend vorgelesen, die drie avonden tussen 22:05 uur en 22:35 uur.
Acteur Hugo R. Bartels zal er met de werking van zijn stem hoogstpersoonlijk voor zorgen dat de tekst in kwestie goed verstaanbaar bij u binnen zal komen.
__________

Afbeeldingen
1. Adalbert Stifter, naar een schilderij van Bartolomäus Székely (1835-1910).
2. Titelpagina van de bundel Bunte Steine.

31-10-11

Historische opname in 'Am Abend vorgelesen': drie avonden achtereen wordt voorgelezen uit 'Die Waffen nieder' van Bertha von Suttnerrtha

Bertha von Suttner (1843-1914).
Foto genomen in 1906.

In de programmareeks Am Abend vorgelesen dat gewoonlijk elke werkdag 's avonds tussen 22:05 uur en 22:35 uur door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt uitgezonden, kunnen geïnteresseerden drie avonden achtereen luisteren naar een inmiddels historische opname waarin Marianne Kehlau (1925-2002), die niet alleen als toneelspeelster op de planken stond, maar tevens werkzaam was als hoorspel-actrice en als stem voor nasynchronisatie van films ─ een weerzinwekkend-heilloos gebeuren dat de debilisering in ernstige mate in de hand werkt ─, die zal voorlezen uit het boek Die Waffen nieder, een pacifistische document van de in 1843 te Praag geboren Bertha Sophie Felicitas, barones von Suttner, afstammeling uit een Boheemse adellijke familie, die zich relatief snel tot het gedachtegoed van het pacifisme voelde aangetrokken. Ze vervulde talrijke functies in het openbare leven. Onder meer was ze enige tijd secretaresse van Alfred Nobel (1833-1896), die haar zeer bewonderde.

In 1905 werd voor de vijfde keer de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt, en voor de eerste keer aan een vrouw: Bertha von Suttner viel die eer te beurt.


In 1899 heeft deze haar levensgeschiedenis op schrift gesteld als Die Waffen nieder, een boek dat in het daarop volgende jaar in Dresden is verschenen bij E. Pierson's Verlag (Inhaber Richard Liecke, königlich-kaiserlicher Verlagsbuchhändler). Dit geschrift bereikte hoge oplagen, mede in vertalingen. 

Op maandag 31 oktober, dinsdag 1 november en woensdag 2 november kunt u,
al die drie avonden, een half uur luisteren naar delen uit genoemd boek.



17-10-11

Twee weken achtereen kunt u luisteren naar drie verhalen van Arthur Schnitzler, in het programma Am Abend vorgelesen van de Duitse radiozender NDR Kultur

Arthur Schnitzler.
Foto van rond 1900.

Twee kortere verhalen

In de serie Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, welke op werkdagen 's avonds tussen 22:05 uur en 22:35 uur wordt uitgezonden, leest de Duitse acteur Charles Wirths (geb. 1926) op maandag 17 oktober het verhaal Der Tod des Junggesellen van Arthur Schnitzler (1862-1931), die de laatste weken al meer dan eens in het programma in kwestie is voorgekomen.

Dinsdag 18 oktober leest dezelfde stem het verhaal Der Witwer, van dezelfde schrijver, voor.


Achtdelige reeks Spiel im Morgengrauen

Op woensdag 19 oktober begint de achtdelige reeks met het ongeveer vier uur vergende verhaal Spiel im Morgengrauen, voorgelezen door de meest gehoorde Duitse stem in die context: die van Gerd Westphal (1920-2002).

Op donderdag 20 en vrijdag 21 volgen de delen 2 en 3. Vanaf maandag 24 oktober tot en met vrijdag 28 oktober worden de delen 4 tot en met 8 uitgezonden.

01-10-11

NDR Kultur biedt twee programma's van twee uur achtereen op zaterdag 1 oktober, in het kader van het Mahler-Jaar 2011

 

Leonard Bernstein.

 

De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt, op zaterdag 1 oktober, twee programma's met betrekking tot de componist Gustav Mahler (1860-1911). Beide programma's duren twee uur, en dat vult de avond tussen 20:00 uur en middernacht. Het eerste programma wordt aangekondigd als "ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Mahler". Bedoeld is echter de sterfdag, aangezien de componist in kwestie dit jaar wereldwijd wordt gevierd ter gelegenheid van de honderdste sterfdag; in 2010 was dat Mahler-Jaar vanwege het feit dat de man anderhalve eeuw geleden werd geboren.

In de aflevering van het wekelijkse programma Prisma Musik, van genoemde Duitse radiozender, wordt aandacht besteed aan de Amerikaanse jaren van Gustav Mahler.


In aansluiting daarop volgt om 22:00 uur een aflevering van Variationen zum Thema, dat keurig aansluit op het voorafgaande: een uitvoering door een latere versie van het orkest waarvan Mahler enige tijd dirigent was: het New York Philharmonic Orchestra. Onder leiding van Leonard Bernstein (1918-1990) speelt dat ensemble eerst de Negende Symfonie in D grote terts uit 1908-1909, gevolgd door het Fragment van de onvoltooide Tiende Symfonie in fis kleine terts uit 1909-1910.
Die Bernstein-versie heeft wel meer dan eens dat neurotische uit leven en werken van Mahler, maar van een technisch en muzikaal hoogstaande uitvoering van die symfonieën komt het onder Bernstein nooit.

15-03-11

Jan Kalivoda'sVijfde Symfonie, woensdagavond in 'Musica' van NDR Kultur

Rijk gezegend met talent
Jan Křitel Kalivoda — die verder naar het westen als Johann Baptist Wenzel Kalliwoda door het leven ging — werd op 21 februari 1801 in Praag werd geboren, kan gerust als behept met een uitzonderlijk muzikaal talent worden gekwalificeerd. Als tienjarige mocht hij naar het conservatorium om daar viool en compositie te studeren.Veertien jaar oud was hij toen hij als violist debuteerde. Na afronding van zijn studie ging hij in het Praagse operaorkest spelen. De tekst in zijn diploma was geheel in overeenstemming met wat men verwacht als iemand zo jong al dergelijke functies vervult. Even veel respect verdienen zijn tournees als violist. Nog weer later ging Kalivoda eveneens als dirigent werken.

Geringe bekendheid
Veel komen we de naam van deze Boheemse musicus niet tegen op de hedendaagse concertprogramma's. Toch deed hij op geluidsdragers — lees: langspeelplaten — van een Tsjechisch label in de jaren vijftig ook in ons land de ronde. Op woensdag 16 maart — tussen 19:30 uur en 20:00 uur, in het programma Musica van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur — wordt iedere muziekliefhebber, nieuwsgierig of niet, in de gelegenheid gesteld om kennis te nemen van Kalivoda's Vijfde Symfonie in bes-klein, opus 106, gepubliceerd in 1840.

Christoph Spering, dirigent
van o.a. Das Neue Orchester.

Gezien het nummer van dat opus kunnen we vaststellen dat deze componist, die op 3 december 1866, een jaar na zijn pensionering, is overleden te Karlsruhe, een ruim oeuvre heeft nagelaten. Das Neue Orchester speelt dit werk onder leiding van Christoph Spering.

02-03-11

Aribert Reimann wordt deze week 75 jaar; WDR 3 besteedt aandacht aan hem in 'Neue Musik'

Nog altijd nieuwe muziek 
Toen de internationaal bekende muziekcriticus Hans Heinz Stuckenschmidt (1901-1988) afscheid had genomen van zijn dagelijks beroep en de daaruit voortvloeiende werkzaamheden, had hij een lang gesprek in de ZDF-reeks Zeugen des Jahrhunderts. Daarin werd hem onder meer gevraagd naar een blik vooruit in de directe toekomst van het Duitse muziekleven. Wie zouden daar de toon aangeven? 

Componist Aribert Reimann.
Gefotografeerd in 2010 door
Manu von Theobald voor deErnst von Siemens Stiftung.

Stuckenschmidt zei te verwachten, en zich daarbij zeker te zijn, dat de componisten Aribert Reimann (geb. 4 maart 1936) en Wolfgang Rihm (geb. 1952) degenen zouden zijn die over ruim voldoende kwaliteiten zouden beschikken om die positie van doorslaggevende betekenis in dat muziekleven te bekleden. Die voorspelling zou uitkomen en tot op de huidige dag, in het tweede decennium van de éénentwintigste eeuw, aanhouden. Op vrijdag 4 maart is het drie kwart eeuw geleden dat Aribert Reimann ter wereld is gekomen en dat feit wordt herdacht in het programma Neue Musik van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, en wel in de aflevering van woensdag 2 maart, welke tussen 21:00 uur en 22:00 uur zal worden uitgezonden, met de tamelijk lange titel: Neue Musik im Norden — Ein jung gebliebener Grandseigneur — Aribert Reimann zum 75. Geburtstag.

Muziek-Nobelprijs
Deze componist werd op waarde geschat, letterlijk en figuurlijk, toen hem verleden jaar de Siemens-Prijs werd toegekend, die de bijnaam Muziek-Nobelprijs draagt en waaraan een prijskaartje hangt van tweehonder duizend euro. In mei 2010 werd deze onderscheiding aan de componost uitgereikt. De Ernst von Siemens Musikstiftung heeft deze prijs eerder uitgereikt aan illustere componisten uit binnen- en buitenland.

(wordt vervolgd)

28-02-11

Nog vijf avonden wordt u, indien gewenst, voorgelezen uit het oeuvre van Georg Büchner

Der Hessische Landbote
Op de avonden van maandag 28 februari tot en met vrijdag 4 maart wordt via de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur, een aflevering van het programma Am Abend vorgelesen voorgesteld.

Grande Disco (1973)Denkmal für Georg Büchner te Darmstadt.
Gerealiseerd door de Italiaanse beeldhouwer Arnaldo Pomodoro (*1926).

Deze hele week zullen teksten klinken uit de Erzählungen und Briefe van Georg Büchner (1813-1837). Op maandag 28 februari leest Bodo Primus (*1938) uit Der Hessische Landbote van 1834.

Jacob Michael Reinhold Lenz

Lenz
Voorlezing uit Lenz — Novelle, unvollendet van dezelfde auteur wordt verspreid over twee avonden. We horen dan de stem van acteur Hannes Messemer (1924-1991). Op dinsdag 1, en woensdag 2 maart kan binnen dat, in totaal ruime, uur het verhaal uit 1835 over de collega-auteur Jacob Michael Reinhold Lenz (1751-1792) aan de luisteraars worden overgebracht. De beide laatste uitzendingen van deze week van het programma Am Abend vorgelesen zijn ingeruimd voor nog een bijdrage uit de Erzählungen und Briefe van Georg Büchner: Der grässliche Fatalismus der Geschichte, voorgelezen door Christoph Bantzer (*1936). Donderdag 3 en vrijdag 4 maart, op de gebruikelijke uitzendtijd.

22-01-11

'Romeo und Julia auf dem Dorfe' van Gottfried Keller in zes avonden voorgelezen op NDR Kultur

 

Nadat op maandag 24 januari de laatste van de vier afleveringen zal worden uitgezonden waarin het verhaal Pankraz, der Schmoller in het vaste onderdeel van de avond-uitzendingen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, Am Abend vorgelesen, te beluisteren valt, volgt de dag erna, in datzelfde programma op dezelfde zender en in dezelfde tijdsspanne, tussen 22:00 uur en 22:35 uur, de eerste aflevering van een ander, heel wat beroemder, verhaal van Gottfried Keller. 

Dat zal zes uitzendingen in beslag nemen: Romeo und Julia auf dem Dorfe, dat niet alleen heeft gediend als basis voor enkele verfilmingen, maar dat eveneens is gebruikt om een muziekdrama te realiseren. Het verhaal stamt uit de eerder genoemde, eerste bundel Die Leute von Seldwyla uit 1856.

Vier van deze zes radio-uitzendingen zullen worden gerealiseerd op dinsdag 25 tot en met vrijdag 28 januari, en in de week erna worden de delen 5 en 6 uitgezonden op maandag 31 januari en dinsdag 1 februari.

__________

Gottfried Keller: Romeo und Julia auf dem Dorfe. Bibliothek der Erstausgaben, dtv 2736; Prijs in Duitsland en bij Boekhandel Die Weisse Rose: € 4, —.

 

29-12-10

BBC Radio 3 presenteert Bachs Brandenburgische Konzerte door Englisch Baroque Soloists

Johann Sebastian Bach.Weimar,
1715 als concertmeester. Schilderij
door J.E. Rentsch sr. (gestorven 1723)..

Twee uur duurt donderdag 30 december de aflevering van het muziekprogramma Performance on 3 van de Britse zender BBC Radio 3, dat wordt uitgezonden tussen 20:30 uur en 22:30 uur onze tijd. Daarin kunt u luisteren naar de herhaling van een concert dat afgelopen zomer werd gegeven in het kader van BBC Proms 2010 in de Royal Albert Hall te Londen. Het optreden van de English Baroque Soloists bestond uit de zes Brandenburgische Konzerte van Johann Sebastiann Bach (1685-1750).

Deze mijlpalen uit de geschiedenis van de toonkunst worden op een andere manier uitgevoerd dan we dat gewend zijn door de traditionele symfonieorkesten, al valt ook daar meer en meer een trend te bespeuren — althans binnen de Nederlandse ensembles — om de barokstijl in ieder geval zo goed mogelijk te benaderen.

 

20-12-10

Kronos Quartet in NDR Kultur-programma Neue Musik' van woensdagavond

 

Op woensdag 22 december wordt door de Duitse regionale radiozender  NDR Kultur weer een aflevering uitgezonden van het wekelijkse programma Neue Musik. De titel verraadt reeds dat er sprake is van eigentijdse muziek. De aflevering zelf draagt de titel String Things — Der perfekte Vierer: Kronos Quartet.  In deze uitzending wordt ons een portret voorgesteld van dat kwartet — inmiddels alweer meer dan drie decennia bestaand —, hetgeen momenteel tot de beste strijkersviermanschappen van het ondermaanse behoort. Dat is overigens slechts de ene zijde van de speciale, in alle opzichten aantrekkelijk glimmende medaille. Tweede bijzonderheid van dit ensemble is dat het zich met nadruk inzet voor de muziek van eigentijdse componisten, welke deze musici het waard achten om een lans voor te breken.

De bijdrage op NDR Kultur wordt de bewuste dag uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:00 uur.

 

Foto van het Kronos Quartet tijdens een optreden in Warschau.

 

Het Kronos Quartet bestaat uit:

David Harrington, eerste viool
John Sherba, tweede viool 
Hank Dutt, altviool
Jeffrey Zeigler, cello

 

14-12-10

NDR Kultur met driedelig hoorspel naar Marcel Prousts hoofdwerk

 

Marcel Proust (1871-1922)

In het programma Hörspiel van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt op woensdag 15 december — tussen 20:00 uur en 21:25 uur — de eerste aflevering van een driedelig hoorspel uitgezonden. Daarbij gaat het om ErinnerungsWelten, gebaseerd op de lijvige roman À la recherche du temps perdu, geschreven in de jaren 1909-1922 door Marcel Proust (1871-1922). De twee volgende afleveringen worden op woensdag 22 december en woensdag 29 december om dezelfde tijd uitgezonden.

 

 

22-11-10

Bachs oudste zoon Wilhelm Friedemann wordt herdacht in twee radioprogramma's: NL en BRD

 

 

Ronde getallen-fetisjisme
Deze week wordt op één Nederlandse en één Duitse radiozender herdacht dat het thans driehonderd jaar geleden is dat Wilhelm Friedemann Bach op 22 november werd geboren. Dit in het wereldwijd verbreide fetisjisme aangaande ronde getallen. Niet alleen is er bijna niemand die zulks aan zich voorbij kan laten gaan; erger is dat de 
herdenkende gebeurtenissen veelal worden geïnitieerd door lieden die daar brood in zien, hetgeen het culturele element niet zelden overvleugelt.

Deze W.F. Bach overleed op 1 juli 1784. Hij was de oudste zoon van Johann Sebastian, ook wel Papa Bach. Volgens zijn tijdgenoten was deze senior onder de Bach-junioren een excentriekeling, die muziek componeerde vol avantgardistische elementen en geheel nieuwe invallen: iets dat een traditioneel muziekleven altijd kan gebruiken.

Friedemann componeerde niet alleen, maar hij was tegelijkertjd een virtuoos organist: de appel viel dus niet ver van de stam. Toch is deze musicus, volgens zeggen, in financieel benarde omstandigheden overleden.

Twee programma's

Gedurende de vijf avonden van de werkdagen die de week vanaf maandag 22 november telt, is Friedemann Bach in ons land Componist van de week in het gelijknamige Vara-programma dat via Radio 4 wordt uitgezonden. Tegelijkertijd — dat wil zeggen, al die avonden eveneens tussen 19:30 uur en 20:00 uur — wordt door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur aandacht besteed aan deze musicus, maar wel door het uitzenden van andere composities, uitgevoerd door andere ensembles. Dat alles in het programma Musica van genoemde zender. Dat zou nog wel eens moeilijk kiezen kunnen worden.

[Radio 4, maandag 22 t/m vrijdag 26 november, 19:30 - 20:00 uur.

NDR Kultur zelfde dagen, zelfde tijd, andere golflengte.]

 

03-11-10

Wolfgang Bittner met drie avonden uit Feuerbachs 'Kaspar Hauser' uit 1832 via NDR Kultur

 

De Duitse rechtsgeleerde

en prozaïst Anselm Ritter

von Feuerbach.

In de afleveringen welke op woensdag 3, donderdag 4 en vrijdag 5 november worden uitgezonden van het NDR Kultur-avondprogramma Am Abend vorgelesen, dat in principe elke werkdag tussen 22:00 uur en 22:35 uur wordt gepresenteerd, wordt op genoemde drie dagen voorgelezen uit het werk van de Duitse rechtsgeleerde (Paul Johann) Anselm Ritter von Feuerbach (1775-1833): Kaspar Hauser, dat in 1832 als boek werd uitgegeven met de volledige titel Kaspar Hauser. Beispiel eines Verbrechens am Seelenleben des Menschen. Feuerbach was Obervormund (hoofdvoogd) en mecenas van Kaspar Hauser. 

Laatstgenoemde heeft tal van schrijvers geïnspireerd en ook andere kunstenaars. Zo heeft de Franse componist Maurice Ravel (1875-1937) een serie pianostukken geschreven die de titel dragen: Gaspard de la Nuit (1908).

 

30-10-10

BBC Radio 3 presenteert zaterdagavond vanuit 'Covent Garden' Bizets 'Les pêcheurs de perles'

 

Op twee radiozenders
In het programma Opera on 3 — dat bijna het gehele jaar door op zaterdagavond via BBC Radio 3 wordt uitgezonden — wordt zaterdagavond een uitvoering gerealiseerd van het muziekdrama Les pêcheurs de perles van Georges Bizet (1838-1875). De uitzending, die vanuit het Royal Opera House Covent Garden zal zijn, begint om 19:00 uur.
U hoort koor en orkest van genoemd opera-instituut onder leiding van Antnio Pappano. Drie van de meest vooraanstaande solisten zijn Nicole Cabell, Gerald Finley en John Osborne.

Een uur later begint op de Duitse regionale radiozender NDR Kultur dezelfde versie van het muziekdrama van deze Franse componist.

Achtergronden
Les pêcheurs de perles is een opera in drie bedrijven op een lbretto van Eugène Cormon (1810-1903), Pierre-Étienne Piestre (1811-1903) en Michel Carré (1821-1872). De première werd gegeven op 30 september 1863 te parijs in het Théâtre Lyrique. Bijna een kwart eeuw later, in 1886, werd de eerste Duitse uitvoering gegeven in Coburg. Er zouden nog meer Duitse edities verschijnen.


De handeling

Op Ceylon zijn twee oudere parelvissers — Zurga (bariton) en Nadir (tenor), die ver van hun land van oorsprong ooit op dezelfde vrouw verliefd werden. Nu leggen ze een nieuwe basis voor hun vriendschap. Als de Bajadere Leila (sopraan) in haar functie wordt ingewijd, hoort Nadir onmiddellijk aan haar stem dat zij de vrouw is op wie hij en zijn vriend indertijd verliefd zijn geworden.
Leila en Nadir bekennen elkaar hun verboden liefde, maar ze worden betrapt door de hogepriester Nourabad (bas), en vervolgens aan het volk uitgeleverd. Zurga overwint zijn jaloezie zodrahij beseft dat Leila hem als kind het leven heeft gered, en hij stelt de beide geliefden in de gelegenheid te ontvluchten. Zelf komt hij om het leven.

 

26-06-10

De Duitse schrijster Christa Wolf leest voor uit haar nieuwe roman in het NDR Kultur-programma Sonntagsstudio

 

Op zondag 27 juni presenteert de Duitse regionale radiozender NDR Kultur weer een aflevering van het programma Sonntagsstudio. Zoals gebruikelijk wordt dit onderdeel van de avond op die zender voorgesteld tussen 20:00 uur en 21:30 uur. Protagonist deze zondag is de schrijfster Christa Wolf, die zal voorlezen uit haar boek Stadt der Engel oder The Overcoat of Dr. Freud.

Koopmansdochter Christa Wolf werd in 1929 te Kandsberg geboren; in Leipzig en Jena heeft ze Germanistik gestudeerd. Nadien was ze als redactrice, lectrix en critica werkzaam. Ze leeft in Berlijn: in de tijd van de DDR was dat Oost-Berlijn, nu is het opnieuw de hoofdstad van het zogenoemde herenigde Duitsland.

Christa Wolff heeft, al dan niet samen met haar echtgenoot Gerhard Wolf, een tamelijk omvangrijk oeuvre gecreëerd dat bestaat uit romans en verhalen, essays, beschouwingen en kritisch proza. Deze auteur is in de loop van haar carrière onderscheiden met tal van nationale en internationale prijzen. Ze kwam in opspraak door een volstrekt verdrongen periode in haar bestaan ten tijde van de DDR, waarin ze als Informele Medewerk(st)er voor de intens gehate Stasi (Ministerie voor Staatssicherheit) heeft gefunctioneerd.
Van haar schrijven ten tijde van de DDR getuigen onder meer bijdragen in de bundel 
Im Dialog, verschenen bij dtv (Deutscher Taschenbuch Verlag) in de Sammlung Luchterhand; de naam van die uitgeverij waari de meeste boeken van Christa Wolff in West-Duitsland zijn verschenen.
__________

Afbeelding: Voorplat van de dtv (Sammlung Luchterhand)-uitgave Im Dialog (1994). (De foto op het voorplat van dat boek is van Franziska Messner-Rast.)

 

De Duitse schrijster Christa Wolf leest voor uit haar nieuwe roman in het NDR Kultur-programma Sonntagsstudio

 

Op zondag 27 juni presenteert de Duitse regionale radiozender NDR Kultur weer een aflevering van het programma Sonntagsstudio. Zoals gebruikelijk wordt dit onderdeel van de avond op die zender voorgesteld tussen 20:00 uur en 21:30 uur. Protagonist deze zondag is de schrijfster Christa Wolf, die zal voorlezen uit haar boek Stadt der Engel oder The Overcoat of Dr. Freud.

Koopmansdochter Christa Wolf werd in 1929 te Kandsberg geboren; in Leipzig en Jena heeft ze Germanistik gestudeerd. Nadien was ze als redactrice, lectrix en critica werkzaam. Ze leeft in Berlijn: in de tijd van de DDR was dat Oost-Berlijn, nu is het opnieuw de hoofdstad van het zogenoemde herenigde Duitsland.

Christa Wolff heeft, al dan niet samen met haar echtgenoot Gerhard Wolf, een tamelijk omvangrijk oeuvre gecreéerd dat bestaat uit romans en verhalen, essays, beschouwingen en kritisch proza. Deze auteur is in de loop van haar carrière onderscheiden met tal van nationale en internationale prijzen. Ze kwam in opspraak door een volstrekt verdrongen periode in haar bestaan ten tijde van de DDR, waarin ze als Informele Medewerk(st)er voor de intens gehate Stasi (Ministerie voor Staatssicherheit) heeft gefunctioneerd.
Van haar schrijven ten tijde van de DDR getuigen onder meer bijdragen in de bundel 
Im Dialog, verschenen bij dtv (Deutscher Taschenbuch Verlag) in de Sammlung Luchterhand; de naam van die uitgeverij waari de meeste boeken van Christa Wolff in West-Duitsland zijn verschenen.
__________

Afbeelding: Voorplat van de dtv (Sammlung Luchterhand)-uitgave Im Dialog (1994). (De foto op het voorplat van dat boek is van Franziska Messner-Rast.)

De Duitse schrijster Christa Wolf leest voor uit haar nieuwe roman in het NDR Kultur-programma Sonntagsstudio

 

Op zondag 27 juni presenteert de Duitse regionale radiozender NDR Kultur weer een aflevering van het programma Sonntagsstudio. Zoals gebruikelijk wordt dit onderdeel van de avond op die zender voorgesteld tussen 20:00 uur en 21:30 uur. Protagonist deze zondag is de schrijfster Christa Wolf, die zal voorlezen uit haar boek Stadt der Engel oder The Overcoat of Dr. Freud.

Koopmansdochter Christa Wolf werd in 1929 te Kandsberg geboren; in Leipzig en Jena heeft ze Germanistik gestudeerd. Nadien was ze als redactrice, lectrix en critica werkzaam. Ze leeft in Berlijn: in de tijd van de DDR was dat Oost-Berlijn, nu is het opnieuw de hoofdstad van het zogenoemde herenigde Duitsland.

Christa Wolff heeft, al dan niet samen met haar echtgenoot Gerhard Wolf, een tamelijk omvangrijk oeuvre gecreéerd dat bestaat uit romans en verhalen, essays, beschouwingen en kritisch proza. Deze auteur is in de loop van haar carrière onderscheiden met tal van nationale en internationale prijzen. Ze kwam in opspraak door een volstrekt verdrongen periode in haar bestaan ten tijde van de DDR, waarin ze als Informele Medewerk(st)er voor de intens gehate Stasi (Ministerie voor Staatssicherheit) heeft gefunctioneerd.
Van haar schrijven ten tijde van de DDR getuigen onder meer bijdragen in de bundel 
Im Dialog, verschenen bij dtv (Deutscher Taschenbuch Verlag) in de Sammlung Luchterhand; de naam van die uitgeverij waari de meeste boeken van Christa Wolff in West-Duitsland zijn verschenen.
__________

Afbeelding: Voorplat van de dtv (Sammlung Luchterhand)-uitgave Im Dialog (1994). (De foto op het voorplat van dat boek is van Franziska Messner-Rast.)

09-06-10

Hoorspel over pianiste Clara Schumann-Wieck op regionale Duitse radiozender NDR Kutur

 

De speciale uitzendingen op radio en televisie, via internet of door middel van congressen dan wel andere evenementen en nieuwe literatuur — welke alle zijn gericht op de componist Robert Schumann (1810-1856) die allerwegen wordt herdacht en wiens herdenking naar aanleiding van zijn tweehonderdste geboortedag — zijn in volle hevigheid losgebarsten reeds voordat de dag in kwestie was aangebroken: en dat was gisteren de achtste juni. 

Bij al die, soms het lijkt het wel overmatige, aandacht voor Robert Schumann is het wellicht niet zo verkeerd dat zijn echtgenote Clara Wieck (1819-1896) in het verlengde van al die belangstelling haar deel krijgt. Dat gebeurt op woensdag 9 juni in het hoorspel Frauenliebe — Männerleben, dat zal worden uitgezonden door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur. Dat hoorspel is voor het grootste deel gebaseerd op het theaterstuk Clara S. van de Oostenrijkse schrijfster Elfride Jelinek (*1946 Nobelprijs Literatuur 2004), die te boek staat als het enfant terrible van de Oostenrijkse letteren. 

__________

Afbeelding: Schrijfster Elfriede Jelinek.


Hoorspel over pianiste Clara Schumann-Wieck op regionale Duitse radiozender NDR Kutur

 

Nu de speciale uitzendingen op radio en televisie, via internet of door middel van congressen dan wel andere evenementen, of nieuwe literatuur, welke alle zijn gericht op de componist Robert Schumann (1810-1856) die allerwegen wordt herdacht en wiens herdenking naar aanleiding van zijn tweehonderdste geboortedag in volle hevigheid is losgebarsten reeds voordat de dag in kwestie was aangebroken: en dat was gisteren de achtste juni. 

Bij al die, soms het lijkt het wel overmatige, aandacht voor Robert Schumann is het wellicht niet zo verkeerd dat zijn echtgenote Clara Wieck (1819-1896) in het verlengde van al die belangstelling haar deel krijgt. Dat gebeurt op woensdag 9 juni in het hoorspel Frauenliebe — Männerleben, dat zal worden uitgezonden door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur. Dat hoorspel is voor het grootste deel gebaseerd op het theaterstuk Clara S. van de Oostenrijkse schrijfster Elfride Jelinek (*1946 Nobelprijs Literatuur 2004), die te boek staat als het enfant terrible van de Oostenrijkse letteren. 

__________

Afbeelding: Schrijfster Elfriede Jelinek.


05-05-10

De parel aan het Meer van Zürich wordt nader belicht op de Duitse radiozender NDR Kultur


Op donderdag 6 mei kunnen geïnteresseerden in de geschiedenis van het muziektheater gedurende, voornamelijk, de laatste anderhalve eeuw, hun hart ophalen als ze 's avonds gaan luisteren naar het Opernkonzert dat door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur zal worden uitgezonden tussen 20:00 uur en 22:00 uur. Daarin wordt aandacht besteed aan Die Perle am Zürichsee, het Opernhaus van de geld- en bankenstad in Zwitserland, dat thans 175 jaar bestaat en dat feit niet onopgmerkt voorbij wil laten gaan.

 

24-04-10

Puccini's Tosca op diverse zenders gelijktijdig live from the Metropolitan Opera


Op zaterdag 24 april zal op drie radiozenders — onze nationale Radio 4 en twee 'naburige' — tegelijkertijd een live-uitvoering te beluisteren zijn van de opera Tosca uit 1899-1900 van Giacomo Puccini (1858-1924). Deze rechtstreekse uitzending is, zoals zo dikwijls, afkomstig uit de Metropolitan Opera van New York, waar het, op het moment van uitzending bij ons, tijd is voor een matinee.
In deze New Yorkse versie zal de rol van Tosca worden gezongen door Patricia Racette; voor de partij van Mario Cavaradossi is de keus gevallen op Jonas Kaufmann. De uiterst dubieuze politiechef Scarpia wordt vocaal ingevuld door Bryn Terfel. Koor en orkest van de Metropolitan Opera worden geleid door James Levine.



Het muziekdrama Tosca is deze zaterdag te volgen in het programma Opera live van de NPS op Radio 4, en gelijktijdig op de Duitse regionale radiozender NDR Kultur in de programmareeks met de titel Live aus der Metropolitan Opera; en voorts in Opera on 3 van BBC Radio 3. Het aanvangstijdstip ligt bij al deze zenders op 19:00 uur of direct daarna.

Meer over dit muziekdrama is te vinden in een bijdrage op dit net, gepubliceerd op 31 december 2008. Nadere gegevens over deze uitvoering zijn te vinden op de website van BBC Radio 3; u hoeft slechts hier te klikken. Op de bewuste pagina klikt u dan rechtsboven op Coming up: Live from the Met.

__________

Afbeelding: Massale scène uit Tosca in de versie van The Met in New York, in april 2010. Foto: Corey Weaver/Metropolitan Opera.

 

21-04-10

Delen uit A tramp abroad van Mark Twain als hoorspel op twee woensdagavonden op radiozender NDR Kultur


Vaderfiguur voor de letteren

Vandaag is het honderd jaar geleden dat de Amerikaanse schrijver Samuel Langhorne Clemens als 74-jarige te Redding in de staat Connecticut is gestorven. Hij kwam ter wereld op 30 november 1835 te Florida in de staat Missouri. Hij was een humoristische auteur: romancier en journalist, die flink wat satirische teksten op zijn naam heeft staan. De meeste mensen kennen de naam van deze man helemaal niet, maar zodra zijn pseudoniem ter sprake komt — Mark Twain — wordt dat anders. Zijn manier van schrijven heeft zoveel bewondering afgedwongen — niet in de laatste plaats bij collega's — dat hij daardoor de bijnaam vader van de Amerikaanse literatuur heeft verworven.
Naast de boeken die hem de verdiende wereldfaam hebben gebracht, heeft Mark Twain ook nog reisverhalen gepubliceerd, zoals in 1880 zijn verslag over de wederwaardigheden die hij tijdens het trekken door Europa heeft gepubliceerd: 
A tramp abroad, voor het eerst verschenen in 1880.

Uit dat boek is een hoorspel van ruim twee uur geëxtraheerd, Die Ahnungslosen im alten Europa, dat — ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van  Mark Twain — in twee delen zal worden  uitgezonden door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur. De eerste aflevering daarvan is te beluisteren op woensdag 21 april tussen 20:00 uur en 21:10 uur, in het programma Hörspiel. Het wordt gepresenteerd onder de deeltitel Zu Fuß durch Deutschland und die Schweiz.

De tweede aflevering, Per Schiff quer durchs Mittelmeer volgt op woensdag 28 april, eveneens tussen 20:00 uur en 21:10 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Foto van Mark Twain, uit een krantenartikel.
2. Titelpagina van de 
popular edition uit 1907 van A tramp abroad, verschenen te Londen bij Chatto & Windus.

 

05-04-10

NDR Sinfonieorchester maandagavond op radiozender NDR Kultur met Elgars Enigma-Variations uit 1899


Twee Bach-bewerkingen en twee klassiekers

In de serie concerten die al enige tijd wordt gegeven door het NDR Sinfonieorchester, en welks onderdelen te beluisteren vallen op de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, zal op maandag 5 april een gevarieerd programma worden geboden. Dirigent Alan Gilbert en zijn musici beginnen om 20:00 uur met de Toccata und Fuge d-Moll, BWV 565 in een bewerking van Leopold Stokovski (1882-1977), gevolgd door het Concert voor viool en orkest in D-groot van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893), met solistische medewerking van de internationaal vermaarde Nederlandse Janine Jansen. Een uitgebreid artikel met toelichting daarover kunt u vinden in ons artikel van 6 maart 2007 op de Nederlandse fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.

Het derde onderdeel van het concert is opnieuw een bewerking van een stuk van Johann Sebastian Bach (1685-1750): De Fantasia und Fuge c-Moll, BWV 537 voor orkest aangepast door Edward Elgar (1857-1934)Het muzikaal cryptogram uit 1899, de Enigma-Variations, van diezelfde componist besluit het concert tegen 22:00 uur. Dat enigma zou talrijke muziekliefhebbers, belangstellenden en geleerden over de gehele wereld gedurende de twintigste eeuw tot op heden blijven bezighouden.
Over die compositie kunt u eveneens een uitgebreid artikel met toelichting lezen op bovengenoemde cultuurwebsite in een 
bijdrage van 5 juni 2007. Wel willen we u wijzen op een boek dat reeds in 2007 is verschenen over het raadsel bij uitstek dat Edward Elgar aan de (muziek)wereld heeft nagelaten. Goed dertig jaar eerder had Theodore van Houten (geb. 1952) ook reeds één en ander — in het tijdschrift Mens en melodie — aangedragen omtrent dit enigma en de oplossing ervan.

Een nieuwe oplossing van Elgars 'raadsel'

Reeds elf decennia is Edward Elgars compositie uit 1899, die wij onder de korte, maar krachtige en goed te onthouden titel Enigma Variations kennen, het bekendste en tegelijkertijd meest geliefde opus van die componist. In diezelfde periode, die inmiddels meer dan een mensenleven bestrijkt, hebben velen getracht het raadsel dat in die muziek verstopt zit, op te lossen. Dat is volgens Hans Westgeest, schrijver van een boek over deze materie, zonder succes gebleken. Musicologen stellen zch zelfs op het standpunt dat Elgars enigma een raadsel zal blijven, aangezien het zich, met diens verscheiden, aan een oplossing heeft onttrokken.

Voornoemde Hans Westgeest is van mening dat hij erin is geslaagd de oplossing van het raadsel te achterhalen door uit te gaan van enkele uitzonderlijke punten in de compositie en deze te combineren met wat Elgar zelf over dit opus heeft gezegd, en dat alles te combineren met opmerkingen van mensen uit de naaste omgeving van de componist. Dat heeft Westgeest ertoe geleid andere wegen te bewandelen die hem dichter bij de oplossing van dit 'wereldraadsel' konden brengen.


Niet een melodie
Na al die gegevens met elkaar in verband te hebben gebracht, concludeert de auteur dat het onjuist is om naar een melodie te zoeken die valt te combineren met het thema van de Variaties — hetgeen inmiddels meer dan een eeuw is gedaan.
Het betoog van Hans Westgeest begint met een overzicht, waarin op elk onderdeel nader wordt ingegaan. Dat kan de luisteraar ter hand nemen tijdens een uitzending van de 
Enigma Variations op radio, televisie of gedurende het draaien van een compact disc.
Het tweede onderdeel in het boek is gewijd aan het Ontstaan van de 
Variaties. Daarin speelt de avond van 21 oktober 1898 een niet te onderschatten rol. De helft van het aantal pagina's is gewijd aan het derde onderdeel: Het enigma en zijn oplossing, de kern van de zaak die Westgeest met zijn geschrift bepleit. In begrijpelijke, goed leesbare taal — niet alleen voor musicologen en andere kenners van details in deze materie — zet Hans Westgeest stap voor stap uiteen hoe hij tot zijn oplossing is gekomen.
Na verschijnen van het boek is er wel aandacht aan besteed in de grote dagbladen en op de radio, maar voor de rest overheerste zwijgen. Het feit dat er ooit eerder iemand is geweest die ook de/een oplossing zou hebben gevonden mag er vanzelfsprekend niet toe leiden dat zo'n publicatie wordt genegeerd of terzijde geschoven. Toch zijn er ondanks die tamelijk hermetisch afgesloten 'andere wereld' dan die Hans Westgeest bewoont, toch voldoende mensen die ervoor zorgen dat de schrijver het moreel hoog kan houden. professor Julian Rushton, redacteur van de Elgar Society Journal — die er ondanks Westgeests onderzoek bij blijft dat er geen enigma bestaat, correspondeert overigens wel langs elektronische weg met de Nederlander met een afwijkende mening. En zo hoort dat ook.
__________

Hans Westgeest: Elgars Enigma-variaties — Het raadsel opgelost. 76 pag., gebonden met illustraties. Corbulo Press, Leidschendam-Voorburg, 2007.

Er bestaan twee Nederlandse edities: ISBN 978-90-79291-02-1 (hardcovder) en ISBN 978-90-79291-04-5 (paperback).
Bij dezelfde uitgever is tevens een Engelse editie uitgekomen, die eveneens in twee vormen is geproduceerd: ISBN 978-90-79291-01-4 (hardcover) en ISBN 978-90-792191-03-8 (paperback).
____________

Afbeeldingen
1. Componist Edward Elgar.

2. Auteur Hans Westgeest.

3. Voorplat van de hardcover-editie van Elgars Enigma-variates uit 2007.

 

31-03-10

Elke werkdag-avond op NDR Kultur leest Ulrich Noethen een gedeelte uit Lev Tolstojs Oorlog en vrede in het Duits


 

Geduld vereist

Dat Ljev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) een man van de lange adem was, bewijst de omvang van zijn naast Anna Karenina meest bekende roman: Oorlog en vrede, in het Duits Krieg und Frieden, verschenen in de jaren 1868/69. Het omvangrijke epos is niet alleen een roman over de Russische maatschappij in de negentiende eeuw, maar tevens is het een historische roman, onder meer over de oorlog tussen Frankrijk en Rusland in de periode 1805-1814. Voorts bevat het boek als rode draad een liefdesgeschiedenis. Het boek is diverse keren verfilmd, in 1956 door de Hollywood-regisseur King Vidor (1894-1982) [1], met Audrey Hepburn en Yul Brunner in hoofdrollen, alsook, in 1968, door de Rus Sergej Bondartsjoek (1920-1994) [2] en goed twee jaar geleden nogmaals als internationale coproductie, hetgeen altijd opnieuw een geheel of gedeeltelijke nasynchronisatie met zich meebrengt.


Marathon voorlezen
Dat is vanzelfsprekend niet het geval als de Duitse acteur Ulrich Noethen (geb. 1959), voorleest uit dit in de laatst verschenen Duitse editie — in de vertaling van Werner Bergengruen (1892-1964), een paperback-editie uit 207 met een omvang van bijna 1.600 bladzijden, ondanks de kleine letter. Voorlopig zal deze man met zijn prettige stem elke werkdag, met uitzondering van een bijzondere dag, zoals Goede Vrijdag, gedurende ruim een half uur — steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur — u deelgenoot maken van het geringe wel en het omvangrijke wee dat moedertje Rusland in de periode in kwestie heeft getroffen.

Voor degenen die het fenomeen radio niet mijden en daarnaast van een aangename stem houden en van de Russische letteren, met name (de) boeken van Ljev Tolstoj, zal het een prachtige afleiding zijn, die niet te lang duurt. In de tijd van de radio-hoorspelen werd er in de meeste gevallen slechts één maal per week een episode uitgezonden, maar die duurde in vele gevallen dan weer iets langer dan de 35 minuten die de bijdrage vanUlrich Noethen, met alle parafernalia, vergt.

____________

[1] Het gaat daarbij om de eerste Engelse versie, die een Amerikaans-Italiaanse coproductie werd, waaraan twee vermaarde producenten bijdroegen: Dino de Laurentiis (geb. 1919) en Carlo Ponti (1912-2007).

[2] 
Tijdens mijn studie Russisch vertelde de lectrix dat zij zelf in Rusland had gestudeerd en daar het grote voorrecht had gehad een deel van de opnamen van Bondartsjoeks verfilming mee te beleven. "Ik heb gezien hoe sneeuw wordt gemaakt."
____________

Afbeeldingen

1. Voorzijde paperback-editie van de Duitse vertaling van Oorlog en vrede door Werner Bergengruen.

2. De Duitse acteur Ulrich Noethen.

24-03-10

Muziekdrama Hamlet van Ambroise Thomas zaterdagavond vanuit New York op diverse Europese radiozenders


Niet algemeen bekend
De figuur van de 
ongelukkige prins Hamlet uit de gelijknamige tragedie uit 1601 van William Shakespeare (1564-1616) heeft in ieder geval vier westerse componisten geïnspireerd tot het schrijven van een opera. Eén van die vier valt binnen het kader van dit, uw hoogst eigen elektronische cultuurtijdschrift: de Fransman Ambroise Thomas (1811-1896). Deze realiseerde een muziekdrama in vijf bedrijven op een libretto van Jules Barbier (1822-1901) en Michel Carré (1819-1872), naar Shakespeare.
De meeste informatieve werken over het fenomeen muziektheater noemen deze Franse componist vrijwel uitsluitend in verband met de opera 
Mignon, die twee jaar eerder in première is gegaan. Dat is op zich geen wonder, aangezien dit muziekdrama de man alom bekend heeft gemaakt. Maar zelfs auteurs van handboeken die nog wel eens 'de nek uitsteken' en andere werken dan de meest gangbare bespreken, laten hier, in het geval van Hamlet gewoonlijk verstek gaan. Zelfs Kobe's operabijbel gaat alleen in op Mignon. Toen dat muziekdrama in 1866 was afgerond, had de componist echter al drie decennia opera's geschreven. Dat was in 1837 begonnen met La double échelle, en tot aan Mignon was het aantal muziekdrama's uit de koker van Ambroise Thomas opgelopen tot zeventien. In zijn gehele bestaan werden het er — tussen 1837 en 1866 — drieëntwintig, waarbij moet worden aangetekend dat er twee versies van Mignon bestaan, welke snel achtereen zijn ontstaan (1863, respectievelijk 1866). Zijn laatst verschenen opera, Le Songe d'une nuit d'été uit 1886 was eveneens een bewerking van het in 1850 met dezelfde titel uitgebrachte muziekdrama, waaraan recitatieven waren toegevoegd. Na afronding van Mignon is Ambroise Thomas aan het werk gegaan met Hamlet. De eerste uitvoering werd gegeven in de Grand Opéra van Parijs, op 9 maart 1868. In het jaar daarna werd een Duitse versie gepresenteerd. Meer dan honderd jaar later, in 1973 werd er in Saarbrücken een nieuwe Duitse versie voorgesteld.

Happy end snel aangepast
Opvallend is dat de oorspronkelijke editie van 1868 een 
happy end had, maar dit fenomeen — het zogeheten Italiaanse slot — werd reeds in 1870 omgewerkt tot een tragische finale.
Zoals te verwachten viel, valt er in oudere literatuur wel iets over 
Hamlet te vinden. De kunsthistoricus en publicist Oscar Bie (1864-1938) — die ook als verantwoordelijke redacteur van het cultuurtijdschrift Neue Rundschau van uitgeverij S. Fischer fungeerde — heeft in zijn standaardwerk Die Oper — voor het eerst verschenen in 1913 en in een reprografische herdruk in1980 opnieuw uitgebracht — wel een lans gebroken voor Hamlet. Hij deed dat, beginnend met een aanwijzing dat de handeling binnen het muziekdrama afwijkt van die in het oorspronkelijke drama van Shakespeare, met de woorden:

Nun, der Hamlet des Thomas heiratet Ophelia nicht, aber immerhin, er wird König nachdem er den Claudius erstochen hat. Den Lichterglanz des dekolletierten second empire sehe ich schleierlos in dieser Oper, vor allem in der großen Sterbeszene der Ophelia, die ein virtuos verfeinerter Wahnsinn wird, idyllische Dämonie, tänzerische Verzweiflung, weltmännische Operngymnastik mit exotischen Farben, schöner Ballade, Brumstimmen des Chors, blinkendem Orchester. Auch das groteske Totengräberduett nenne ich und die reichlich musikalische Begräbnisszene, die gute Stimmung des Terzetts der Königin mit Ophelia und Hamlet und das Dunkel im Duett des Königspaares. Die Ironie Hamlets ist musikdramatisch dankbar, er wird ein Stiefbruder Masaniellos oder Roberts, er singt und trinkt mit den Schauspielern und plötzlich  gerät er in ein ander Tempo und Tonart. Aber daß solche Musik sehr geeignet ist, schwankende Charaktere zu vertiefen oder gar zu enthüllen, kann man nicht behaupten. Im Ganzen ist diese Oper, auch wenn sie noch so arienbeklebt ist, viel sympatischer als Mignon, anständiger in der Mache, malerischer, reinlicher, und man begreift nicht, warum man sie bei uns vor dieser verschminkten Theaterpuppe so ganz vergessen hat.

Het verhaal
De Deense prins Hamlet toont zich ontzet over de trouweloosheid van zijn moeder, die snel na de dood van haar echtgenoot in het huwelijk is getreden met diens broer Claudius. De geest van de (vermoorde) koning dringt er bij Hamlet op aan, wraak te nemen. Tijdens een feest wordt de nieuwe koning binnen een toneelspel ontmaskerd.
Hamlet laat zijn relatie met Ophelia los, die daardoor tot waanzin vervalt en voor een vrijwillige dood kiest. Hamlet doodt de koning en volgt zijn geliefde Ophelia naar gene zijde.

De uitvoering
Hamlet wordt aanstaande zaterdag 27 maart als Matinee opgevoerd in de Metropolitan Opera van NewYork. Door het tijdverschil tussen New York en onze contreien, kan de uitzending op enkele radiozenders als avondvoorstelling worden gerealiseerd. Hoewel de toevoeging Live from the Met deze keer in programmagidsen ontbreekt, is er sprake van een lijnverbindng tussen in ieder geval het radioprogramma Opera on 3 en met de Duitse regionale zender NDR Kultur. Die zender kondigt de uitvoering wel aan onder het opschrift Live aus der Metropolitan Opera New York. Het muziekdrama heeft een duur van 240 minuten.
Koor en orkest van dat gerenommeerde instituut worden gedirigeerd door Louis Langrée. Vocale solisten zijn Simon Keenslyde, bariton in de rol van Hamlet, Marlis Petersen, sopraan, als Ophelia.
Voor de bezetting van de overige rollen kunt u terecht op de wesite van BBC Radio 3: Opera on 3; u hoeft alleen maar 
hier te klikken.

____________
Afbeeldingen
1. Componist Ambroise Thomas.
2. Auteur Oscar Bie. (Tekening van Enrico Caruso)
3. Marlis Petersen en Simon Keenslyde als Ophelia en Hamlet in de versie van 
Hamlet in 2010 door de Metropolitan Opera, New York.

 

18-03-10

Achim Gertz leest twee avonden autobiografische teksten van Joseph von Eichendorff

 

In het literaire avondprogramma Am Abend vorgelesen dat gewoonlijk elke werkdag door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt verzorgd, zijn de komende twee afleveringen gewijd aan Joseph von Eichendorff (1788-1857), en specifiek aan diens autobiografische teksten. Onder de titel Erlebtes leest Achim Gertz op donderdag 18 en vrijdag 19 maart — beide keren op de gebruikelijke tijd, tussen 22:00 uur en 22:35 uur — voor.

 

18:47 Gepost door Heinz Wallisch in Letteren: Duits | Permalink | Commentaren (0) | Tags: joseph von eichendorff, acim gertz, ndr kultur |  Facebook |